Περί μετανοίας και εξομολογήσεως

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

This evening’s subject will be a continuation of the one we discussed the day before yesterday. I remind those of you who were with us that we are speaking about the serious—indeed, the most serious—matter of repentance and confession. And we are speaking not about people who are not religious, but about those who are.

Unfortunately, because we have not given these matters the attention or study they require, we falter in our moral life. That is why, toward the end of my talk the day before yesterday, I spoke about the thefts we Christians commit through taxation.

...the taxation imposed on us, the lies we tell, the schemes we engage in, the false certificates we submit, and so forth. I spoke very plainly about these things. In one of the points I passed over more quickly, I made a related remark: that there might be some reasonable justification for a person to evade payment in some way. That is wrong. Guilt is guilt, and a debt is a debt.

When someone is about to enter into a transaction, he must take all the details and consequences into account. He must not begin by thinking about how he can avoid paying. That must not be his starting point, because then he is already thinking with evil intent.

When you buy a second house to live in, or a second home—an apartment—to bring in a few drachmas to supplement your pension or help you make a living, you must establish the whole undertaking on a good and honest foundation.

You must conduct it honestly. You cannot reason, “I will buy it and carry out the transaction, but I will also work my little scheme so that I can avoid paying five, ten, twenty, or fifty thousand drachmas,” depending on the case. You must include in your calculations the exact amount that will have to be paid.

Now, it is possible that you may be treated unjustly; that is true. This possibility always exists in dealings between the state and taxpayers. So a person takes preventive measures against it and fails to declare what he ought to declare, thinking that he will return to the matter later and put it in order.

Many times the taxpayer really is treated unjustly, and the buyer is charged many times more than he should be. Even so, whatever happens, he must bear the true and lawful part of the cost. This does not mean that he should be treated without mercy.

For we must begin with the thought that God knows all my dealings, and that I conduct them in the Lord. And He has the power to bring good out of them. In many cases, as I told you the day before yesterday, they not only did not charge more, but charged much less.

You must keep in mind: “I must pay tax on the amount for which I actually bought it.” If they now present me with a higher bill, I will not object at once; I will consider that perhaps I really do owe that amount.

People do not look at it this way. Instead, they say, “It is a contest between us: you catch me wherever you can, and I will catch you wherever I can.”

I believe I once gave you an example.

Once, a priest was put in prison.

The judgment was completely unjust, and the priest had been imprisoned unjustly.

When he arrived at the prison, the other prisoners said, “Father, yours must be a serious case. Tell us, what did you do?” They gathered around him and began asking him what he had done.

"Nothing, my children, I did nothing — I am innocent." "Impossible," says one of them. "Do we have any reason to believe you're innocent?" "But I swear to you on my priesthood — nothing." "I don't believe that either." And they started asking one another.

"Are you in here unjustly? Are you in here unjustly?" "Me, unjustly?" Every one of them said not only that they were in there justly, but that they had been punished too lightly. They should have been punished far more. "So how is it that you, Father, are in here unjustly?" they say to him.

He kept tossing and turning, huffing and puffing. Sleep wouldn't come to him, and he really did have nothing to do with what they had put him in prison for. Just as he was drifting off a little, between sleep and waking, right where he had lain down, there comes and visits him, in a vision, a tall man, like the Lord.

The figure asked him, “Father, are you here in prison unjustly?”

He says, "Surely I'm here unjustly?" "You are not here unjustly at all," the other tells him. "Do you know the reason you're here now?" He says, "What reason?" "Back when you were a free citizen, you had gone to the market. A poor widow's calf, tied up next to you, got over to your sacks, nosed into them, and did you a little damage. You lost your temper right there and cut the calf's rope. The calf ran off, and the poor widow lost it. That calf is what you're paying for now, and that is what you're being punished for now — that's why you've been locked up."

How was he supposed to sleep after that? He could hardly wait for morning to come, so that he could say to the others who were in there with him, "I'm in here justly — I deserve it." And they said to him, "But didn't we tell you that nobody ever came in here unjustly?"

So if a person who is suffering today examines what he is paying for today, what injustice he is undergoing today, and what debt he is settling through today’s suffering, he will bring the matter to a close and seal it shut.

But we do not see things this way. I know only this: I bought it for one hundred, and the tax office will assess it at two hundred.

They will assess it at two hundred. Can I declare it as one hundred? They will assess it at two hundred, so I will declare it as fifty and see whether I can outsmart them. You do not want to declare it honestly. Do you not believe that He has the power to give you even more? Why should you change your way of thinking, when there is a Master above? If the Master permits you to suffer a loss, then you will suffer it. Yet we say, “Our Father, who art in heaven”—“who art in heaven”—but we do not truly believe in a Father who is in heaven. No. We believe in word, but not in deed, that He has the power and knows the whole situation.

Entrust your case to God, and He will settle it as He sees fit. We do not take this into account. Instead, under the guise of these supposedly good logismoi—these supposedly good thoughts—we steal and lie. If we are asked, “Did you buy it for this much?” we answer, “No, it was not that much; I bought it for this much.” We lie, we keep contradicting one lie with another, and at the same time we receive Holy Communion. We are the so-called religious people! Perhaps no one has ever confessed this at all. Yet it remains a debt that we ourselves owe.

If, as I told you the day before yesterday, the official valuations are lower, do not rest easy even then. Make arrangements to pay the state what you owe, even if you have to do so in installments.

You bought it for one hundred, declared fifty on the documents, and they assessed it at eighty. You still owe tax on another twenty thousand. If the rate is eleven percent, you must pay two thousand two hundred. And if you have to pay it little by little, go to the place where they sell revenue stamps, buy two two-hundred-drachma stamps every month, and send them in, so that the money reaches the place where you owe it. Then you will be free of the debt.

But someone will say, “The state in Greece is not some poor person.” God said, “You shall not steal.” He did not say that you may steal from the powerful but not from the poor. We will not be judged according to the person from whom we stole, but for the theft itself—for violating the commandment, “You shall not steal.”

And yet, I tell you, there are people who insist that they can find excuses. There are no excuses, even if they themselves have been treated unjustly.

There are two kinds of people in the world: victims and perpetrators. It makes no difference whether the perpetrator is the state, an organization, the Social Insurance Institute, the Tradesmen’s Insurance Fund, or anyone else.

It makes no difference. Choose to belong among the victims, not among the perpetrators.

It is better for a person to suffer injustice than to commit injustice. God sees, and He will never abandon His creature who truly believes in Him. For if we truly believed, all these matters would fall into their proper order. We would not care what the world says, nor would we use the fact that we are wronged as an excuse for the schemes we devise, and so forth.

Therefore, when calculating the amount you need in order to buy, transport, build, manufacture, or trade something, you must take all these obligations seriously into account beforehand. But we do not do that. Out of a hundred Christians who have bought something or carried out some transaction involving the state, perhaps ninety-eight have acted this way.

And they must take care to find a way to put these matters right. For, as I once told you, if I am married and I die and rise again, my wife is no longer my wife. Death has dissolved the bond: it has released me from my wife and her from her husband.

But if I owe something to the state, to an organization, or to another person, and I die and rise again, those debts will still be hanging around my neck. Not even death releases me from them or sets me free. I will carry them like a dog that has broken its chain and runs through the marketplace dragging it behind him, with its clatter heard everywhere.

Let no supposedly good thought deceive us, because many people have used stolen goods—the proceeds of injustice—for charitable works.

God has no need of what has been stolen from those who belong to Him—not for the poor, nor for the orphan, nor for a child, nor for the widow, nor for anyone else. There are proper means and a lawful path by which the matter can be settled and healed, if there is faith among believers and in the person himself.

What excuse is there? In one of the accounts of the life of Saint Parthenios of Chios, we are told the following: there was a building contractor who was stealing from the church. He stole so masterfully — he was a highly skilled craftsman, you see — that he was never caught.

But the Saint knew his hidden thought and, more generally, his offenses. He told him how much he had stolen, on which day, and from which places. As the Saint spoke, the man kept denying it. He was holding a child in his arms, and he had stolen for that child, intending to educate, feed, and raise him, because he lacked the material means.

He did it with what he thought was a good intention—that is why I keep telling you, with a supposedly good intention. And what did the Saint say? “Take care, for I see the wrath of God coming upon you.” At that very moment it was coming upon the man who bore the sin.

At that moment in particular — this man had stolen money and spent it on his little child, whom he was holding in his arms. And his child died just like that, instantly, right there in his arms. The man was punished on the spot.

We, of course, are not living in the righteousness of the Law. What degree of incorruption — of freedom from the corruption of sin — do we have today, that God should punish us the very moment we sin? Instead He is long-suffering, and He waits for us to return to Him.

There are no excuses, then. If we consider all the schemes we engage in, we will shudder at how Christ still puts up with us. Therefore, anyone who has financial dealings with the state must see to it that he puts his affairs in order. As far as he is able, he must begin the struggle—even at the cost of personal deprivation—to make good these shortfalls. He must find a discerning spiritual father and confess. Even if the person he first approaches is not a confessor, let him seek his advice if he does not wish to accept what we are discussing at this moment; then let him go to a spiritual father and confess these sins, which truly exist and cannot be erased in any way unless he himself puts them right while he is still alive.

There is also a class of people who have defrauded customs.

They did not go there to load up their cars; yet they came out of customs loaded down themselves, without declaring what they carried. How many have done this, and in how many ways?

Foreign necklaces, which are subject to tax. Suits, clothes, worn underneath, layered on — one, two, three, four, one on top of the other, all of it taxable. How many lied about the prices of the goods they were importing! How many produced a different set of certificates? Why? So they wouldn't pay the tax, so they wouldn't pay Caesar. "Render unto Caesar the things that are Caesar's, and unto God the things that are God's" — so as not to pay Caesar.

And they recount it quite calmly; they even explain the trick so that others can use it. Thus, others steal by various other illegal means. I remember one case. Certain people would come from abroad, and customs officials would hold some of their belongings—valuable items—at the customs office. They would notify a certain man, they said, and he was the magic person who could make it all go away.

They would call up so-and-so and explain the situation to him. And so-and-so would go down and collect the goods without paying any customs duty. For many years I had it on good information that this man carried a Masonic document. He allegedly used it in his official capacity, and it was said that Masonic bags and credentials paid no duty. “But that is another matter. I have nothing; they take nothing from me.” This was said to be handled elsewhere, higher up. Do not let Satan entangle and deceive you: according to the account, that suitcase would not be opened once he showed his Masonic certificate. The claim was that whether there was one suitcase or a hundred, those bearing Masonic signs would not be opened—not only at Greek customs but at ports around the world—and that the Mason paid nothing. Such a man has embraced the world's corruption.

How that man will answer for this is not my concern. My task is to speak to you about the essential matter: what am I doing? Christ will not call me to account for the shop next door. He will call me to account for my own shop and will say to me, “What did you do? How did you conduct your life?”

There are, therefore, people who have stolen from the state in various ways, in precisely this sense. They are thieves, whether they wish to believe it or not. Whether the theft was committed discreetly or by force, it is still theft, and it must be recognized as a debt.

We owe that debt, and we must repay it where it is due. Christ does not justify such things for us, however much we may try to find supposedly reasonable ways of achieving them.

Many people have cheated the greengrocer, and this is not right. We can't stay silent about this matter. The greengrocer has two crates out. These tomatoes are five drachmas, and the others are four drachmas. The shop is packed with people.

So the woman with the bag fills it up — she's taking from the five-drachma crate, the very one our dear lady here helped herself from — and then she says, "I took mine from over here, from the four-drachma ones." And he weighs them at four. And just like that she has robbed the greengrocer. One drachma, two drachmas, five drachmas — and now go and try to find that greengrocer again and give the money back. What are you going to do? How are you going to put that right? It's his money, not mine; it came out of his sweat, and maybe out of his blood. Are you going to turn around now and give it away as a good deed, as charity? No — it has to go back where it belongs.

Once, two friends met as they were coming from the market. One of them was carrying a paper parcel with fish inside. “Let me have a couple of little fish,” the other said. “Here you are!” He took two bogues from the top and handed them to him. Then the other asked, “How much for the two bogues?” and threw the money into the sea.

“Leave it; let us go.” In this way, once and for all, he settled the matter. “Leave it; let us go on.”

The fisherman put his hand into that bag, went over to the others, stole a little, slipped it inside, folded up the paper, and left for home. And Father Romos dazzled them with his fine words. How many such things happen? Countless thousands. What sweet little treats the devil offers you to make you do such a thing—like candies! You think you are outwitting Satan. You are not merely stealing from another person; you are letting that accursed one steal from you. That is what it is: he gets you into his grasp and binds you hand and foot. That is what happens.

No one will confess such things—no one. These are falls from the right, sins committed under the appearance of something good, and they go unconfessed. And how many schemes have been carried out within relationships among brothers, sisters, and relatives? How many have managed to transfer into their own ownership numerous properties, the better rooms, or the better apartments?

They have done this at the expense of weaker brothers and sisters, and yet they sleep peacefully and go to Church. These injustices have grown old and hardened, but they cannot simply be dismissed. They must be corrected. They cry out, and those wronged cry out: “Return me to the one to whom I belong.”

How many people, because they failed to make a will—out of fear of death and lack of faith—have caused turmoil to break out after their death?

How many parents left matters unsettled in their wills, and afterward their children turned against one another and stopped speaking for one, two, three, five, or ten years—and some, of course, even shouted at one another? Or other relatives did the same among themselves. Why? Because the selfish or foolish person who made the will did not put his household affairs in order, as he was obliged to do.

Some did put their affairs in order, but they did so unjustly and one-sidedly. They wronged others, and they are not absolved either by human law or by divine law unless they set matters right. So if a person looks within his own extended family, among Christians and among religious people who attend Church, and investigates, he will find many such matters. These should have been brought before a discerning confessor, confessed, and in some way healed here in this life. We must not wait for these things to be healed beyond the grave.

There are also people who have encroached upon sacred lands belonging to monasteries and churches, taking them by various means.

According to the Fathers and the Church, sacred things never become common property. You have often seen property belonging to a monastery or to the Church being sold off. Do not acquire any of it. Keep away from it. Do not regard it as an opportunity to buy something more cheaply or conveniently.

Did I give it so that you could sell it? I gave it to the Church, to the Most Holy Theotokos, or to the Saint, so that it would remain there as a rebuke to the unbelieving.

You may ask, “Where do you gather these things—do you sell them?” Longevity itself no longer bears witness. I have met Protestants who tell me that I venerate pieces of wood. Let us address that. There is so much money and so much self-interest involved, though the work could be done in other ways. The workshops of Rixers were forced into it, and even this church as well. But even if, after all, the Church itself does this, I will never go and take something on which even the Most Holy Theotokos (All-Holy) will be displayed on the front. Even so, I would rather pay more for it.

In the Miracles of Saint Spyridon, it is related that there was a family man with eleven children and his two parents—a household of fifteen people altogether.

He went and asked Saint Spyridon to lend him an oil lamp, so that he could pledge it to a goldsmith, use the money to establish his shop and support his children, and afterward return the lamp.

So one morning, while the sacristan was not cleaning the Church, he went in secretly under the pretense of venerating the Saint. He stepped upon the Saint’s reliquary, reached one of the lamps hanging above it—a gold lamp—and hid it inside his clothing.

This happened in 1918, and he pawned it with a goldsmith for ninety five-drachma coins — four hundred and fifty drachmas — with a five-month deadline to redeem it. But he fell behind. He couldn't put together enough money both to keep his family fed and to go and pay off the ninety coins along with the interest, and so in that sense he was late — a little late.

Meanwhile, a monk from Palaiokastritsa, outside the monastery, went to that goldsmith to buy an oil lamp. Of all the lamps hanging there, the only one he liked was the one that had been left as a pledge.

The goldsmith told him, “I cannot give you that one.” The monk replied, “I will not take another. If you will give me this one, this is the one I like.” Wanting to make the sale, the goldsmith gave in and said to himself, “I will sell this one, and when that man returns, I will give him another lamp of the same carat weight, without wronging him.”

A short time later, the man returned with the money, and the goldsmith gave him another lamp. The man had originally obtained the lamp by theft, but the goldsmith had not known this when he accepted it, nor did the man know what lamp the goldsmith was now giving him back. In the same way as before, he went at dawn to venerate the Saint, stepped upon the reliquary, and hung the lamp where he had taken the first one.

But the hook kept slipping loose; it wouldn't catch. So he screwed it in and hung it up again, fastening it as best he could, and then he left.

He then began to wonder what had happened and what all this could mean.

He went back and asked the goldsmith whether he had made a mistake and given him a different lamp. “What could be happening here?” he wondered. He did not tell the goldsmith that he had stolen it from the Saint; he said that he had merely borrowed it. He only told him that it was a keepsake from his homeland and that he wished to return it.

As they talked, the goldsmith began to let certain details slip. From this, the man understood that something serious had happened, and at last the goldsmith was forced to tell him that the lamp belonged to the Saint. When the man heard that it was the Saint’s lamp, he began to tremble. “What have you done to me? You have ruined me!”

“Come with me.” He hired a carriage, and they went to Palaiokastritsa, which is about fifty kilometers away.

When the monk heard that the lamp he had bought belonged to the Saint, the poor man was mortified. He took the lamp down, handed it back, and squared the matter up. And the result was this: the man took the lamp, and the next morning, going about it exactly the way he had the first time, he went and hung it back up in the very place he had taken it from.

Indeed, he put the vigil lamp back in its place, so to speak, and his conscience was at peace. But word of the matter spread, and the public prosecutor intervened on his own initiative. The case was eventually brought before the court.

They all came to give their accounts—the goldsmith, the monk, the one who had bought it, the one who had sold it—and they related everything that had happened, down to the smallest detail.

The thief, as we would call him, was summoned. "Yes, I took the lamp, I took it. It happened like this, like this, like this." "You there, sacristan, come here." The sacristan had already been questioned, and he had said that the lamp had never once been missing from its place. "I always saw the lamp there, and I lit it every single day." And so the man was acquitted.

The note was added: “A miracle of Saint Spyridon.” He, then, has no right to go there and tamper with it.

And it is still there to this day — and surely there must be at least one soul here with us tonight who has gone there and seen it for themselves. I didn't hear this account from the person directly; a soul who had made the journey there told the story during a pilgrimage trip to Corfu. They asked the Saint, «My Saint, which one is your lamp? Is it the one those poor people gave as a gift?» Mr. Panagopoulos was telling us all this in the car as we were traveling along — and the lamp began to sway.

It remains there to this day. Neither you nor I have the right to go and strip away the votive offerings that are there.

And in this matter we must consider ourselves accountable. There are so many other things in the world that we can buy and work with. We Christians must be careful. I do not know what the world does; I do not know what the abbot of a monastery does; I do not know what the Church does. But as a Christian, I must guard myself against laying hands on what is sacred.

I have no right to do so. What is sacred never becomes common property. Many people have not only bought such things, but have also encroached upon monastery dependencies and seized their property. The state today has done the same and lies under the wrath of God, because it has no right to do so.

There are so many other things the state could make use of without stealing these sacred possessions or disturbing them. This is why we must be careful in this matter. How many people have committed theft by moving property boundaries!

Let us examine ourselves. You see the boundary here today, and tomorrow you find that it has moved a meter farther over—another whole meter. And these citizens are Christians.

Christians—even the devout, churchgoing people—celebrate Pascha, hold their candles, observe Christmas, and so on. Yet how many people have stolen things from restaurants? There are people who have stolen items from restaurants. Indeed, many have brought stolen things home from abroad. Once, during a talk I was giving, they gave some of these things to me to mail back, and I mailed them abroad to the restaurant in that large hotel from which they had been stolen. And how many others have stolen various other things as well? Beyond that, someone cuts flowers from another person’s flowerpot or fruit from another person’s tree. By what right? Where did you get that right? If you wish, read what the venerable Parthenios of Chios, whom I mentioned to you, says about such cases. These are not isolated incidents. Once, a little boy was crying.

And they keep it.

“Why did you do it?” “I did not know,” George says, “that it was yours.” But did you not know that it was not yours?

“Did you not know that it was not mine?” “Agreed. But did you not know that it was not yours?”

Someone else tends that piece of land and the tree upon it. Someone else tends and looks after that flowerpot.

There is also this story. A hare used to come—there it was a hare; here it would be a fox, for we are foxes—and eat from their garden. A monk said to the elder, “Geronta, it has ruined our garden.” “What has?” “A hare keeps coming.” “Come here.” The elder went into the garden and called out, “Who is here? Who is causing this damage? Let him come here.” The hare had been hiding, but it came walking up, stood before him, and lowered its head.

The elder took the hare by the ears and said, “Tell me: did you dig this ground? Did you cultivate it, labor over it, and water it? Why, then, do you eat from it when you have done none of this? Do you want me to punish you? I will not punish you. Go now, leave, and do not come near it again.”

And the hare turns back, makes a prostration in repentance, and leaves. It does not eat anything there, but goes away to another garden. Are we foxes, then? Why do we not respect what belongs to another? By what right do we take it? How upset will a lady be when you go and damage the flowers in her flowerpot—or damage someone else’s tree, when he is waiting to gather a piece of fruit from it, and a passerby reaches out and picks it? By what right? And then we leave our children free to do such things. But they learn from us, because they see these examples in us. Who among us does not do such things that belong to others...?

Thank you.

Let this weigh on your conscience as well. These cars are going to be shut down. These are matters that have to be settled through repentance. There must be confession, and there must be restitution made to those who have been wronged for all these things. One more thing I would like a person to keep in mind is to confess every single thing.

Anyone who has worked on a Sunday or a feast day should take heed. Whatever is produced through work done on a feast day does not have God’s blessing.

Perhaps this sounds strange to you, so let me show you. On the sixth of May we celebrate the feast of a venerable saint, a holy monastic — Saint Seraphim of Domvou, out past Livadeia, deep inland in that direction. It is a men's monastery, and it also keeps the avaton, the rule that no woman may set foot inside.

This saint had told the monks: “Never go on working once you hear the bell ringing for Vespers. Up to that point work is blessed by God. Blessed. From that point on, it is not blessed.”

Once, on a Saturday evening, they were working in a field. Only about half a stremma remained, and otherwise they would have to return on Monday to finish it. So they decided to disobey the elder and stay there to sow that remaining piece, so that they would not have to return on Monday, make the journey twice, and lose the wages they could earn by working elsewhere that day.

When they returned that evening, he asked them why they had been delayed and had not come to Vespers. They told him what had happened. “Did I not tell you not to work after you heard the bell?” They explained to him that this and that had happened.

“Tomorrow morning, one of you will take the mule and go there to mark the boundary at the point you had reached when the bell rang, because that part must not be included with the rest of the crop.”

They went in the morning and marked the boundary. When harvest time came, the elder went there with them and ordered the monk to set fire to the wheat that had been sown during Vespers.

No one dared strike a match, because it was summer. The whole field would burn—both this plot and the next—and the fire would spread, and who knew how far it might reach, perhaps even to Mount Parnassus. But the elder insisted, and still no one would do it. So he took the matches himself and set it on fire. And the fire, as though it had a mind of its own, moved around in such a way that it burned that entire triangular plot and then stopped, without harming the neighboring plot or crossing over into it.

The fire burned only that wheat, without spreading to the rest of the field. The elder could not have accomplished this by himself; God worked with him and brought it about, so that people might learn that such work is accursed.

In the Life of Saint Parthenios of Chios, there are two such incidents.

One day, a woman boiled and cooked some pasta to take to him. When she brought it to the elder and said, “I have brought you a little pasta,” he replied, “You have brought me some worms.”

And indeed, when they opened the bowl containing the pasta, it had spoiled and was full of worms. This happened because she had stayed home to cook it for the elder while the Divine Liturgy was being celebrated. Instead of going to Church on Sunday, the woman had made vermicelli to take to the saint.

“Elder, I have brought you a little vermicelli.” “You have brought me worms.” Because it had been prepared during the Divine Liturgy, he would not accept it. The clean vermicelli had become full of worms. Here is another case. From time to time, the mother of one of the monks would go to the monastery to see her son, ask the saint’s blessing, and bring something for the monastery.

She had a son at the monastery, and he himself was a holy man.

She would always offer the monastery a small gift, according to her modest means. Once, then, she brought some homemade vermicelli. As soon as Saint Parthenios took it in his hand, he smiled and said:

"These noodles they brought us — they were made on a Sunday.

“Take it and throw it into the forest.” So the monk took it and threw it into the forest.

There is no excuse whatsoever. It is a sin, and it must be brought to Holy Confession. Yet, unfortunately, as I have told you, many people still continue in this way.

“But they are paid double for working then.” Of course, there are certain kinds of work that some people have and cannot abandon because the work is not their own. “I work for someone else. Can I simply stop? It is my job; I am on duty.” The Church shows pastoral leniency and recognizes those situations which a person cannot avoid.

And in cases of absolute necessity, they are excused. But people who have a choice should avoid it. They should not work at all, not even reap, not even thresh, on any day of rest.

Nor should they go on cruises, roam about, sin, disgrace themselves, or bring disgrace upon others on the day of rest. They must not do such things; they must put these desires to death. In the Old Testament, where this typological foreshadowing existed, Friday was the day of preparation. Friday is called the Day of Preparation; it is not called the sixth day. It is called the Day of Preparation because people prepared for the Sabbath, since the Sabbath was a day of rest in heaven and on earth. I do not know whether you are aware of this, but you should be.

During the forty years in which God trained the Hebrews in the wilderness, in order to teach us as well, He commanded them to take from the manna He sent down each day only the portion they needed for that day, and nothing for the next. If anyone grew anxious and doubted whether He would send it again the following day, and so gathered more, that extra portion became infested with worms and had to be thrown away.

Only on Friday did He permit—and indeed command—them to gather two portions: one for Friday and one for Saturday. On Saturday no manna fell from heaven; heaven itself kept the day of rest. Yet that extra portion did not fill with worms. It was blessed, because it had been gathered in preparation for the Sabbath rest.

We, of course, as you know, have moved the day of rest to Sunday. To the first day, not the last. The Sabbath is the last day of the week. We keep the first day. And the first day of the week is not Monday. In Greek, the name itself tells you: Monday is called Deftera, which means "the second day."

Sunday is the first day, and it must be kept as a day of rest. Whoever disregards this sins as a blasphemer, deprives himself of the spiritual benefits of attending Church and praying, and continually dishonors God by showing contempt for the commandment He gave.

Therefore, I say, if a person has these things weighing against him, he must put them in order and be careful from then on, so that he does not burden himself with further sins. There is also another group of people who neither confess as they should nor take sufficient care: those who often steal or lie on behalf of others.

“I work for a company, and now the company has told me to lie to the customer or cheat him, because if I do not lie and cheat him, the business cannot survive.” This is a difficult situation. It is a temptation that may even require a person to suffer martyrdom. In such cases, you know, many will say, “What can I do? I see that it is wrong, but what can I do?” Let me give you a practical example.

Father Jerome of Aegina, known to most of you and now departed, was once visited by my wife and another young woman, who has also since departed. This young woman was wealthy. They entered his little hut, and as soon as he saw the other girl, he said:

“Oh, the poor little thing! She could not even afford enough cloth to make a proper sleeve.” One of the sleeves on the garment she was wearing ended four or five finger-widths short, leaving part of her arm bare. She blushed with embarrassment and began pulling at it, trying to make it longer.

Then he turns to my wife, who was wearing long sleeves, and he says to her: "Did you put those on just to come here?" She says: "No, Elder, I didn't put them on to come here. I always dress this way, with long sleeves. But what can I do? I'm a seamstress, and I sew clothes short and revealing for other people." The Elder's answer was: "Pray to Christ to set you free from your job."

He did not tell her simply to stop working. She would have been left destitute, with nothing to eat, and would have gone hungry.

“Pray to Christ to deliver you from your work.” And with God’s help, He did deliver her from it. Following the example of that elder, I give you the same counsel. Brother or sister, whoever you may be, if you are being pressured by the lawlessness and injustice of your employment to steal or to lie, pray to Christ to bring you out of it.

Do not deceive yourself into thinking that you have found a comfortable position there and that it suits you well. God has something better. You may have to endure a trial. “But they will dismiss me from my job.” It is better for them to dismiss you than for God to dismiss you from your place in Heaven.

It is better, because this will be a cross that you bear for your salvation. You refused to steal, and so they dismissed you. You did not curse your superior, even though he was dishonest, because you wanted to preserve what you could of what is right.

So pray. I am not offering you some ready-made formula. Pray that God will rescue you from the claws of this situation. There is still another group of people who remain unconfessed and continue in sin: those who defraud large institutions or various insurance organizations through all kinds of schemes.

You cannot imagine the tricks they devise. A person may tell himself, “It is a large organization; no one person is being harmed.” That excuse does not stand. Before entering a business, calculate whether you can make an honest living from it. There is no justification. No matter how much we try to silence it, the voice within us will continue to cry out.

All this belongs to what we call the 'good thought' — the reasoning that sounds perfectly fair: 'You can see I'm in need; there are setbacks, prices are high, there are difficulties — so I'll take whatever I can get.' God does not agree. God is stronger than all these things I am saying, and stronger than everything our inner world uses to give us an excuse to stay in sin, bound to Satan's chariot.

One final matter, which I have mentioned before and now add as I come to the end, concerns those who, in various ways, become the cause of the moral ruin of others.

As I have said on another occasion, if we had paid attention to what the Gospel says about Joseph the Betrothed: “Being a just man, and not wishing to expose her to public disgrace, he resolved to put her away secretly.” If people could take this Joseph the Betrothed as their example—if, I say, they could truly keep him in mind—then corruption would not have reached the level we see today. Fornication would have been curtailed; abortion and immorality would have been curtailed as well.

indecency would have been restrained, and in general the destruction that comes through the flesh would have been limited. Instead, it finds room to grow through our tolerance, while we soothe ourselves with the supposedly good thought that we are merely providing a service and accommodating others.

That is how it multiplies; that is how destruction was incubated and then emerged. How many people have read an immoral book and then passed it on to someone else? How many have seen an indecent and corrupting image and then presented it and passed it on to another?

They not only tolerated indecency; in one way or another, they also promoted it. And these people are found among Christians—people who make the sign of the Cross, light their candles, and attend Church. For all these things we shall be brought to judgment.

God has countless ways to help a person, provided that the person truly desires it—provided that he resolves to leave sin behind. God does not bless sin. He is longsuffering, yes, but He does not bless it. Longsuffering is one thing, and blessing is another. To bless would mean that He approves of what you are doing. God does not approve of it.

He does not bless sin; He is longsuffering, waiting for the person to return and come to metanoia, to repentance. This subject of repentance and confession has taken us six whole talks. If you ask me, “Do you consider yourself spiritually in order? Has this Mystery been exhausted?” I will tell you that not six, but one hundred and six talks would be needed.

This is the one subject a person really has to learn. To learn their own sins, and to learn the way of salvation as well — how to guard against sin and how to be healed of it. Many people talk about the Exomologetarion, the Manual of Confession, of Saint Nikodemos the Hagiorite. In fact, a lady who came into the shop yesterday to buy it said to me, "A priest told me this book is for priests; it isn't for us lay people."

If we knew our sins, and if we knew the canons and the penances that are attached to each sin, we would not sin at all — or we would sin very little, as the divine Jesus Himself says. That is why I urge you, I recommend to you, this Exomologetarion, this handbook of confession, by the Saint. I have written a book myself, "Of Repentance and Confession," and inside it we have six hundred sins, a whole table of them — not by quoting words of Scripture. But that book of his is above all others; it stands higher than them all.

It gives a person a clear light, cleansing the conscience so that it can see. It brings each of us face to face with our faults—priests and laypeople, monks and married people, everyone. And I would recommend that you, too, recommend it to others. Do not let this book be missing from your library.

It is the Exomologetarion, the Manual of Confession, of Saint Nikodemos the Hagiorite, and it can help with many of the very things we are tangled up in — things we sleep right through, even with the searing iron already lit in our mouth. In any case, we have the Holy Fathers, who have helped us, who have given us their spirit and given us light on this burning question of ours in these six homilies. May they intercede with our Lord; and may we, for our part, open ourselves up, so that the light may shine within.

Κατ' αυτό το βράδυ, το θέμα θα είναι η συνέχεια του προχθεσινού. Σας ενθυμίζω, όσοι ήμαστε μαζί, ότι ομιλούμε για το θέμα το σοβαρό, να μην ειπώ σοβαρότατο, της μετανοίας και εξομολογήσεως. Και μάλιστα όχι για τους ανθρώπους που δεν θρησκεύουν, αλλά για αυτούς που θρησκεύουν.

Δυστυχώς, διότι δεν έχουμε προσέξει όσο πρέπει ή δεν έχουμε μελετήσει όσο πρέπει τα θέματα αυτά, στα θέματα της ηθικής ζωής μας χωλαίνουμε. Γι' αυτό και προχθές, στην τελευταία στροφή της ομιλίας μου, μίλησα για τις κλοπές που κάνουμε οι Χριστιανοί διαμέσου της φορολογίας.

...προλογίας, την οποία μας επιβάλλουν, τα ψέματα που λέμε, τις κομπίνες που κάνουμε, τα ψεύτικα τα πιστοποιητικά που προσφέρουμε κ.λπ. Πολύ εύγλωττα. Και βρέθηκα σε μια σημείωση από αυτές που είπα γρηγορότερα — είναι σχετική — ότι μπορεί να υπάρξει εύλογος αιτία ο άνθρωπος να αποφύγει κατά κάποιον τρόπο. Είναι λάθος. Η ενοχή είναι ενοχή και η οφειλή είναι οφειλή.

Όταν ένας άνθρωπος πρόκειται να προβεί σε κάποια δοσοληψία, πρέπει να λάβει υπόψη του όλες τις λεπτομέρειες, τα επακόλουθα. Όχι να σκεφτεί πώς θα κατορθώσει να αποφύγει. Δεν θα ξεκινήσει από εκεί, διότι ήδη σκέπτεται επί του πονηρού.

Όταν αγοράζεις ένα δεύτερο σπίτι να μείνεις μέσα, όταν αγοράζεις ένα δεύτερο σπίτι, ένα διαμέρισμα, να πάρεις λίγες δραχμές για να συμπληρώσεις τη σύνταξή σου ή να μπορέσεις να ζήσεις, θα πρέπει να το στηρίξεις επ' αγαθού.

Να το στηρίξεις τίμια. Δεν μπορείς να λάβεις υπόψη ότι εγώ θα αγοράσω, θα κάνω, μα θα κάνω την κομπίνα μου να αποφύγω 5, 10, 20, 50 χιλιάδες, κατ' αναλογία. Θα βάλεις μέσα στον λογαριασμό και εκείνο το οποίο πρόκειται να πληρωθεί ακριβώς.

Τώρα, υπάρχει περίπτωση να αδικηθείς, είναι αλήθεια αυτό το πράγμα, και υπάρχει αυτή η πρόβλεψη πάντα μεταξύ κράτους και φορολογουμένων. Και ο άνθρωπος παίρνει μέτρα προληπτικά έναντι αυτής της προβλέψεως και δεν δηλώνει όσα πρέπει, με τη σκέψη ότι θα επανέλθει και θα το τακτοποιήσει.

Πολλές φορές δε και αδικείται ο φορολογούμενος, ο αγοραστής πληρώνει πολυπλάσια. Όχι, και ενώ το πραγματικό θα υποστεί οτιδήποτε κι αν συμβεί, το πραγματικό του σκέλος θα υποστεί οτιδήποτε κι αν συμβεί, έτσι όχι αναλγησία ακόμα.

Διότι θα πρέπει να ξεκινήσει από τη σκέψη ότι ο Θεός ξέρει τη δοσοληψία μου και εν Κυρίω κάνω τη δοσοληψία μου. Και έχει τη δύναμη να βγάλει αγαθό απ’ αυτή. Και σε πολλές περιπτώσεις, όπως σας είπα και προχθές, όχι δεν την έβαλαν περισσότερο, αλλά την έβαλαν πολύ ολιγότερο.

Σαν έχεις υπόψη ότι το ποσόν το οποίον εγώ αγόρασα, σ' αυτό πρέπει να πληρώσω. Εάν τώρα μου βγάλει παραπάνω λογαριασμό, δεν θα πω· θα σκεφτώ ότι πιθανόν θα τα οφείλω αυτά.

Δεν το λαμβάνουν έτσι υπόψη και σου λέει: όπου με πιάσεις και όπου σε πιάσω.

Νομίζω ότι κάποια φορά έφερα ένα παράδειγμα.

Κάποτε βάλανε στη φυλακή έναν ιερέα.

Ήταν τελείως άδικη και η απόφαση τελείως άδικη και ο ιερέας άδικα στη φυλακή.

Όταν ήρθε στη φυλακή, οι άλλοι φυλακισμένοι: «Παπά, είδαμε τη δύσκολη υπόθεση, λέγε, τι έκανες;» Τον γυρίζουν γύρω-γύρω και άρχισαν να τον ερωτούν τι έκανε.

«Τίποτα, τέκνα μου, δεν έκανα· είμαι αθώος». «Αδύνατον», λέει. «Έχουμε λόγο να πιστεύουμε ότι είσαι αθώος;» «Μα αφού σας ορκίζομαι στην Ιεροσύνη μου, τίποτα». «Ούτε αυτό το πιστεύω». Και άρχισαν να ρωτάνε μεταξύ τους.

«Εσύ είσαι άδικα μέσα; Εσύ είσαι άδικα μέσα;» «Εγώ είμαι άδικα;» Όλοι είπαν όχι μόνο ότι ήταν δίκαια μέσα, αλλά και ότι λίγο είχαν τιμωρηθεί. Έπρεπε να είχαν τιμωρηθεί πιο πολύ. «Πώς εσύ, πάτερ, είσαι άδικα μέσα;» του λένε.

Στριφογύριζε, φυσούσε και ξεφυσούσε. Δεν του πήγαινε ύπνος και πράγματι δεν είχε καμία σχέση με το πράγμα για το οποίο τον είχαν βάλει φυλακή. Όταν πήγε να αποκοιμηθεί λίγο, μεταξύ ύπνου και εγρηγόρσεως, εκεί που είχε ακουμπήσει, του έρχεται, εν οράματι, ένας ψηλός, σαν τον Κύριον, και τον επισκέπτεται.

Και με ασφυρόν ύπνος, τον ερωτά, είσαι άδικα πάτεροι στην θηλευτή μου.

Αυτός λέει: «Τάχα άδικα είμαι εδώ;» «Δεν είσαι», του λέει, «καθόλου άδικα. Ξέρεις για ποιο λόγο είσαι τώρα εδώ;» Λέει: «Για ποιον;» «Όταν ήσουν πολίτης, είχες πάει στην αγορά. Μια μοσχάρα μιας χηρούλας, δεμένη δίπλα, έφτασε και σου πείραξε τα σακούλια σου και σου έκανε μια μικρή ζημιά. Εσύ εκεί θύμωσες και έκοψες το σχοινί της μοσχάρας. Η μοσχάρα έφυγε, η χηρούλα την έχασε. Αυτή τη μοσχάρα πληρώνεις τώρα και γι' αυτή τιμωρείσαι τώρα, κλείστηκες».

Πού να κοιμηθεί; Περίμενε να ξυπνήσει το πρωί, να πει στους άλλους που ήταν μαζί: «Δίκαια είμαι μέσα». «Μα δεν σου είπαμε εμείς ότι εδώ δεν έμπαινε κανένας άδικα;»

Αν εξετάσει, λοιπόν, ο άνθρωπος που υποφέρει σήμερα το τι πληρώνει σήμερα, το τι αδικείται σήμερα, το τι εξοφλεί με το σήμερα, θα το κλείσει, θα το σφραγίσει.

Αλλά εμείς δεν τα βλέπουμε αυτά. Εγώ ξέρω ότι η εφορία, μου το πήρα 100, θα μου το βάλει 200.

Θα μου το βάλει 200. Μπορώ εγώ να το βάλω 100. Θα μου το βάλει 200. Θα το βάλω 50, να βρω αν την φτιάξω. Δεν θέλεις να το βάλεις σωστά, δεν έχεις τη δύναμη για να σου βάλει παραπάνω. Γιατί πρέπει να αλλάξεις άποψη, όταν από πάνω υπάρχει αφεντικό. Αν επιτρέψει ο Αφέντης να πάθει ζημιά, θα πάθει. Αλλά εμείς λέμε «Πάτερ ημών, ο εν τοις ουρανοίς», «εν τοις ουρανοίς». Αλλά δεν πιστεύουμε σε Πατέρα εν τοις ουρανοίς. Όχι. Εμείς πιστεύουμε λόγω, δεν πιστεύουμε εν έργω, ότι έχει τη δύναμη και γνωρίζει την υπόθεση.

στην υποθεσή Σου και ό,τι μπορεί να το τακτοποιήσει το θέμα Σου. Αυτό δεν το λαμβάνουμε ειπώ από την ΕΜΗΡΑ και κλέβομαι με των αγαθών αυτών λογισμών ψευδόμεσα αν ερωτηθόμεν τόσο το αγόρασε εκ του ευρώνου. Ερωτηθόμεν. Δεν είναι τόσο, τόσο το αγόρασε, τόσο. Ψευδόμενα και κόντρα ψευδόμενα και ταυτόχρονα μεταλαμβάνομαι. Εμείς είμαστε αυτοί οι φρουτιανοί λεγόμενοι. Ούτε το έχει πτωμοργηθεί κανένας αυτό ποτέ Και τότε είναι οφειλή προς τα ίδια.

Εάν, όπως σας είπα προχθές, οι εκτιμήσεις είναι λιγότερες, πάλι να μην επαναπαυθείς. Θα κανονίσεις να πληρώσεις, έστω και με δόσεις, εις το κράτος αυτά τα οποία οφείλεις.

Το αγόρασες 100, το έβαλες 50 στα χαρτιά, σου το εξετίμησαν αυτοί ογδόντα. Επίσης οφείλεις για 20.000 ακόμα. 2 ή 11, 22 θα πληρώσεις 2.200. Και αν γίνει να τις πληρώσεις μία-μία, θα πηγαίνεις εκεί που πουλάνε χαρτόσημα, να αγοράζεις δυο χαρτόσημα κάθε μήνα, 200 δραχμών, και θα τα στείλεις, τα χαρτιά αυτά, να πηγαίνουν τα λεφτά εκεί που τα οφείλεις. Να απαλλαγείς εσύ.

Μα το κράτος στην Ελλάδα δεν είναι κανένας φτωχός. Ο Θεός είπε «οὐ κλέψεις». Δεν είπε να κλέβεις τους δυνατούς και να μην κλέβεις τους φτωχούς. Δεν θα κατηγορηθούμε για την κλοπή του προσώπου, αλλά για αυτή καθεαυτή την κλοπή, το «οὐ κλέψεις».

Και εντούτοις, λέγω, υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι θέλουν να επιμένουν ότι μπορούν να βρουν δικαιολογητικά. Δεν υπάρχουν δικαιολογητικά. Και αν ακόμη αδικηθούν.

Δύο κατηγορίες ανθρώπων υπάρχουν στον κόσμο: θύματα και θύτες. Αδιαφόρως αν θύτης είναι το κράτος, είναι ένας οργανισμός, είναι το ΙΚΑ, είναι το ΤΕΒΕ, είναι ξέρω εγώ ποιος είναι.

Αδιαφόρως. Θα προτιμήσεις να είσαι στην κατηγορία των θυμάτων και όχι των θυτών.

Είναι προτιμότερο ο άνθρωπος να αδικηθεί και να μην αδικήσει. Ο Θεός βλέπει. Και δεν θα αφήσει το πλάσμα του ποτέ, αυτόν που πιστεύει πραγματικά. Διότι, αν πιστεύαμε πραγματικά, όλα αυτά θα πήγαιναν ρολόι και θα αδιαφορούσαμε το τι λέει ο κόσμος και το αδικούμεθα και φτιάχνουμε κ.λπ.

Λοιπόν, διότι μέσα στο ποσό το οποίο υπελόγησες να αγοράσεις, να μεταφέρεις, να κάνεις, να φτιάξεις, να εμπορευτείς, θα τα λάβεις σοβαρώς υπόψη προκαταβολικώς αυτά. Δεν το λαμβάνουμε έτσι υπόψη. Και στους 100 χριστιανούς οι οποίοι αγόρασαν κάτι, έκαμαν μία εξαλλαγή με το κράτος και λοιπά, ή 98 ή μέσα ένωση.

Και να φροντίζουν να βρούνε τρόπο να τα τακτοποιήσουν. Διότι, όπως σας είπα κάποια φορά, εγώ είμαι έγγαμος και αποθάνω και αναστηθώ, η γυναίκα δεν είναι δική μου. Ο θάνατος διέλυσε, με απήλλαξε της γυναικός και την απήλλαξε του ανδρός.

Οφείλω, είτε στο κράτος, είτε σε οργανισμό, είτε σε άνθρωπο, και αποθάνω και αναστηθώ, θα είναι κρεμασμένα και πάλι στο λαιμό μου. Ούτε ο θάνατος δεν με απαλλάσσει εξ αυτών, δεν με απελευθερώνει. Θα τα φέρω όπως φέρει ο σκύλος που κόβει την αλυσίδα και γυρίζει μέσα στην αγορά μαζί της και ακούει ο θόρυβος.

Μη μας ξεγελά κανένας αγαθός λογισμός, δήθεν αγαθός λογισμός, γιατί πολλοί τα κλεμμένα αυτά, τα αδικηθέντα, τα χρησιμοποιούσαν σε αγαθοεργίες.

Δεν έχει ανάγκη ο Θεός από τα κλεμμένα τα δικά του, ούτε για το πτωχό, ούτε για το ορφανό, ούτε μικρό, ούτε για τη χήρα, ούτε για κανένα. Υπάρχουν οι ίδιοι τρόποι, υπάρχει η ίδια θεμιτή οδός που μπορούμε, αν υπάρχει πίστη μεταξύ των πιστών και αυτού του ιδίου ακόμη, να τακτοποιηθεί και να θεραπευθεί.

Ποια δικαιολογία υπάρχει; Σε έναν βίο του οσίου Παρθενίου του εν Χίω αναφέρεται το εξής: ότι ήτο ένας εργολάβος, ο οποίος έκλεβε την εκκλησία, έκλεβε τόσο αριστοτεχνικά, δηλαδή ήτο τεχνίτης δυνατός, ώστε δεν ανακαλύπτετο.

Ο όσιος όμως, γνωρίζοντας, έκρυβε τον λογισμό και γενικά τα σφάλματα. Του είπε ότι έκλεψε τόσο, την τάδε ημέρα, εκεί, εκεί, εκεί, εκεί ήρθε. Αυτή την ώρα που τα έλεγε και αυτός αρνείτο, είχε ένα παιδί στην αγκαλιά, το παιδί στην αγκαλιά, και έκλεβε με σκοπό για το παιδί αυτό, για να μπορέσει να το σπουδάσει, να το θρέψει, να το μεγαλώσει. Δεν είχε τις δυνάμεις τις υλικές.

Με αγαθόν λογισμό, γι' αυτό σας λέγω, με αγαθόν λογισμό. Και τι είπε; «Ό,τι πρόσεξε, διότι βλέπω την οργή του Θεού να έρχεται επάνω». Αυτή την ώρα συγκεκριμένως, επάνω σε αυτόν ο οποίος φέρει την αμαρτία.

Αυτή την ώρα συγκεκριμένως, και έκλεψε χρήματα και τα είχε βάλει στο παιδάκι επάνω, το οποίο το παιδάκι είχε στην αγκαλιά του. Και πέθανε αυτομάτως το παιδί του, ακαριαίως στην αγκαλιά του. Ετιμωρήθη παραχρήμα.

Εμείς, βέβαια, δεν βρισκόμαστε στη δικαιοσύνη του νόμου. Ποιον βαθμό αδιαφθαρσίας έχουμε σήμερα, ώστε να μας τιμωρεί ο Θεός την ώρα που αμαρτάνουμε; Αλλά μακροθυμεί και περιμένει την επιστροφή μας.

Δεν υπάρχουν, λοιπόν, δικαιολογίες. Κι αν σκεφτούμε τις κομπίνες που κάνουμε, θα φρίξουμε το πόσο ο Χριστός μάς ανέχεται ακόμα. Όποιος, λοιπόν, έχει δοσοληψίες με το κράτος, να φροντίσει να τις τακτοποιήσει, τον κόσμο του, και όσο μπορεί να αρχίσει να αγωνίζεται, έστω και με στερήσεις, να καλύψει τα κενά αυτά, να βρει διακριτικό πνευματικό, να εξομολογηθεί. Έστω και αν δεν είναι πνευματικός, να πάρει τη συμβουλή του, αν δεν θέλει να ακούσει αυτά τα οποία συζητούμε αυτή την ώρα, και να πάει σε πνευματικό να εξομολογηθεί για τις αμαρτίες του αυτές οι οποίες υπάρχουν και δεν πρόκειται να εξαλειφθούν με κανέναν τρόπο, εάν δεν τακτοποιηθούν από τον ίδιο, εφόσον ζει.

Υπάρχει επίσης μια τάξη ανθρώπων οι οποίοι έχουν κλέψει τα τελωνεία.

Δεν πήγαν να φορτώσουν αυτοκίνητα, βγήκανε φορτωμένοι αυτοί από το τελωνείο, όμως χωρίς να θεωρηθούν. Πόσους και πώς;

Περιδέραια ξένα, τα οποία θα φορολογηθούν. Κοστούμια, ρούχα, από μέσα, φορτωμένα, ένα, δύο, τρία, τέσσερα, το ένα επάνω στ’ άλλο, τα οποία θα φορολογηθούν. Πόσοι δεν είπαν ψέματα στις τιμές των αντικειμένων τα οποία εισήγαγον; Πόσοι προσκόμισαν άλλα πιστοποιητικά; Γιατί; Για να μην πληρώσουν τον φόρο, να μην πληρώσουν τον Καίσαρα. «Απόδοτε τα του Καίσαρος τω Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ», για να μην πληρώσουν τον Καίσαρα.

Και διηγούνται ήσυχοι, και το τέχνασμα το διηγούνται, πώς μπορεί να το χρησιμοποιήσουν οι άλλοι, και ως εκ τούτου άλλοι με άλλα παράνομα μέσα κλέβουν. Θυμούμαι μία περίπτωση. Ήρχοντο ορισμένοι από το εξωτερικό και τους κρατούσαν ορισμένα πράγματα στο τελωνείο, αξίας πράγματα. Ειδοποιούσαν κάποιον, λέει, και είχε το μαγικό πρόσωπο αυτό.

Τηλεφωνούσαν στον τάδε και του εξηγούσαν την κατάσταση. Και ο τάδε πήγαινε και τα έπαιρνε χωρίς να πληρώνει το τελωνείο. Επί πολλά χρόνια είχα την πληροφορία ότι αυτός είχε μασονικό έγγραφο. Και επήγαινε με την επίσημη ιδιότητά του, γιατί οι μασονικές βαλίτσες και τα μασονικά διαπιστευτήρια δεν πληρώνουν φόρο, ξέρετε. «Αλλά αυτά είναι κάτι άλλο. Εγώ δεν έχω, εμένα δεν μου παίρνουν τίποτα». Διότι αυτό δεν είναι δική σου δουλειά, ούτε δική μου δουλειά. Είναι αλλού δουλειά αυτή, από πάνω. Μη σε μπλέξει ο σατανάς και ξεγελιέσαι, διότι αυτή η βαλίτσα δεν θα ανοίξει, όταν δείξει το μασονικό του δίπλωμα. Στα μονογράφια πάνω, 1, 2, 3, 5, 10, 20, 100 βαλίτες, καμία δεν θα ανοίξει η μασονική. Όχι εδώ, στο ελληνικό, όπου λείπνεται· σε όλα τα πόρτα του κόσμου. Ο μασόνος δεν πληρώνει. Τη βρομή του κόσμου συγκέντρωσε.

Πώς θα καταφέρει αυτός, δεν είναι αυτή η δουλειά μου. Δουλειά μου είναι να μιλήσω με τις γεννητήρια· εγώ τι κάνω, διότι ο Χριστός δεν θα με καλέσει για λογαριασμό του διπλανού καταστήματος· για το δικό μου κατάστημα θα με καλέσει για λογαριασμό, και θα μου πει εσύ τι έκανες, εσύ πως πολιτεύεις.

Υπάρχουν, συνεπώς, λοιπόν άνθρωποι οι οποίοι κατά διαφόρους τρόπους έχουν κλέψει, κατ' αυτήν την έννοια, το κράτος. Είναι κλέφτες. Είτε θέλουν να το πιστέψουν είτε όχι. Είτε με το γάντι είτε με το σπαθί, πάντως είναι κλοπή αυτή και θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι είναι οφειλή.

Την οφείλουμε αυτή, πρέπει να την δώσουμε εκεί που πρέπει. Δεν μας τα δικαιολογεί αυτά τα πράγματα ο Χριστός, οσοδήποτε κι αν θέλουμε εμείς να βρούμε τρόπους ευλόγους δήθεν για να μπορέσουμε να τα πετύχουμε.

Ας μου πούνε ποιες γυναίκες δεν έχουν κλέψει τον μανάβη. Αν βρεθούνε και 5% που δεν έχουν κλέψει, αυτό δεν είναι σωστό. Δεν μπορούμε να μην μιλήσουμε γι' αυτό το θέμα. Έχει δύο καφάσια. Αυτές οι ντομάτες 5 δραχμές και οι άλλες 4 δραχμές. Το μαγαζί φουλάρει.

Αυτή με τη σακούλα βάζει, εφόσον βάζει από τις 5, από όπου πήρε και η αγαπητή, «Από εδώ πήρα, από τις 4». Και ζυγίζει με τις 4. Και τον έκλεψε τον μανάβη. Μια δραχμή, δυο δραχμές, πέντε δραχμές, άντε να τον βρεις τον μανάβη και να τα γυρίσεις πίσω. Πώς θα κάνεις, πώς θα τακτοποιήσεις αυτό; Είναι δικά του, δεν είναι δικά μου· από τον ιδρώτα τον δικό του, ίσως και το αίμα του. Να το κάνεις τώρα αγαθοεργία; Πρέπει να πάει στη θέση του.

Ευχή, Συνήθισε μια ημέρα δυο φίλους του, οι οποίοι ήρχαν από την αγορά. Ο ένας είχε τα χαρτί με ψάρια μέσα. Είπε λοιπόν λίγα ψαράκια. Ανταϊδώ! Ήταν η ανταϊμή. Παίρνει λοιπόν δύο γόπες που είχε από πάνω και παίρνει καρτέλα. Και ο άλλος: «Σαν δυο γόπες». Και πετάει στη θάλασσα.

«Άστο, να πάμε». Μια και μια στήριξε τα θέματα. «Άστο, να πάμε εκεί πέρα».

Όταν έδωσε ο ψαράς με τα χέρια στο σακούλι αυτό και πήγε ανδρός στην αρέα, έκλωσε λιγό του και στέριξε μέσα, τόξισε το χαρτί και έφυγε για το σπίτι. Και ο Παπασιάς ο Ρώμος τους πέταξε τα λάμπα. Πόσα τέτοια δεν υπάρχουν; Χίλια μύρια. Τι κλαίδες που φάζει να κάνεις τέτοιο αυτό, κλαίδες καραμέλες. Να κλέψεις τον Σατανά. Δεν είναι ένα να κλέψεις την Περογιάννη, είναι ένα κεραμένα να κλέψεις. Αυτό είναι. Να σε βάλει στο χέρι. Να σε δέσει στο χέρι. Αυτό είναι.

Αυτά ουδείς θα εξομολογηθεί, αυτά. Αυτά είναι πτώσεις εκ των δεξιών και δεν εξομολογούνται. Πότε θα έρθουν περιπτώσεις που στις κοπίνες δεν έχουν γίνει πάνω στις σχέσεις των αδελφών και των συγγενών. Όποιοι δεν έχουν κατορθώσει να μεταφέρουν στη δικιά τους ιδιοκτησία πολλά ακίνητα, καλύτερα δωμάτια, καλύτερα διαμερίσματα.

Πώς, εις βάρος αδελφών αδυνάτων, και δύσβης κοιμούνται ήθια, πηγαίνεις στην εκκλησία, είναι γριζανεμένοι, δεν μπορούνε να απαλλαγούν, θα πρέπει να τα κοπήσουν, αυτά βοούν, τον άζυνα αυτά, να με στείλει εκεί που ανήκω.

Πόσοι άνθρωποι, εξαιτίας της μη διαθήκης, από φόβο θανάτου και απιστία, δεν έχουν γίνει αιτία, όταν αποθάνουν, στο τέλος να γίνεται φασαρία.

Πόσοι γονείς άφησαν ατακτοποίητα στις διαθήκες τους και τα παιδιά πια σήκωσαν πάνω στο κεφάλι τους και έχουν να μιλήσουν ένα, δύο, τρία, πέντε, δέκα, άλλα βέβαια και φωνέψαν ακόμη. Ή άλλοι συγγενείς μεταξύ τους. Γιατί; Διότι ο εγωιστής ή ο άφρων διαθέτης δεν τα τακτοποίησε, τα του οίκου του, όπως είχε υποχρέωση να τα τακτοποιήσει.

Ορισμένοι τακτοποίησαν, αλλά τα τακτοποίησαν αδίκως, μονομερώς, αδίκησαν και δεν συγχωρούνται ούτε από ανθρώπινο ούτε από θείο νόμο, εάν δεν τα τακτοποιήσουν. Εάν ανατρέξει λοιπόν ο άνθρωπος μέσα στη συγγένεια, μέσα στα χριστιανικά, μέσα στους ανθρώπους που θρησκεύουν και εισέρχονται στην εκκλησία και αναπτύξει, θα βρει πολλά τέτοια πράγματα, τα οποία θα έπρεπε να έχουν τακτοποιηθεί σε διακριτικό εξομολόγο, να έχουν εξομολογηθεί, να έχουν κατά κάποιον τρόπο εδώ θεραπευτεί και να μην περιμένουμε πέραν του τάφου να θεραπευτούν αυτά τα πράγματα.

Υπάρχουν άνθρωποι επίσης οι οποίοι έχουν καταπατήσει ιερά κτήματα μοναστηριών, εκκλησιών, έχουν πάρει κατά διαφόρους τρόπους.

Τα ιερά ουδέποτε γίνονται κοινά, κατά τους Πατέρες και κατά την Εκκλησία. Έχετε δει πολλές φορές πολλά της μονής, εκποιούνται, της Εκκλησίας εκποιούνται. Μην πάρεις τίποτα από αυτά. Κάτσε μακριά. Μην το θεωρείς ευκαιρία για να το πάρεις φθηνότερο ή με το ότι διευκολύνει.

Το έδωσα εγώ για να το πουλήσεις; Εγώ το έδωσα αυτό για την Εκκλησία, για την Παναγία, για τον Άγιο, να μένει εκεί για να ελέγχει τους απίστους.

Θα πεις, πού τα μαζώνεις, τα πουλάς; Δεν κηρύττει πλέον η μακρυβότητα. Και έχω δει Προτεστάντες και μου λένε εμένα ότι προσκυνώ ξύλα. Πάμε εκεί. Υπάρχει τόσο χρήμα, τόσο εγώ, που μπορεί να κάνει κατά άλλους τρόπους. Τα σαγκατοεργεία της Ρήξερς αναγκάστηκαν. Και αυτή η εκκλησία ακόμα. Αλλά, αν στο κάτω κάτω της γραφής το κάνει η Εκκλησία, εγώ δεν θα προσέλθω ποτέ να πάρω κάτι που θα κρεμάσει και την Παναγία μπροστά. Έστω, και θα τον πληρώσω παραπάνω.

Βασίλειο Σπυρίδωνα στα Θαύματα, αναφέρεται ότι ένας οικογενειάρχης με 11 παιδιά και με δύο γονείς του αυτήν 15 σύνολων,

επήγε και ζήτησε από τον Άγιο Σπυρίδωνα να τον δανείσει ένα καντήλι, να το βάλει ενέχυρο σε ένα χρυσοχόο, αυτό, να πάρει με τα χρήματα αυτά, να κάνει το μαγαζί, να ζήσει τα παιδιά του και να επιστρέψει και το καντήλι εκ των υστέρων.

Πράγματι, επήγε ένα πρωινό που ο νεωκόρος δεν καθάριζε την Εκκλησία, κρυφά, δήθεν ότι θα προσκυνήσει τον Άγιο, και πάτησε επάνω στη λάρνακα και έφτασε από τα καντήλια που κρέμονταν εκεί πάνω ένα χρυσό καντήλι και το έβαλε στους κόλπους του.

Αυτό έγινε το 1918 και το έβαλε ενέχυρο σε έναν χρυσοχόο για 90 τάλιρα, 450 δραχμές, με προθεσμία 5 μηνών. Αυτός όμως άργησε, δεν συνέλεξε τα χρήματα για να συντηρήσει την οικογένεια και να πάει να πληρώσει τα 90 τάλιρα και τους τόκους και, κατ’ αυτή την έννοια, άργησε, άργησε λίγο.

Εν τω μεταξύ, ένας καλόγερος από την Παλαιοκαστρίτσα, έξω από το μοναστήρι, επήγαινε να αγοράσει από αυτόν τον χρυσοχόο ένα καντήλι. Και από τα καντήλια που ήσαν κρεμασμένα, το μόνο που του άρεσε ήταν αυτό, το οποίο ήταν αφημένο ενέχυρο.

Του είπε: «Δεν μπορώ να σου το δώσω». «Δεν παίρνω άλλο. Αυτό, αν μου δίνεις, αυτό μου αρέσει». Αυτός, για να κάνει εμπόριο, ενέδωσε και λέει: «Θα το δώσω αυτό και θα δώσω ένα καντήλι σ' αυτόν όταν θα έρθει, τα ίδια καράτια, χωρίς να τον αδικήσω τον άνθρωπο».

Με λίγο καιρό επήγε αυτός με τα χρήματα και του έδωσε ένα καντήλι. Αυτός κλεμμένο το είχε, ούτε το γνώριζε τότε που το πήρε, ούτε τι καντήλι τού έδινε πίσω. Κατά τον ίδιο τρόπο, την αυγή πήγε να προσκυνήσει τον Άγιο, πατάει επί της λάρνακος και το κρεμάει το καντήλι εκεί που το είχε πάρει.

Αλλά ο γάντζος ξεκολλούσε, δεν έπιανε· και το βίδωσε και ξανατοέβαλε, όσο μπορούσε να το στερεώσει, και έφυγε.

Άρχισε να διερωτάται τώρα τι έχει συμβεί και περί τίνος πρόκειται.

Αυτός τότε τον ρώτησε μήπως έκανε λάθος και μου έδωσε κανένα άλλο. Είχε κάνει, λέει τι να συμβαίνει εδώ. Δεν του είπε ότι το είχε κλεμμένο από τον Αγίο, το είχε πάρει δανεικό. Του είπε μόνο ότι είναι σουβενίρ της πατρίδας του και θα ήθελε να το επιστρέψει.

Στη συζήτηση απάνω άρχισε να χάνει λόγια ο χρυσοχόος και από εκεί κατάλαβε ότι κάτι σοβαρό γίνεται, που αναγκάστηκε να του πει ότι το καντήλι είναι του Αγίου. Όταν ήκουσε αυτός ότι είναι του Αγίου το καντήλι, έτρεμε. «Τι μου έκανες; Με έκαψες».

«Έλα μαζί μου». Και παίρνει ένα αμάξι και πάνε στην Παλαιοκαστρίτσα. Είναι 50 χιλιόμετρα η Παλαιοκαστρίτσα, έτσι.

Όταν ήκουσε ο καλόγερος ότι είχε αγοράσει του Αγίου καντήλι, εκάηκε ο άνθρωπος. Έβγαλε το καντήλι, το επέστρεψε και τακτοποιήθηκε. Αποτέλεσμα: το πήρε το καντήλι αυτός και την άλλη μέρα το πρωί, κατά τον ίδιο τρόπο, επήγε και το κρέμασε στο μέρος απ’ όπου το είχε πάρει.

Πράγματι, εκάθισε το καντήλι, όπως θα μπορούσαμε να πούμε, και έμεινε ήσυχος. Όμως η υπόθεση εμαθεύτηκε και αυτεπαγγέλτως ο εισαγγελεύς επενέβη και η υπόθεση έφθασε εις το ακροατήριο.

Λάφοροι αυτοί να φούνε τα δικά τους, το χρυσοκό, το καλόγερο, το τ' αγόραστο, το πουλισό, ότι το έκανε μέχρι και τα διάφτα,

Εκλήθηκε ο κλέφτης, όπως θα λέγαμε. «Το πήρα το καντήλι και το πήρα. Έτσι, έτσι, έτσι, έτσι». «Έλα δω εσύ, νεωκόρε». Ο νεωκόρος είχε ανακριθεί και είχε πει ότι ουδέποτε το καντήλι έλειψε από εκεί. «Εγώ πάντοτε έβλεπα το καντήλι εκεί και το άναβα όλες τις ημέρες». Απηλλάγη.

Βάζει την υποσημείωση: «Θαύμα του Αγίου Σπυρίδωνα». Δεν έχει δικαίωμα λοιπόν να πάει να το πειράξει αυτό εκεί πέρα.

Και υπάρχει μέχρι σήμερα, και δεν μπορεί να μην είναι μια ψυχή μαζί μας απόψε εδώ, που έχει πάει εκεί τώρα και το έχει δει. Εμένα δεν μου το είπε ο ίδιος αυτό· το διηγήθηκε σε προσκυνηματική εκδρομή της Κέρκυρας μια ψυχή που πήγε εκεί πέρα. Ρώτησε τον Άγιο: «Άγιέ μου, ποιο είναι το καντήλι σου; Εκείνο που εδώρισαν οι άνθρωποι αυτοί οι φτωχοί;» Και μας μιλούσε ο κύριος Παναγόπουλος στο αυτοκίνητο που ερχόμασταν, και άρχισε το καντήλι να κουνιέται.

Υπάρχει ως σήμερα. Δεν έχεις λοιπόν δικαίωμα εσύ και εγώ να πάω να απογυμνώσω τα αναθήματα αυτά που υπάρχουν εκεί πέρα.

Και σε αυτό το πράγμα πρέπει να θεωρούμε τον εαυτό μας ένοχο. Υπάρχουν τόσα άλλα πράγματα έξω που μπορούμε και να αγοράσουμε και να εργαζόμεθα. Εμείς να είμαστε προσεκτικοί, οι χριστιανοί. Δεν ξέρουμε τι κάνει ο κόσμος, δεν ξέρουμε τι κάνει ο ηγούμενος του μοναστηριού, δεν ξέρω τι κάνει η Εκκλησία, εγώ όμως σαν χριστιανός θα πρέπει να φυλαχθώ από το ιερό αυτό.

Δεν έχω δικαίωμα. Το Άγιον ουδέποτε γίνεται κοινό. Και υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, όχι μόνο που έχουν αγοράσει, αλλά έχουν καταπατήσει μετόχια όπου υπήρχαν περιουσίες και έχουν καταπατήσει. Και το κράτος σήμερα έχει καταπατήσει και υπέχει οργήν εκ του Θεού, γιατί δεν έχει δικαίωμα.

Υπάρχουν τόσα άλλα πράγματα που μπορεί να αξιοποιήσει και αυτά να μην τα κλέψει, να μην τα πειράξει. Γι' αυτό εμείς πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στο θέμα αυτό. Πόσοι άνθρωποι δεν έχουν κλέψει με τον τρόπο της μεταθέσεως των συνόρων.

Ας εξετάσουμε τον εαυτόν. Βλέπετε, τα σύνορα υπάρχουν εδώ και αύριο θα βλέπεις να περπατούν ένα μέτρο παρακάτω. Ένα μέτρο παρακάτω. Πολίτες είναι χριστιανοί.

Οι χριστιανοί, οι θεοσεβείς της Εκκλησίας, κάνουν Πάσχα, κρατούν λαμπάδα, τα Χριστούγεννα και λοιπά. Πόσοι άνθρωποι εκεί δεν έχουν κλέψει από εστιατόρια αντικείμενα. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν κλέψει από εστιατόρια αντικείμενα. Μάλιστα, πολλοί έχουν φέρει από το εξωτερικό κλεμμένα. Και κάποτε μου έδωσαν εμένα, επάνω σε μια ομιλία που έκανα, να τα ταχυδρομήσω, και τα ταχυδρόμησα στο εξωτερικό, στο εστιατόριο, στο μεγάλο ξενοδοχείο εκείνο, τα οποία ήταν κλεμμένα. Πόσοι άλλοι, επίσης, δεν έχουν κλέψει διάφορα άλλα αντικείμενα. Αλλά, εκτός αυτού, από την ξένη γλάστρα κόβει, από το ξένο δέντρο κόβει. Με ποιο δικαίωμα; Πού το βρήκες το δικαίωμα; Διαβάστε, αν θέλετε, στον όσιο που σας είπα, αυτόν τον Παρθένιο τον Χίο, να δείτε τι λέγει σε αυτές τις περιπτώσεις επάνω. Δεν είναι ολίγοι. Κάποτε ένας μικρός έκλαισε.

και τον φυλάνε.

Γιατί το έκανες; Δεν ήξερα λέει εκεί ο Γιώργος την δικό σου. Ότι δεν ήταν δικό σου, δεν το ήξερες;

Ότι δεν ήταν δικό μου, δεν το ήξερες; Συμφωνώ. Ότι δεν ήταν δικό σου, δεν το ήξερες;

Αυτό λοιπόν το περιποιείται και το δέντρο κάποιος άλλος. Αυτή τη γλάστρα περιποιείται και τη φυλάττει κάποιος άλλος.

Αυτός ο δημοσίος λέει το εξής. Επήγαινε ένας λαγός. Λαγός· εδώ δεν πάει λαγός, πάει αλεπού. Εμείς είμαστε αλεπούδες. Εκεί πήγαινε ένας λαγός και τους έτρωγε, λέει, τον κήπο. Το καλογέρι στον Γέροντα: «Γέροντα», λέει, «μας τον ρήμαξε τον κήπο». «Ποιος;» «Κάποιος λαγός έρχεται». «Έλα εδώ». Πηγαίνει ο Γέροντας μες στον κήπο. «Ε, ποιος είναι εδώ; Ποιος κάνει ζημιά εδώ; Να 'ρθει εδώ». Ο λαγός καθόταν κρυμμένος. Έρχεται ο λαγός περπατώντας και πάει μπροστά του και βάζει το κεφάλι κάτω.

και το βιάνει απ' τα αυτοί στο λαγό και του λέει, δεν μου λες, του λέει, έσκαψες εσύ γι' αυτό εδώ πέρα μέσα, εφώτισε, εκουράστηκε, ύδρωσε, γιατί λοιπόν το τρως και πώς τώρα δεν έκανες τίποτα από αυτό, θέλεις να σε τιμωρήσω, δεν σε τιμώρω, τι χάρη, πήγαινε λοιπόν φεύγα και να προσθέτεις άλλο.

Και γυρίζει και θα βάλει μετάνοια ο δαλαγός και βάλει και φεύγει. Εδώ δεν βρώει και φεύγει λαγόν, όμως, όχι, και φεύγει άλλο πεκόν. Μας αλεπούδες εμείς, γιατί δεν φεύγετε του άλλου; Με ποιο δικαίωμα; Πόσο θα θα ανακτήσει η κυρία όταν πάσετε και τις χαλάσσες στην κλάτρα του; Όχι, τις χαλάσσες στο δέντρο του, χαλάσσες στο δέντρο του άλλου, που το περιμένει να κόψει ένα καρπό, και πάει σε σπίιο πρέσκο, περνώντας το κόβει. Σε ποιο λυθέωμα; Και να πράξει η εγγύση στα παιδιά μας ελεύθερα να κάνουν στρέλες αυτές. Αλλά και εμείς, γιατί από εμάς αν δουν τα παραδείγματα αυτά, ποιος δεν έχει τέτοια πράγματα που άλλοι...

Ευχαριστώ.

Ας έχει επίσης βάρος στη συνείδησή σου. Θα τα κλείσουν τα αυτοκίνητα αυτά. Αυτά είναι θέματα τα οποία πρέπει να φτάσουν με μετάνοια. Πρέπει να γίνει η εξομολόγηση και η τακτοποίηση των αδικηθέντων για όλα αυτά τα πράγματα. Ένα ακόμη που θα ήθελα να το έχει υπόψη ο άνθρωπος είναι για καθετί να εξομολογηθεί.

Που έχει εργαστεί Κυριακήν ή Εορτήν. Κι ό,τι είναι εργασμένο κατά την Εορτήν δεν είναι ευλογημένο από τον Θεό.

Ίσως να σας φαίνεται παράξενο αυτό, και δείτε. Στις 6 του μηνός Μαΐου εορτάζει ένας όσιος, ο Σεραφείμ ο Δομβοΐτης, έξω απ’ τη Λιβαδειά, στο βάθος προς τα εκεί. Είναι ένα μοναστήρι ανδρών που έχει και το άβατο.

Ο Άγιος αυτός είχε πει στους μοναχούς: «Ουδέποτε, όταν ακούσετε την καμπάνα να χτυπά για Εσπερινό, θα εργαστείτε. Μέχρι εκεί είναι ευλογημένη από τον Θεό η εργασία, ευλογημένη. Από εκεί και εντεύθεν δεν είναι ευλογημένη».

Κάποτε αυτοί βρέθηκαν ένα βράδυ σε ένα χωράφι, Σάββατο το βράδυ, που θα έπρεπε να ξανάρθουν τη Δευτέρα για μισό στρέμμα περίπου. Και εσκέφτηκαν να παρακούσουν τον Γέροντα και να μείνουν εκεί, να το σπείρουν αυτό, για να μην γυρίσουν τη Δευτέρα και κάνουν διπλό κόπο και χάσουν και το ροκάματο τότε. Να πάνε κάπου αλλού, σε έναν άλλο χώρο.

Όταν επέστρεψαν το βράδυ, τους ερώτησε γιατί άργησαν και δεν ήρθαν στον Εσπερινό. Του είπαν το περιστατικό. «Δεν σας είπα να μην εργάζεστε όταν θα ακούσετε την καμπάνα;» Του είπε αυτό, είπαν ότι αυτό και αυτό συνέβη.

«Αύριο το πρωί θα πάρει το μουλάρι ένας και θα πάει εκεί να βάλει σύνορα πού ευρισκόσαστε την ώρα που χτύπησε η καμπάνα, διότι αυτό δεν πρέπει να πέσει μέσα στο άλλο γέννημα».

Πήγανε το πρωί και βάλανε τα σύνορα. Όταν ήρθε ο θερισμός, επήγε ο Γέρων μαζί εκεί και έδωσε εντολή στον καλόγερο να βάλει φωτιά στο σιτάρι αυτό που ήταν εσπαρμένο την ώρα του Εσπερινού.

...του Εσπερινού. Ναι, τολμούσε κανείς να ανάψει σπίρτο, γιατί ήταν καλοκαίρι· θα καεί ολόκληρο το φυτάρι, και αυτό και το άλλο, και θα επεκταθεί η φωτιά και δεν ξέρω πού θα έφτανε, τον Παρνασσό. Στην επιμονή του γέροντος, τίποτα. Επήρε μόνος του τα σπίρτα και έβαλε φωτιά. Και η φωτιά, σαν να ήταν λογικόν τι, όμως και κατά τέτοια όμοια που επέρασε και έκατσε όλο αυτό το τρίγωνο, χωρίς να πειράξει το άλλο και χωρίς να επεράσει το άλλο.

χωρίς να επεκταθεί απέστως το υπόλοιπο λόγγο που ήταν εκεί πέρα και έκαπτε αυτό. Δεν μπορούσε να το κάνει ο Γέρων μόνο· συνήργησε ο Θεός και έγινε αυτό, για να διδαχθούν οι άνθρωποι ότι αυτό είναι κατηραμένο.

Στη ζωή του οσίου Παρθενίου του Χίου υπάρχουν δύο περιστατικά.

Κάποια μέρα μια γυναίκα έβρασε και μαγείρεψε λίγα μακαρόνια να του πάει. Ο Γέρων, όταν του πήγε τα μακαρόνια και του τα προσέφερε και του είπε ότι «έφερα λίγα μακαρόνια», λέει: «Μου έφερες λίγα σκουλήκια».

Και πράγματι, ανοίγοντας το μπολ αυτό που είχε μέσα τα μακαρόνια, ήταν χαλασμένα, είχαν σκουλήκια. Και τούτο διότι, καθ' ώρα γινόταν λειτουργία, αυτή εκάθισε να μαγειρέψει για να πάει στον Γέροντα. Μια γυναίκα, αντί να πάει στην εκκλησία την Κυριακή, έκανε φιδέ να πάει στον όσιο.

Γέροντα, σας έφερα λίγο φιδέ. Σκουλήκια μου έφερες. Την ώρα της λειτουργίας δεν τα εισδήμωσε. Άδεια σε. Ο καθαρός φιδές ήρθε και σκουλίτια. Άλλη περίπτωση. Η μητέρα ενός μοναχού, από καιρού εις καιρόν, μετέβαινε στο μοναστήρι για να δει το παιδί, να ζητήσει την ευχή του Οσίου και να της πάει και κάτι.

Είχε ένα παιδί στο μοναστήρι, που ήταν ο ίδιος Αγιώτης.

Κάποιοι προσέφερε το μοναστήρι πάντοτε σαν ένα μικρό δήμα δωρεά, ανάλογο του ισχνού βαλαντίου. Κάποτε, λοιπόν, πήγε φιδέ, αυτό που το φτιάχνουν μόνοι. Ο όσιος Παρθένιος, μόλις έπιασε στο χέρι του τον φιδέ, χαμογέλασε και φιλέζει.

Το φιδέ που μας έφερε, τον έκαμε την Κυριακή.

Πάρ' τον και πέταξέ τον στο δάσος». Τον πήρε και τον πέταξε στο δάσος.

Ουδεμία δικαιολογία υπάρχει. Και είναι αμάρτημα και είναι προς εξομολόγηση. Και υπάρχουν πολλοί άνθρωποι ακόμη, οι οποίοι, δυστυχώς, όπως σας είπα, εξακολουθούν.

Μα εργάζονται διπλή εκεί. Είναι, βέβαια, ορισμένες εργασίες που έχουν ορισμένοι, που δεν μπορούν να ξαφίσουν άμα το εξωτερινό «Εγώ εργάζομαι σε ξένη εργασία, θα σταθείς; Η εργασία... είμαι υπηρεσία. Είμαι, είμαι, είμαι, είμαι». Η Εκκλησία συγκαταβαίνει και γνωρίζει αυτές τις περιπτώσεις, που δεν μπορεί να τις αποφύγει ο άνθρωπος.

Και τότε δικαιολογούνται σε περιπτώσεις απόλυτης ανάγκης. Οι άνθρωποι, όμως, που μπορούν, θα πρέπει να το αποφεύγουν. Όχι να εργαστούν καν, όχι να θερίσουν καν, όχι να αλωνίσουν καν, κάθε ημέρα της αργίας.

...αργίας, όχι να κάνουν κρουαζιέρες και να γυρίζουν και να αμαρτάνουν και να ατιμάζονται και να ατιμάζουν. Όχι τέτοια πράγματα κάνουν, πρέπει να νεκρωθούν. Στην Παλαιά Διαθήκη, που υπήρχε ο τύπος αυτός, ήταν η Παρασκευή ημέρα. Η Παρασκευή λέγεται Παρασκευή, δεν λέγεται έκτη ημέρα, λέγεται Παρασκευή, διότι παρασκευάζονται για το Σάββατο, καθότι το Σάββατο υπήρχε αργία στον ουρανό και στη γη. Δεν ξέρω, θα πρέπει να γνωρίζετε.

ότι στα 40 χρόνια που έκανε την προπαιδεία των Εβραίων, για να διδάξει εμάς, στην έρημον, Τους είχε δώσει εντολή να παίρνουν από το μάννα που τους έριχνε καθημερινώς ένα μέρος για τας ανάγκας της ημέρας. Για την άλλη μέρα όχι. Αν κανείς ανησυχούσε και αμφέβαλλε ότι μήπως αύριο δεν ρίξει, και μάζευε περισσότερο, του σκουλήκιαζε το περισσότερο αυτό και το πετούσε.

Μόνο την Παρασκευή επέτρεπε και είχε δώσει εντολή να μαζεύουνε δύο μερίδια. Για την Παρασκευή και για το Σάββατο. Για το Σάββατο δεν έριχνε ο Ουρανός, αργούσε ο Ουρανός. Και εκείνος δεν σκουλήθηκε Ήταν ευλογημένο, διότι προϋπέθετε αργία το Σάββατο.

Εμείς, βέβαια, όπως γνωρίζετε, έχουμε μεταφέρει την αργία στην Κυριακή. Την πρώτη ημέρα, όχι την τελευταία. Το Σάββατο είναι η τελευταία ημέρα. Εμείς έχουμε την πρώτη ημέρα. Η πρώτη ημέρα της εβδομάδας δεν είναι η Δευτέρα· η ίδια η ονομασία το λέει: Δευτέρα.

Η πρώτη είναι η Κυριακή και αυτή η ημέρα πρέπει να είναι αργία, και ο άνθρωπος αμαρτάνει σαν βλάσφημος και στερεί τον εαυτό του από τα αγαθά αποτελέσματα του εκκλησιασμού και της προσευχής και βλασφημεί καθ' όλο τον χρόνο τον Θεό, αδιαφορώντας για την εντολή την οποία έδωσε.

Θα πρέπει λοιπόν, λέγω, ο άνθρωπος και αυτά, εάν τα έχει εις βάρος του, να τα τακτοποιήσει και μελλοντικώς να προσέχει, ώστε να μην φορτώνεται, να μην κάνει αμαρτίες. Υπάρχει μια τάξη άλλων ανθρώπων, η οποία και αυτή δεν εξομολογείται όσο πρέπει και δεν προσέχει όσο πρέπει, που πολλές φορές ή κλέβουν ή ψεύδονται για λογαριασμόν άλλων.

Είμαι σε μια υπηρεσία και η υπηρεσία με έχει βάλει τώρα να ψευστώ στον πελάτη ή να τον κλέψω, διότι αν δεν ψευστώ και δεν τον κλέψω, δεν βγαίνει το κατάστημα. Είναι κάτι το δύσκολο. Είναι πειρασμός αυτός που πολλές φορές φτάνει μέχρι να μαρτυρήσει ο άνθρωπος, και σε αυτές τις περιπτώσεις, ξέρετε, πολλοί θα πούνε: «Τι να κάνω; Το βλέπω, αλλά τι να κάνω;» Να σας πω ένα πρακτικό.

Ο πατήρ Ιερώνυμος, γνωστός στους περισσότερους, στην Αίγινα, που έχει κοιμηθεί τώρα, όταν κάποτε η γυναίκα μου πήγε με μια άλλη κοπέλα, η οποία έχει κοιμηθεί αυτή, να τον επισκεφτούν, κοπέλα αυτή πλουσία, και πήγανε μέσα στο καλυβάκι του, μόλις την είδε, την κόρη την άλλη.

«Ας την καημένη τη φτωχούλα, δεν είχε να πάρει ένα ρούχο ακόμη να φτιάξει το μανικάκι της». Φορούσε ένα μανίκι στα ρούχα που φορούσε, από το οποίο λείπανε 4-5 δάκτυλα, ήταν γυμνό το χέρι της εδώ. Αυτή κοκκίνισε, εντράπηκε, άρχισε να το τραβάει για να μεγαλώσει.

Γυρίζει στη γυναίκα μου, η οποία φορούσε μακριά, και της λέγει: «Τα φόρεσες για να έρθεις εδώ;» Λέει: «Όχι, γέροντα, δεν τα φόρεσα για να έρθω εδώ. Εγώ πάντοτε έτσι τα φορώ, μακριά. Αλλά τι να κάνω; Είμαι μοδίστρα και τα ράβω κοντά και γυμνά για άλλους». Απάντηση του γέροντος: «Να παρακαλείς τον Χριστό να σε απαλλάξει από τη δουλειά σου».

Δεν είπε να σταματήσει τη δουλειά. Θα μείνει στον δρόμο, δεν θα έχει να φάει, θα πεινάσει η ίδια.

«Να παρακαλείς τον Χριστό να σε απαλλάξει από τη δουλειά σου» και, με τη βοήθεια του Θεού, την απήλλαξε από τη δουλειά της. Αυτό λοιπόν συνιστώ και εγώ, κατ' μίμησιν του γέροντος αυτού. Αδελφέ, αδελφή, όποιος είσαι, που πιέζεσαι κάτω από την παρανομία αυτή, από την αδικία αυτή, να κλέψεις ή να ψεύδεσαι μέσα σε μια δουλειά που εργάζεσαι, παρακάλεσε τον Χριστό να σε βγάλει.

Μην πλανάσαι ότι τα βρήκες καλά εκεί και εξυπηρετείσαι. Ο Θεός έχει και καλύτερα ακόμα. Μπορεί να είναι να δοκιμαστείς. «Μα θα με απολύσει από τη δουλειά». Προτιμότερο να σε απολύσει, παρά να σε απολύσει ο Θεός από τη θέση σου στην ουράνια.

Είναι προτιμότερο, διότι αυτό θα είναι ένας σταυρός που θα φέρεις, που είναι για τη σωτηρία. Δεν έκλεψες και σε απέλυσαν από τη δουλειά, δεν έβρισες τον προϊστάμενο γιατί είναι καταχραστής, διότι θέλησες κάτι να περισώσεις.

Λοιπόν προσεύχου. Δεν λέγω εγώ συνταγή. Να σε γλιτώσει ο Θεός από τα νύχια αυτής της καταστάσεως. Με μία τάξη ακόμη ανθρώπων, οι οποίοι είναι ανεξομολόγητοι και εξακολουθούν να αμαρτάνουν, που κλέβουν οργανισμούς μεγάλους ή διαφόρους ασφαλιστικούς οργανισμούς με διάφορες κομπίνες.

Εσύ μου δεν ξέρεις όταν τα καταφέρνουν. Έναν τους θεωρεί μέσα ένας. Δεν υπάρχει. Μα δεν έχει μάκεμο. Πριν αρχίσει στην επιχείρηση, λογάριασε να ζει τίμια. Δεν υπάρχει καμιά δικαιολογία. Όσο να θέλουμε, μέσα η φωνή θα φωνάζει, ούτε εξαισθεί.

Αυτά είναι του λεγόμενου αγαθού λογισμού: «Βλέπεις ότι έχω ανάγκη· υπάρχουν αντιξοότητες, ακρίβεια και δυσκολίες· ό,τι κατορθώσω». Δεν συμφωνεί ο Θεός. Ο Θεός είναι δυνατότερος από όλα αυτά τα οποία λέγω και από όλα αυτά με τα οποία μας δικαιολογεί ο εσωτερικός μας κόσμος να μένουμε εις την αμαρτία και δεμένοι κάτω στο άρμα του σατανά.

Ένα ακόμη τελευταίο, που το είπα και προσθέτω να τελειώνω, είναι εκείνοι οι οποίοι κατά διαφόρους τρόπους γίνονται αιτία να καταστραφούν ηθικώς άλλοι.

Εγγυμήσε και άλλη φορά είπα, εάν προσέχαμε εκείνο το οποίο είπε για τον Γέροντα Σημαίων το Θεολόγιο, Δίκαιο αυτόν, και μη θέλω να αυτήν παραδειγματίσαι, σκέφτη λάθρα, απολύσσε αυτήν, εάν λέγω αυτόν, τον Ιωτήρ τον ίσορα, συγγνώμη, εάν λέγω, μπορούσε κανείς να λάβει υπόψη του, μπορούσε κανείς να λάβει υπόψη του, Αυτή τη στιγμή για τον ίσορα Ιώτη η διαφορά δεν θα υπήρχε τότε που υπάρχει σήμερα. Η πορνεία θα είχε περιορισθεί, η ακτήμωση της και η ανησυχικότητα είχε περιορισθεί.

η νησία θα είχε περιοριστεί και γενικά η καταστροφή διαμέσου της σαρκός θα είχε περιοριστεί. Βρίσκοντας όμως ανάπαυσιν στην ανοχή τη δική μας, με τον αγαθό λογισμό ότι προσφέρουμε την υπηρεσία και εξυπηρετούμε.

Έτσι πολλαπλασιάζεται, έτσι εκκολάφθηκε και έτσι βγήκε η καταστροφή. Πόσοι άνθρωποι δεν διάβασαν ένα ανήθικο βιβλίο και το έδωσαν και σε έναν άλλον. Πόσοι άνθρωποι δεν είδαν ένα γυμνό, ένα διεφθαρμένο, και το σερβίραν και το έδωσαν και σ' έναν άλλον.

Το γυμνό δεν επτόλαβαν, αλλά και το εγωίδησαν κατά κάποιο τρόπο. Και είναι μεταξύ του χριστιανικού κόσμου αυτοί που κάνουν το σταυρό τους, αυτοί που ανάβουν το κερί τους ή εκκλησιάζονται. Για όλα αυτά θα μας φέρει η Κρίση.

Έχει ο Θεός μυρίους τρόπους τον άνθρωπο να τον βοηθήσει, αρκεί να θέλει. Αρκεί να θελήσει να φύγει από την αμαρτία. Δεν ευλογεί την αμαρτία. Μακροθυμεί, ναι, αλλά δεν ευλογεί όμως. Άλλο μακροθυμώ και άλλο ευλογώ. Ευλογώ πάει να πει σου συγχωρώ να κάνεις αυτό που κάνεις. Δεν το συγχωρεί ο Θεός.

Δεν ευλογεί όμως, μακροθυμεί, περιμένοντας τον άνθρωπο να επιστρέψει, να μετανοήσει. Έξι ολόκληρες ομιλίες μάς πήρε το θέμα αυτό της μετανοίας και εξομολογήσεως. Αν με ρωτήσετε, «Θεωρείς, κύριε, τον εαυτό σου τακτοποιημένον; Ένα είναι το μυστήριο αυτού;», θα σας πω ότι όχι έξι, εκατόν έξι ομιλίες.

Είναι το μοναδικό θέμα που πρέπει να μάθει ο άνθρωπος. Να μάθει τις αμαρτίες του και να μάθει και τον τρόπο της σωτηρίας. Πώς να φυλάγεται και πώς να θεραπεύεται. Πολλοί ομιλούν για το Εξομολογητάριον του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου και μάλιστα μια κυρία χθες που ήρθε στο μαγαζί για να το αγοράσει μου είπε: «Ένας ιερεύς είπε ότι αυτό είναι για τους ιερείς, δεν είναι για εμάς τους λαϊκούς».

Αν γνωρίζαμε τις αμαρτίες και αν γνωρίζαμε τους κανόνες και τα επιτίμια τα οποία είναι σε κάθε αμαρτία επάνω, δεν θα αμαρτάναμε ή θα αμαρτάναμε λίγο, όπως λέει και ο Θεός Ιησούς. Γι’ αυτό σας το προτρέπω, σας το συνιστώ αυτό το Εξομολογητάριο του Αγίου. Έχω γράψει κι εγώ το βιβλίο «Μετανοίας Εξομολογήσεως», έχουμε 600 αμαρτήματα, πίνακα μέσα, όχι λέγοντας λόγια της Γραφής, αλλά εκείνο είναι υπεράνω πάντων, είναι παραπάνω από όλα.

Δίνει στον άνθρωπο καθαρόν φως, που καθαρίζει τη συνείδηση να δει, τον φέρνει αντιμέτωπον στα σφάλματά του και των ιερέων και των λαϊκών, και των μοναχών και των εγγάμων και τους πάντας. Και θα σας συνιστούσα και σε άλλους να το συστήνετε και εσείς, να μην λείψει από τη βιβλιοθήκη σας αυτό το βιβλίο.

Είναι το Εξομολογητάριο του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, που μπορεί να βοηθήσει και σε πολλά πράγματα από αυτά στα οποία είμαστε πλεγμένοι και κοιμόμαστε ήδη με το καυτήριο αναμμένο στο στόμα. Έχουμε, εν πάση περιπτώσει, τους Αγίους Πατέρες, οι οποίοι μας βοήθησαν και μας έδωσαν το πνεύμα τους και μας έδωσαν φως επάνω στο φλέγον θέμα μας αυτό στις έξι αυτές ομιλίες, να πρεσβεύουν στον Κύριό μας, αλλά και εμείς να ανοίξουμε, να φανεί μέσα.