Whoever Would Come After Me

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Today we find ourselves between the Second and Third Sundays of the Fast, so we should speak about what takes place on the Third Sunday. On that day, the Church brings forth the Precious Cross for the faithful to venerate and to receive strength, so that they may complete the remainder of the season known as Great Lent.

For the Third Sunday of the Fast comes at about the midpoint of the whole season. If we look back to where we began and then ahead to where we are going, we find ourselves roughly halfway through. Therefore, the Church brings out the Precious Cross, without the Crucified Christ upon it, so that we may venerate it and draw strength from it.

As I said, this is so that we may complete the remainder of the season. That is why it is called the Sunday of the Veneration of the Cross.

I do not know whether you have ever reflected on this, but in the Church the Cross is presented almost as a person. Many times we ask for its intercessions, that is, we seek its power. Just as we appeal to our Most Holy Theotokos and to the Saints, so we also appeal to the Precious Cross as though it were a person.

This, then, is how an Orthodox Christian should regard this Precious Wood. Of course, to many people it means nothing. But to those who truly believe, it is a mighty weapon. Satan knows very well exactly what the Precious Cross is.

He knows very well what it is. We, on the other hand, go so far as to blaspheme the Cross — and that is no small thing. Many people blaspheme the Cross. Mind you, many others make the sign of the Cross; they do not blaspheme it. They seal themselves with it.

But there is no full understanding of the power of the Precious and Life-giving Cross. That is why you see Christians failing to seal themselves properly with the Precious Cross. They make some ridiculous gesture in front of themselves, merely stirring the air a little.

I once said that they make something like a hen scratching the ground. Just as hens scratch about, so they stir their hands around and make some shape in front of themselves. What that is, I do not know. In any case, it is not the Cross. So I take this opportunity to urge those of you who are watching and listening to me now, as well as those who will hear me through this recording, to pay attention to this.

Nobody is forcing us; it's for our own good. If I want to believe in the Crucified One, if I make the sign of the Cross, and if I believe that the Cross has power and helps me in my life, then I must learn to make the sign of the Cross correctly. I should bring three fingers together, fold the other two down, and first touch my forehead. Then my hand should come down to my abdomen, then to the right, and then to the left. All this waving about in different directions, all these empty gestures and the like, are ridiculous. They are blasphemous. The three-hypostatic God once became man. This is what your hand signifies when you hold it this way. The three-hypostatic God once became man—God and man. The two fingers we fold down here signify the human and divine natures of Jesus. God is without beginning. That is why the sign begins at the head, which represents what is without beginning: it is round, without corners, with no beginning and no end—the beginningless God.

It signifies that He became man in the womb of the Most Holy Theotokos.

Then what did He do? He ascended. And what is going to happen again? Once more, He is the One who is coming — He will come again, to judge the living and the dead. That is what the whole thing means. So the person who doesn't cross himself properly isn't really making three crosses at all. Let him make one sign of the Cross, but let it be a proper one.

He should touch his hand to his forehead, then bring it down to his abdomen, and then to each shoulder. He should not merely touch his waistcoat or the buttons of his jacket. That is not the Cross; it is a blasphemy against the Cross.

That is what I want to say.

If you wish, sit one day opposite the iconostasis and watch people as they enter the Church. If a thousand people come in, you will see perhaps one or two make the sign of the cross properly. The others make empty gestures, striking and beating the air. And when a seal has not been firmly impressed, the document is not accepted.

The seal must be clearly impressed. Therefore, you must seal yourself properly with the Cross of the Crucified Christ, so that Satan cannot lay a hand on you. Yet people do not do this; priests do not do it, bishops do not do it, and even people who have been religious for many years do not do it.

This is a fundamental matter, and we must learn it from childhood, because it becomes a habit. If you believe that this has some value, then hold on to it.

I am not speaking here about the doctrinal teaching concerning the Cross, how far back its history reaches, and so forth. Some call it an instrument of death and say that it killed Christ. But it was not the Cross that crucified Christ.

It was the Jews who crucified Christ. And now they seek to put the instrument on trial and acquit the murderer. That is what people do. Is the gun to blame? Do we put the gun in prison, or the person who pulled it? Sadly, that is how it is. In any case...

Let us look at some remarkable words in the Gospel. They are taken from Mark, chapter 8, verse 34 and on. It says: “And He called the crowd to Himself, along with His disciples, and said to them: Whoever wants to follow after Me…”

“Whoever wishes to follow after Me,” He says, “let him deny himself, take up his cross, and follow Me.” Christ had not yet been crucified. So what cross was He speaking about? What do we learn from this? Here He speaks of the cross before the Cross.

Whoever wishes, He says, will come after Me. But he will not come empty-handed. He will take up his own cross, not My Cross. He will take up his own cross and follow Me. Two things follow from this. First, Christ does not compel anyone.

Whoever wishes. If you believe that my teaching is true, if you see that what I say is beneficial, if what you hear is something you need, and if you are willing, then come. Everything may be good, yet you may be unwilling for a time, or even unwilling to the very end. That is your own affair.

But if you do choose to come and say, “I will go with You,” then take care. You will not go ahead of me, nor will you stand beside me. You will come behind me, and at the same time you will carry your cross.

It is unthinkable for a Christian to bear the honored name of Christ without also bearing a cross. The Cross is not merely the sign we make. It is not simply the wood, the shape, or the cross we hang around our necks, while many times, even with the Cross around our necks, we remain in sin.

That's not what it is. To crucify means to put to death. To crucify means to mortify.

Put yourself to death. When Christ says, “Take up your cross,” you must take up your cross and crucify yourself. You must crucify your passions so that they are put to death. You must crucify your own will, so that your will is not done, but mine. For when He says, “Follow Me,” I will go before you, and you will come behind Me. We Christians today are meant to have Christ as our guide and follow in His footsteps. Yet today it is we who lead Christ, instead of allowing Him to lead us.

Where does this lead us? We insist on doing our own will and following our own path. Yet Christ compels no one; know this well. He says, “If you wish, come. If you do not, then live as you please. And if you can preserve your life and never die, then good for you; go your way gladly.” So let us not grumble against Christ.

That is your choice—but I had seriously considered this: you will depart from this world, and then you will realize that you should have followed Me on the path for which I came to this earth. Just as I crucified My own will, even though My flesh did not desire the Cross. The flesh does not want a cross; it suffers and is crushed.

Thank you.

Father, let this cup pass from Me. Yet again, not My will, but Yours be done.

You were unwilling to accept my will, though it was for your own good. I crucified my own will and said, “Let the will of the Father be done.” And the Father’s will was that I should be crucified, and so I was crucified. Therefore, if you wish to come near me, you too must crucify your own will.

You must crucify your own cleverness and your own knowledge. Sadly, this is lacking in most Christians. They do their own will, follow the ways of the world, and obey the desires of their flesh.

They throw themselves into the sciences, they do this, they do that, they do the other thing—the one thing they don't do is Christ. And again, in our own life, when it comes to the cooking pot, when it comes to the flesh, when it comes to the bed, when it comes to our own advantage, we do our own thing. Let Christ say what He will, let the Gospel cry out, let the preachers shout—we still do our own thing. And the satanic part of it is that we even try to claim that the Gospel supports these things. Do you understand? We seek to justify our passions by using the Gospel itself. That is the saddest thing of all.

Now someone may ask, “Why does He tell me to go behind Him, as I said earlier, rather than ahead of Him?” What can you possibly offer by going ahead of Christ? Do you have some advice to give Him? Can you show Him a road He does not know?

You need Him; He does not need you.

And what would you do beside Him? Walk as equals and discuss things together? “This is my opinion. This is what I imagine. Lord, what do You say?” Who are you to speak this way? Has Christ made some mistake in His teaching?

Is the teaching of Christ open to debate?

Can the all-embracing wisdom of Christ be called into question?

After all, from the moment a person is baptized, spits upon Satan, renounces him, and unites himself to Christ, he is in a state of war.

And when you go to war, do you go out in front, or do you make sure to remain behind, taking cover behind the rocks and behind the others?

How, then, can you rush to the front when you think you know everything, refuse to listen to anyone, and insist on doing things your own way? The first shot Satan fires will take off your head, precisely because you are following your own will. It is for our good to have Christ before us. It is for my good to take shelter behind someone. Once, a Turk was pursuing a Greek Orthodox Christian, who ran into a church. He did not have time to enter the sanctuary.

He did not have time. There was a large icon of the Most Holy Theotokos on a stand, so he went and hid behind it. Of course, his whole body was still visible. He was hidden from the waist up, though even his head could still be seen a little.

The rest of him remained visible. The Turk took aim and calculated where the man’s head was. His head was directly behind the head of the Most Holy Theotokos in the icon. The Turk, acting with utter impiety, drew his pistol and fired at her. And what happened? The bullet turned back, killed the Turk, and the Christian was saved. He had placed the Most Holy Theotokos before him, through her icon. This is the icon known as Dinious.

If anyone knows Turkish, “Dinious” means “return,” or something like that in their language. It is the icon of Dinious, which is kept at Xirochori near Chalkida.

It remains there to this day, in a monastery dedicated to it, and the icon still bears the bullet hole in its head.

The Most Holy Theotokos took the bullet, and the Christian was saved. So whom do you put before you, and whom do I put before me? Why do you want to go in front? Was Christ mistaken when He told you, “Walk behind Me; come after Me, and I will be your guide”?

If people today have made shipwreck of their lives, if families have fallen apart, if nations have been brought to ruin, it is because they do not have Christ as their guide. They do not want Him in their lives as their guide and captain. They do not seek His counsel or heed His word.

Those who acknowledge Him at all treat Him merely as a servant, while others do not even take His existence into account. Yet Christ says that whoever wishes may come after Him. By bringing Christ into his life, a person makes his own path through life easier.

I do not know whether you have noticed this when riding a trolleybus or bus. Usually the exit is at the front, and when the bus is crowded, everyone presses around you as you try to reach the front door and get off.

How are you going to get through that crowd, especially with a few bags in your hands — where are you supposed to go? So you ask the man in front of you, "Excuse me, are you getting off?" "Yes." "You're getting off, sir?" And he says, "Yes." Ah — and just like that, you settle down, you relax. Why? Because now he's the one who will do the pushing, he's the one who will get trampled, and you will slip through right behind him.

And this is with a mere human being, and you feel such relief. So with Christ going ahead of you, what will you feel — what will you feel? And yet people don't want Christ as their guide. That is why there are rivers of tears in marriages, rivers of tears and shipwrecks in business, rivers of tears in life, one failure after another.

Why? Because no one asks Christ, and people do not want Him to go before them. Christ may often choose not to lead us along the road preferred by our pride. He may not take us through life’s broad avenues, past all its glittering shop windows. He may lead us along narrow tracks and footpaths, but He will bring us safely through.

How many people, when seeking to capture a fortress, have used hidden tracks and guides who knew the paths? And how many undertakings, especially military operations, depend upon precisely this kind of guidance?

If a human being can save you and keep you from complete destruction, how much more can Christ do so? A person must not go ahead of Christ or travel without Christ. He must always desire to place Christ before him.

Saint Kosmas the Aetolian, during the years when he served as a missionary to the Greek people under Ottoman bondage, offered a short prayer every morning. He would turn toward the East and say, “My Christ, go before us again today.” Then he would make the sign of the cross and set out. That was his prayer.

Go before us. Take the lead and guide us, showing us where to go and how. A person does not know where to go or how, nor does he know what awaits him around the next corner. If he placed Christ before him, Christ would protect him beforehand.

But people seldom place Christ before them, and so He does not intervene to protect them. On a large passenger ship there was a young Christian who always said, “If God wills, we shall arrive.” When someone asked the captain, “Captain, when do you expect us to reach port?” he would answer, “On the twenty-ninth of the month, at such and such an hour.” The young man would immediately add, “If God wills.” The captain would say, “Go away with all this talk of God! ‘If God wills!’ We are here, the engine is running, we have made our arrangements, and that is when we shall arrive.”

So at one point they arrived in New York, and they were supposed to leave the next day. The captain said the same thing again — and this boy, who was just about the youngest one on board, spoke up. The captain said, "We leave tomorrow at noon" — "if God wills," says the boy. So the captain turns around, glares at him, and he says to him, "Captain, if God wills."

I don't know — did he curse at him? I don't know what happened. In any case, the boy walked away and went on further. And he said, 'We'll reach the port at such-and-such a time,' and so on. Because someone was asking, so he could write it down. So he could write it down.

He wanted to write home — I suppose — to say that he would be there at that time, so they could arrange a phone call. Something like that. The upshot is that the young man, when he left there and went on a bit further, fell down one of those vertical ladders.

He went down the ship's ladder, one or two decks down, goodness knows how far he fell, and he broke both his legs clean through. He hit so hard that they couldn't even move him an inch. And the result was that the others started laughing. “This gentleman who leaves everything up to God — why didn't God protect him now, when he's gone and broken his legs down there?” And he would have to stay behind; they had to take him off the ship and leave him in a hospital in America. And sure enough…

The ship departed the next day. Meanwhile, he wrote home: “I have fallen ill and will not be sailing. I have remained in New York. In a few days I shall write and tell you how my illness is progressing, though I believe I shall recover very quickly.”

“Do not worry.”

After the ship departed, it caught fire at sea the following evening and burned with everyone aboard. The newspapers reported it, and the international news agencies sent word. His family learned of it; they heard the news at home, and there was weeping, lamentation, memorial services, and all the rest.

Six or seven days later, they received his letter and discovered that their young man was still there in New York.

Of course, if they had received the letter before the ship caught fire, they would have said, “Oh dear, the poor child! This has happened to him, and that as well.” But now the ship had caught fire and burned. The others were gone, while their child was alive. Glory to God.

Now he glorifies God because God went before him, broke both his legs, and kept him there. Secondly, human wisdom cannot imagine the ways Christ can arrange events to save a person, help him, and preserve him from disaster.

And a person must have absolute faith in God.

Unfortunately, we do not have this awareness.

Something like this happened to me, showing how God acts without our knowing it. It is enough, however, to say to Him, “My God, You know; You arrange everything.”

In fact, I was speaking somewhere just the other day, and they challenged me, and I said it.

Besides the other six illnesses I have, I had suffered from a hernia for twenty-two years. You know, hernias are the lot of public speakers. Because of the strain involved in speaking, ninety-nine percent of speakers have a hernia. In any case, I suffered for twenty-two years.

Lately, however, I could no longer endure it, and I had to undergo surgery. So I made my preparations and went to my surgeon. He examined me, and we arranged for me to go in on Monday. I saw him on Wednesday, and the operation was scheduled for Monday.

Everything had been arranged. On Thursday, while speaking with a monk, I told him that I would not be coming to give the talk the following Thursday. “You should know that I will not be there. I will send someone else in my place, but do not tell the people.” “Why?” he asked. I explained what was happening. “What are you saying?” he replied. “I had the same thing. Do not have the operation.” “I cannot endure it any longer,” I told him. “I have suffered for twenty-two years.”

I would curl up in pain at the lectern, though the people did not know what was wrong with me. “Go to Saint Artemios,” he told me. “Ask for his intercessions. Look at me now, walking along the road carrying bags full of books. Saint Artemios healed me.” I took that to heart; my nous, my spiritual intellect, was opened, and I resolved to do it. “I will go,” I told him. So I got up and went to Saint Artemios.

I had been preaching at Saint Artemios for six or seven years. So I went there, in a way, as one of the household. I laid my case out before him: "This and this is what's happening to me, and you know it. You yourself suffered, and our Lord gave you a special grace for the reproductive organs, for the bowels, and so on."

“If you wish, since I am an old acquaintance of yours here, let us avoid this operation. Let me not go and have them cut me open, leaving me confined for fifteen days without even knowing whether I will recover. Some people have undergone three, four, five, or six operations for a hernia, only for the hernia to return.”

"Do whatever you think best. I'll take a little oil and anoint myself with it; you arrange how it turns out." The Saint, it seems, took that seriously. And the Lord, it seems, signed off on it: "Go ahead, give that fool over there what he wants, let him get well" — or whatever it was He said to him.

I took the oil, and the saint healed me, but I did not know that I had been healed. I continued to feel pain, although the saint had healed me. Several days had to pass before it became evident that I was well.

I had to remove the support and let it stop holding the abdominal wall in place. Only then could I know whether anything had truly happened. But I had an appointment to go in on Monday. On Sunday afternoon, however, my wife fell and broke her leg.

It is for a person’s own good to accept Jesus Christ, who asks us to take Him as our guide. Christ Himself has traveled the road that a person must follow to return to Paradise. He has gone there and come back, and He knows the way.

Which is easier — to set out and try to find your way somewhere on your own, or to have a guide who knows the road? And yet man does not want Christ. Of course, as I said, the road is narrow. It is not the broad road, the way people would like it to be.

Not the way people want it, that is — the road is narrow. "And afflicted is the way" — the way that leads to life — it is winding. When Scripture says "afflicted," or "hard-pressed," it doesn't mean dressed in black and going about in mourning; it means the road twists and turns. And if a road has bends in it, how does someone driving a car travel on it? Tell me. Always carefully. They always take care to drive sensibly.

A careful driver follows the rules of the road so that, if the other driver does the same, they will not collide. He always drives defensively. At every bend, he expects someone to appear, even when no one is there, so that he may remain safe.

But if he takes the attitude that the road belongs to him, then at the first or second bend he'll crash, he'll be killed. That's what the Christian road is like. The Christian road is narrow and full of affliction — the strait and narrow way — and it twists and winds. You don't know what tomorrow will bring.

You do not know what may happen to you in a few minutes. You may make appointments and plans, but do not be so sure. Say before everything else, “God first.” What does “God first” mean? It means God goes before us. That is what “God first” means: God goes before us.

Think for a moment about some of the little turns of phrase we use, the ones that bring God into it. We say: “We'll go tomorrow, of course — God willing and weather permitting.”

Do you hear that? In other words, God may want it — but if the weather doesn't want it... God willing, yes, but also weather permitting. God may want it; yet if God wills something, is there any possibility that the weather gets to direct God? We are treating God as if He counted for nothing.

Without realizing it, we blaspheme God in our ignorance. This is so serious that James, in the mere four or five chapters he wrote, considered it necessary to address it. “Are you not ashamed,” he says, “to sit there calculating that you will go to such and such a country,” as so many people say?

«I'm off to Germany, I'll make money, I'll come back here and build, I'll add another floor on top here, I'll sell you the air rights above it, I'll put up a place,» and so on and so forth — and he only manages to get as far as Domokos, and he's killed.

Or he goes to Germany, and on his way back everything is stolen from him in Italy, so he returns penniless. He does not say, “God willing, with God’s help I intend to go there, and I ask Him to permit this journey if it is for my good.”

“May He allow this business venture; but if it is not for my good, may He place obstacles in my way.” This, then, is what James says: “Are you not ashamed to speak as you do, instead of saying, ‘If God wills; God first’?” For God always desires what is good for us, both in this temporal life and in eternity.

And He has the power to arrange matters so that this temporal life is bearable for a person, while also securing eternal life for him. Yet you see businesses shipwrecked, homes shipwrecked, and people shipwrecked, because they do not have Christ at the helm.

And whoever does not have Christ at the helm has the devil at the helm.

Someone is inevitably at the helm, because egotism is Luciferian: “I know; I said it; I asked about it; I did it; I made it.” Very well, then put God first, and follow behind Him. That is why He says, “If anyone desires to come after Me”—not even beside Me.

Many people think they can offer their opinion on how things ought to be: whether it should rain today or not, whether the wind should blow or not, whether there should be a downpour or not—whatever the weather should do.

People have opinions with which they would advise God Himself.

Read the Wisdom of Solomon and see what it says there about the Wisdom of God. Who is there that can advise God? Who can voice the opinion that this was not done properly, or that it should have been done this way rather than another?

We all draw wisdom from Him. If He does not grant wisdom, everything is in vain; there is nothing. Can wisdom be borrowed? Where do you expect to find wisdom, from a firefly? What is man? Man may possess some knowledge, yet entertain many thoughts and reach groundless conclusions.

So this is not a matter for debate, as we so often hear people say: “I think that if...” Who are you to think so? “I imagine that it will not...” Who are you to imagine so? These things are written plainly and laid bare.

Do this, and that will be the result; do that, and this will be the result. It is written clearly. These things are not revised, modified, changed, or altered. They will happen exactly so. Do you know what He says a little further on, in one passage?

“For whoever desires to save his life will lose it.” Just try to comprehend that.

“But whoever loses his life for My sake and the Gospel’s sake will save it.” What human reasoning can grasp this? And yet it is so. You cannot say, “I will live life my own way, but I will save my soul as well.”

No. Your life here may be a frying pan. Is there any possibility of saving your life? If you indulge yourself in this life, you will lose your soul. He has made it all clear; no one can alter it, no matter how fiercely all the theories of the world protest.

Let all the great and powerful cry out, the educated and the uneducated, even the servants of Satan. This cannot be altered. God has spoken, and so it will remain. How is it that, to this day, the enemies of Christ have not taken the Gospel into their own hands and made it say whatever they want? Yet it remains here and demands that people put it into practice. You cannot have both. You cannot enjoy both: the works of the flesh, the world, egotism, and Satan, while at the same time saying, “I will save my soul as well.” Your soul will not be saved.

You must lose this life if you wish to save your soul in the life to come. And yet you will not truly lose it, because the Christian lives a life so peaceful, serene, free from anxiety, and blessed that even the angels envy it. Such is the life of the true Christian, in contrast to the life of everyone else.

Jealousies, murders, envy, sickness, unforeseen accidents amid all this madness—what does not happen! The lives of those who live far from Christ and without Christ are full of torment.

Their lives are tormented. People have nightmares; they cannot sleep. Apart from those who suffer terrible bodily consequences from various forms of misconduct, from affairs with women or with men, and apart from those wasting away because of drugs or other forms of debauchery, the psychiatric hospitals are full. The whole world has become demonized; people wander the streets talking to themselves.

Why? Because they live far from Christ. They do not want Christ, they do not want His Gospel, they do not want His Church, and they do not want their priests. Yes, their priests—they do not want them. The world is full of people who have lost their minds.

Did you read the statistic published in the newspaper the other day? It struck me, so I cut it out and kept it in my diary. Listen, and I will read it to you. You will see what becomes of a person, a family, or a society without Christ as its guide.

“120 Million Mentally Ill People in the World,” the headline reads. Mental illness has begun to abound in our world, and the number of sufferers has reached 120 million; by the end of the century, it will reach 200 million.

These figures were released by the International Labour Organization. This is therefore an official study, and its report stresses that mental disorders are tending to become one of society’s gravest problems.

According to the report, cases of mental illness are increasing each year at a rate three percent higher than the growth of the world’s population.

In the United States, approximately 800,000 Americans are residents of various psychiatric institutions. Every year, five million Britons turn to their family doctor—that is, a psychiatrist with symptoms requiring psychiatric care.

Of these, six hundred thousand are referred by their physicians to specialist neurologists and psychiatrists, and 250,000 are admitted to psychiatric hospitals. This is the world today.

And why is this? Because people do not have Christ as the guide of their lives—not in their homes, not in the way they govern their bodies, and not in their work.

Swallows will go crashing into the wires. Yes, this is what happens to people who are far from Christ and do not want Him, or who think themselves clever about such matters. It is not as they imagine. So, if you are willing, put Christ into your life.

Christ would have you bear your cross, just as He bore His. Paul expresses it beautifully when he says that Christ “did not please Himself”; that is, He did not choose what He Himself might have wanted, what would have been comfortable and painless for Him.

“The reproaches of those who reproached You fell on Me.” Sorrows, sufferings, malice, Satan—everything fell upon Him. Yet He bore it all and endured it. For, as you know, “all who desire to live godly lives will be persecuted.”

Resolve to do what is right, and you will meet with hostility. Resolve to live a chaste and moral life, and you will be mocked. If you are moral and honest, your companions will call you a fool and treat you like their beast of burden. That is what society says today.

Let a mother resolve to honor the dignity of motherhood and bear as many children as God gives her, and others will jeer and mock her: “Oh, so now you are talking to me about that breeding rabbit!” Do you have the strength to bear this cross?

Resolve to become a Christian, and people will label you accordingly. You will therefore bear your cross. They will mock you, revile you, and crucify you every day. You will hear words that make you say, “It would be better if they crucified me than speak such words to me.”

Their words will pierce your heart. These are the marks of Christians. It is easy to follow the current and go along with the world so that you meet no resistance. But the current always flows toward the waterfall; it always goes downward.

How will you go against the current? The more faithfully you try to walk, the more strongly you will feel the world opposing you. And not only the world outside, but those within your own family. The first to mock you and the first to drive nails into you each day will be your own people.

It may be your mother or your father. It may be your brothers and sisters, your husband, or your wife. It may even be a clergyman who, through his own carelessness, has become an instrument of Satan.

He too drives nails into you. The Christian’s struggle is great. That is why he must shelter behind Christ if he wishes to pass through this obscure channel called our temporary life here. This is why Christ says, “Come behind Me. Let Me put My back before you and protect you. Come behind Me.”

It is to our benefit, I repeat, to bring Christ into our lives. He says this for no other reason. If people knew that Christ plays the part of Simon of Cyrene in their lives, helping them bear their crosses, their lives would be very different.

People do not know this, so they bear the burden alone and suffer. Through Peter, He says, “Cast all your care upon Him, for He cares for you.” I have a burden, I have a temptation, I have a cross. Leave it on Christ. When our Christ, as a man, was carrying His own cross and fell—according to tradition, eighty-eight times along that road of martyrdom—and in the end He could not carry it all the way up, they forced Simon of Cyrene into service, the son of Rufus, and he took the cross and carried it all the way to the top.

God, having become man, had a man to help Him, one called Simon of Cyrene. When a man becomes a Christian, whom does he have as his helper? Jesus the Nazarene, the Crucified One. Many people say, “If I did not have Christ, I would have taken my own life many times over.”

He comforts me; in Him I feel understood. You go to prayer and weep. After all that weeping, you would expect to rise from prayer utterly exhausted, yet you rise feeling light, with rest in your soul. What happened? Tell me. By nature, a person who grieves and weeps becomes drained. How, then, do you grow stronger?

This is the Mystery. At that moment Christ takes it upon Himself to comfort you and help you with your burden. Often He does not take it away. Sometimes He does, and sometimes He does not. Therefore, a person must learn to ask Christ in this way: “My Christ, I know that You can take away this cross I bear, this affliction.”

This nail, this thing, whatever it is that is happening at home, at the office, in the neighborhood, at work. But if, for a reason that You know, You have allowed it to remain... It is like what Daniel said. Do you remember what he said to Nebuchadnezzar? 'Nebuchadnezzar,' he says to him, 'we have a God who is able to destroy you and that golden image and all the rest of it, who can turn you to ashes.'

“But even if He does not help us, for a reason known to Him, and you cast me and those with me into the furnace, we will not worship your image.” God is able; but even if, for a reason known to Him, He does not help us, that is not my concern, he tells him.

I am not going to do that. This is why a person has to learn how to pray. Because we don't really know how to pray; we just fill the air with words — about our dear mother, about our dear husband, about our dear wife, about this and that and the other.

“Lord, I know that You can help me in this matter. But if You see that it is for my benefit that this temptation, this adversity, should remain, then please give strength to my shoulders so that I may bear it.”

“I am not asking You to take it away; only give me the strength to bear it. Do not let it bend me down. Do not let me fall, deny You, blaspheme, or curse. Help me; grant that I may endure it.” And then Christ, who Himself received help from a man in the person of Simon of Cyrene while He was present on earth as a man, helps man in return. Yet many times, even though Christ offers to help us in our labor, our worry, our grief, and our difficult situation, we do not entrust our situation to Him completely.

As though we did not trust Him. “Yes, but let us also go to a medium and hear what they have to say.” Do you understand? “Yes, but let us also go to the woman who reads coffee grounds and see what the future holds. Let us go to the card reader too. Yes, yes.” How can this be? God stands ready to help every person whose heart is wholly devoted to Him. For Scripture says, “The eyes of the Lord range throughout the earth, that He may show Himself mighty on behalf of those whose hearts are set on Him.”

He helps “those whose heart is wholly devoted to Him.” That is the heart of the matter.

Is our heart wholly devoted to Him? Let us cast our care upon Him. “Take it. I am going to sleep and rest. I am only human, Christ. Take this care and arrange what is to happen in the morning.” People have lost their sleep; people have lost their health; people have ended up confined in psychiatric hospitals. Why?

Because they do not know that Christ stands ready to help them. They have lived far from Him; they have made Him neither their guide nor their counsellor. And even some who say they believe are still like shipwrecked souls. Christian, do you understand what it means to say the Our Father—to acknowledge through it, or rather to confess, that you have a Father in Heaven, that God is your Father—and yet to live like an orphan?

Because you meet many Christians — people have family problems, problems with their children, with their businesses, with their spouse, and so on. And you see them utterly weighed down with worry, and you say: 'Come now, my child, aren't you ashamed? You have God as your Father, and this is how you live? Look at you — mourning, in that sense? Where is your trust?'

There was a man who once, so the story goes, was walking along a country road with a sack on his back, when a man came by with a cart—as people used carts in those days—and saw him carrying this heavy load. He asked him, “Where are you going?” The man told him that he was going to the city. “Come,” he said, “climb aboard.” He felt sorry for the man as he walked along, so the man climbed up. The cart was long, and he climbed aboard with his sack. After quite some time, the driver turned around to see how the man in his cart was doing, and he saw that the man was sitting there but still had the sack on his shoulder. He stopped; it seemed so strange to him. “My good Christian,” he said, “I picked you up so that you could rest from carrying that sack, yet even on the cart you still have it on your back.” The man replied, “Thank you very much, but do you know what I was thinking?” “What were you thinking?” “Well, you have taken me aboard,” he said, “and you are carrying me; you should not have to carry my sack as well.” That is how it was, and that is how it still is. Many people climb aboard Christ’s chariot, but they bring the sack with them—the sack still on their back: their own opinion that this too had to go the way they thought it should, never mind what the law said, one thing or another, what the lawyer said, and so on and so forth. “All your care”—do you know what care is? A drill boring into you—“cast it upon Him, for He cares for you.” He cares. It matters to Him. We don’t care. “Come and see how I’m suffering,” some people say, “so you don’t care?” But He does care about us.

Each person is part of Christ, and Christ takes him into account. We do not take Christ into account, but He takes us into account. Whoever trusts Him will find Him ready to help and ready to stand beside him.

This, then, is precisely why we must put into practice what Christ said. He did not say it out of self-love. A self-centered man wants you to go ahead of him. Ah, he even allows us to express an opinion. But your weak little legs, O man, cannot walk ahead of Christ.

You do not know where to go, where to set your foot, or where you will end up.

I remember something I once read. A king took his young son, the prince, out for a walk one afternoon. Without realizing it, they wandered far from the city and reached a remote place. Meanwhile, the weather turned bad. Thunder began to rumble and crash, and snow began to fall.

The king saw that they were in danger of becoming lost. The snowstorm had cut off the way back, so he decided they must walk quickly and reach the village. He said to the young prince, “Listen, come with me as quickly as you can. Soon the snow will trap us, night will fall completely, and the wild beasts, the wolves, will devour us out here tonight.”

The boy gathered his strength and kept going. But how long could his little legs hold out? He now had to trample down the snow, and walking through it was difficult. While it was still shallow, he managed somehow.

“Father, I can’t go any further,” he says to him. So the king says to him: “Come here,” he says, “come along behind me. And step inside my own footprints. Don’t step where the snow hasn’t been trodden. Stay close to me,” he says. And the little one did just that, he kept going. The king went ahead, and with those big feet of his he pressed the snow down, and it turned firm underfoot.

By stepping there, the boy managed to reach the village with him. The snow did not trap them outside, and the wild beasts did not devour them. This is Christ. Walk in the footsteps of Christ, and you will see that you will not grow weary. You will see that you will not be in danger and that no beast or wild animal will be able to harm or devour you.

But who wants to follow the footsteps of Christ, when Christ’s footsteps do not lead to nightclubs, to Kintinika Soniera, to the café, to Liaoliera, or to the casino? They simply do not go there.

You see, Christ’s feet do not go to such places. So people do not want His footsteps; they walk according to their own will. They do not want moral discipline. Christ’s hands do not perform abortions, and in these days of fasting Christ’s feet do not go to the meat market.

So how can I follow Christ when He does not take me where I want to go, where my ego, my flesh, my belly, and my self-interest want to go? This is why we will go to the devil. God is not to blame. We are to blame because we do not follow Him. The Light came into the world, and man loved darkness. The Way came into the world, and man loved the crooked paths and the darkness. Life came into the world, and man preferred death to life. Who is to blame? No one else is.

So pay close attention to these words next Sunday. He says, “I am not forcing you, my child. But once you say that you will come to Me, you must walk behind Me. You must take up your cross.” The cross of chastity, the cross of self-restraint, the cross of resisting gluttony, the cross of renouncing unlawful gain, the cross of resisting fashion and the ways of the world, and so forth.

They will mock you and give you a hard time. Conduct yourself with dignity; do what is right. Do not let them deceive you into following those paths. Those paths do not lead to life; they lead to perdition. One day you will depart this life, and all you will receive is a grave six feet deep—nothing more—and a burial shroud without pockets, so that you can take nothing with you. Then we shall talk about these things.

Σήμερα ευρισκόμεθα μεταξύ Δευτέρας και Τρίτης Κυριακής των Νηστειών. Και θα πρέπει να μιλήσουμε για τα γεγονότα της Τρίτης Κυριακής των Νηστειών. Την ημέρα αυτή η Εκκλησία παρουσιάζει τον Τίμιο Σταυρό, για να τον προσκυνήσουν οι πιστοί και να πάρουν δύναμη, προκειμένου να κάνουν το υπόλοιπο της περιόδου, της Μεγάλης Τεσσαρακοστής λεγομένης.

Διότι η Τρίτη των Νηστειών είναι μεταξύ της ολοκλήρου περιόδου. Εάν κοιτάξουμε από εκεί που αρχίσαμε και κοιτάξουμε και προς εκεί που πάμε, θα είναι περίπου στο μέσον. Γι' αυτό, χωρίς τον Εσταυρωμένον επάνω, βγάζει τον Τίμιο Σταυρό, για να τον προσκυνήσουμε και να αντλήσουμε δύναμη εξ αυτού.

Όπως είπα, για να κάνουμε την υπόλοιπη αυτή περίοδο. Γι' αυτό και λέγεται και Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως.

Ο Σταυρός, δεν ξέρω αν σας έχει απασχολήσει ποτέ αυτό το θέμα, παρουσιάζεται σαν πρόσωπο στην Εκκλησία. Και ζητάμε πολλές φορές τις πρεσβείες του, δηλαδή ζητάμε τη δύναμή του, όπως ζητάμε από την Παναγία μας, από τους Αγίους, έτσι ζητάμε και από τον Τίμιο Σταυρό, σαν να είναι πρόσωπο.

Και ως τοιούτον θα πρέπει ο Ορθόδοξος Χριστιανός να υπολογίζει αυτό το Τίμιο Ξύλο. Βέβαια, για τους πολλούς δεν είναι τίποτα. Για τους πραγματικά πιστούς είναι μεγάλο όπλο. Το τι ακριβώς είναι ο Τίμιος Σταυρός το ξέρει ο Σατανάς καλά.

Αυτός το ξέρει καλά τι είναι. Εμείς φτάνουμε μέχρι σημείου, διότι κάτι είναι να τον βλασφημούμε τον Σταυρό. Πολλοί τον βλασφημούν τον Σταυρό. Βέβαια, πολλοί τον κάνουν, δεν τον βλασφημούν. Σφραγίζονται δι’ αυτού.

Αλλά δεν υπάρχει γνώσις απόλυτος περί της δυνάμεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού. Γι' αυτό και βλέπετε τους Χριστιανούς να μη σφραγίζονται σωστά διά του Τιμίου Σταυρού. Κάνουν ένα αστείο μπροστά τους, ανακατεύουν μερικό αέρα.

Κάποτε εγώ είπα, κάνουν ένα ορνιθοσκάλισμα. Πως σκαλίζουν οι κότες, έτσι ακριβώς κάτι ανακατεύουν, φτιάχνουν εδώ μπροστά. Τώρα τι είναι αυτό, δεν ξέρω τι είναι. Πάντως, Σταυρός δεν είναι. Γι' αυτό δράττομαι της ευκαιρίας, για εσάς που με ακούτε και με βλέπετε αυτή την ώρα, αλλά και αυτοί που θα μ' ακούσουν μέσω της κασέτας αυτής, να το προσέξουμε αυτό το πράγμα.

Δεν μας υποχρεώνει κανένας, είναι δικό μας συμφέρον. Εφόσον θέλω να πιστεύω στον Εσταυρωμένο και κάμνω τον Σταυρόν. Ο Σταυρός, και πιστεύω ότι ο Σταυρός έχει δύναμη και με βοηθάει στη ζωή μου, θα πρέπει να μάθω να τον κάνω σωστά. Να ενώνω τα δάχτυλά μου, τα τρία, να κλείνω τα άλλα δύο και το χέρι μου να ακουμπάει πρώτα στο κεφάλι. Έπειτα να έρχεται στην κοιλία, έπειτα δεξιά και έπειτα αριστερά. Αυτά τα ανακατώματα, τα έτσι, τα έτσι, τα αερολογήματα κ.λπ., αυτά είναι αστεία. Είναι βλασφημία αυτή. Ο τρισυπόστατος Θεός κάποτε έγινε άνθρωπος. Αυτό δείχνει το χέρι όταν το φτιάχνεις έτσι. Ο τρισυπόστατος Θεός κάποτε έγινε άνθρωπος, Θεός και άνθρωπος. Αυτό που κλείνουμε εδώ είναι η ανθρώπινη και η θεία φύση του Ιησού. Ο Θεός είναι άναρχος. Γι' αυτό αρχίζει από το κεφάλι, το οποίο είναι άναρχο, είναι στρογγυλό, δεν έχει γωνίες, δεν έχει αρχή, δεν έχει τέλος, ο άναρχος Θεός.

Ότι έγινε άνθρωπος μέσα στην κοιλιά της Παναγίας.

Έπειτα τι έκανε; Ανελήφθη. Και τι θα ξαναγίνει; Και πάλι είναι ερχόμενος, θα ξαναέρθει, κρίναι ζώντας και νεκρούς. Αυτή είναι η σημασία του πράγματος. Ο άνθρωπος, λοιπόν, ο οποίος δεν σταυρώνεται σωστά, δεν κάνει τρεις σταυρούς. Ας κάνει ένα σταυρό, αλλά να είναι σωστός.

Θα ακουμπήσει το χέρι του στο κεφάλι του, θα πάει στην κοιλιά του και θα πάει και στις δύο ομοπλάτες του. Δεν θα πάει στο γιλέκο του, δεν θα πάει στα κουμπιά από το σακάκι του. Αυτός δεν είναι Σταυρός, είναι βλασφημία του Σταυρού.

Αυτό θέλω να πω.

Καθίστε μια μέρα, αν θέλετε, απέναντι από το εικονοστάσι, που θα μπουν μέσα στην Εκκλησία οι άνθρωποι. Αν μπουν χίλιοι, θα δείτε έναν, δύο, δύο να κάνουν ένα Σταυρό σωστό. Οι άλλοι, αερολογήματα, χτυπούν, δέρουν αέρα. Και όταν μια σφραγίδα δεν είναι πατημένη καλά, το έγγραφο δεν περνάει.

Η σφραγίδα πρέπει να είναι καλά. Θα σφραγιστεί, λοιπόν, σωστά διά του σταυρού του Εσταυρωμένου, ώστε ο Σατανάς να μην μπορεί να σου βάλει χέρι. Άμα αυτό δεν το κάνεις, και δεν το κάνουν παπάδες, και δεν το κάνουν δεσποτάδες, και δεν το κάνουν άνθρωποι οι οποίοι θρησκεύουν χρόνια.

Και τούτο είναι βασικό θέμα και πρέπει να το μάθουμε από μικροί, γιατί είναι συνήθεια αντιστοίχως. Αν νομίζετε ότι και αυτό είναι κάτι, κρατήστε το.

Δεν μιλώ για το δογματικό θέμα του Σταυρού. Από πότε ο Σταυρός, ότι έχει προϊστορία κ.λπ., παρότι λένε ότι είναι φονικό όργανο, ότι σκότωσε τον Χριστό. Δεν εσταύρωσε ο Σταυρός τον Χριστό.

Τον Χριστό, τον Χριστό τον σταύρωσαν οι Εβραίοι. Κοιτάζουν τώρα να δικάσουν το όργανο και να απαλλάξουν τον φονιά. Αυτό κάνουν οι άνθρωποι. Αυτό φταίει, το πιστόλι; Το πιστόλι θα βάλουμε φυλακή ή θα βάλουμε αυτόν που το τράβηξε, το πιστόλι; Έτσι είναι, δυστυχώς. Εν πάση περιπτώσει...

Ας δούμε αξιόλογα λόγια στο Ευαγγέλιο. Είναι παρμένα από τον Μάρκο, το Η΄ κεφάλαιο, 34 και κατωτέρω. Λέει: «Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν».

Όποιος θέλει, λέει, να ακολουθήσει πίσω μου. απαρνησασθω εαυτον και αρατω τον σταυρον αυτου, και ακολουθειτω μοι». Δεν έχει σταυρωθεί ο Χριστός ακόμη. Για ποιο σταυρό μιλάει; Τι βγαίνει από αυτό; Εδώ μιλεί περί σταυρού, προ του Σταυρού.

Όποιος θέλει, λέει, θα έρθει πίσω μου. Δεν θα έρθει άδειος. Θα πάρει τον σταυρό του, όχι τον σταυρό μου. Τον σταυρό του θα πάρει και θα με ακολουθεί. Από αυτό βγαίνουν δύο τινά. Πρώτον, ότι ο Χριστός δεν εκβιάζει κανέναν.

Όποιος θέλει. Εάν νομίζεις ότι η διδασκαλία μου είναι σωστή. Αν βλέπεις αυτά που λέγω είναι ωφέλιμα, αν αυτά που ακούς σου χρειάζονται και θέλεις, γιατί μπορεί να είναι όλα καλά αλλά δεν θέλεις μέχρι τίνος ή και μέχρι τέλους να μη θελήσεις, δική σου δουλειά.

Αν όμως θελήσεις και πεις ότι εγώ θα έρθω μαζί σου, πρόσεξε. Δεν θα περάσεις μπροστά μου, δεν θα σταθείς δίπλα μου, πίσω μου θα έρθεις. Ταυτόχρονα δε, θα φέρεις και το Σταυρό σου.

Δεν νοείται χριστιανός να φέρει το τιμημένο όνομα του Χριστού και να μην φέρει Σταυρό. Ο Σταυρός δεν είναι μόνο αυτό που κάνουμε, δεν είναι το ξύλο, δεν είναι το σχήμα, δεν είναι αυτό που κρεμούμε εμείς στον τράχηλό μας και πολλές φορές βρισκόμαστε με τον Σταυρό στον τράχηλο, στην αμαρτία.

Δεν είναι αυτό. Σταυρώνω θα πει θανατώνω, σταυρώνω θα πει νεκρώνω.

Νεκρώνω. Όταν ο Χριστός λέγει «Αράτω τον σταυρόν αυτού», θα πάρεις το σταυρό σου και θα σταυρώσεις τον εαυτό σου. Θα σταυρώσεις τα πάθη σου, να νεκρωθούνε. Θα σταυρώσεις το θέλημά σου, να μην γίνει το δικό σου. Θα γίνεται το δικό μου. Διότι όταν λέει να έρχεσαι πίσω μου, εγώ θα πηγαίνω μπροστά και εσύ θα έρχεσαι πίσω. Εμείς οι χριστιανοί σήμερα έχουμε οδηγόν τον Χριστόν και πηγαίνουμε πίσω στα χνάρια του. Εμείς οδηγούμε το Χριστό σήμερα, όχι ότι μας οδηγεί.

Πού μας οδηγεί αυτό; Εμείς κάνουμε το δικό μας. Εμείς πάμε τον δρόμο τον δικό μας. Όποιος λοιπόν θέλει, δεν εκβιάζει, να το ξέρετε, κανέναν ο Χριστός. Γι' αυτό μην του μουρμουρίζουμε του Χριστού. Αν θέλεις, κύριε, λέει, δεν θέλεις, κάνε τη ζωή σου. Και αν μπορείς να διατηρηθείς, να μην πεθάνεις, γεια σου, με χαρά σου.

Με χαρά σου, αλλά είχα λάβει σοβαρώς υπόψη ότι θα φύγεις του κόσμου τούτου και θα βρεις ότι έπρεπε να μ' ακολουθήσεις στον δρόμο αυτό που ήρθα στη γη αυτή. Όπως εγώ εσταύρωσα το θέλημά μου, παρότι η Σάρξ μου δεν ήθελε τον σταυρό, και ότι η Σάρξ δεν θέλει σταυρό· πονάει, θρύβεται.

Ευχαριστώ.

Παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριο, Πάτερ, αλλά και πάλι, όχι το δικό μου να γίνει, το δικό σου να γίνει.

Συ δεν ηθέλησες να γίνει το δικό μου για το συμφέρον σου. Εγώ το θέλημά μου το σταύρωσα και είπα να γίνει το θέλημα του Πατέρα. Και το θέλημα του Πατέρα ήταν να σταυρωθώ και σταυρώθηκα. Λοιπόν, και εσύ αν θέλεις να έρθεις κοντά μου, θα σταυρώσεις και εσύ το δικό σου θέλω.

Την εξυπνάδα σου, τη γνώση σου. Αυτό δυστυχώς δεν υπάρχει στους περισσότερους χριστιανούς. Κάνουν το δικό τους, κάνουνε του κόσμου, κάνουνε της σαρκός των.

Κάνουνε τις επιστήμες, κάνουνε, κάνουνε, κάνουνε, πλην του Χριστού δεν κάνουν. Και πάλι στη ζωή μας, αναφορικώς με τη χύτρα, αναφορικώς με τη σάρκα, αναφορικώς με το κρεβάτι, αναφορικώς με το συμφέρον, το δικό μας κάνουμε εμείς. Άστον κι ας λέει ο Χριστός, άστον κι ας φωνάζει το Ευαγγέλιο, άστον κι ας κράζουνε οι κήρυκες, το δικό μας εμείς. Και εκείνο που είναι το σατανικό είναι ότι φροντίζουμε Προσπαθούμε να τα πιστώνουμε και αυτά, ότι τα λέει και το Ευαγγέλιο. Καταλάβατε; Τα πάθη μας κοιτάζουμε να τα δικαιολογούμε και με το Ευαγγέλιο ακόμη. Αυτό είναι το θλιβερότατο.

Τώρα, θα πει κανείς, γιατί λέει να πάω πίσω του, όπως σας είπα γρηγορότερα, και να μην πάω μπρος; Τι έχεις να προσφέρεις, μπρος να πας από τον Χριστό; Έχεις να τον συμβουλεύσεις τίποτα; Έχεις να του δείξεις το δρόμο που δεν τον ξέρει;

Ανάγκη τον έχεις, ανάγκη δεν σε έχει.

Τι να κάνεις δίπλα του, να πάτε παρέα; Να το συζητήσετε; Έχω τη γνώμη. Εγώ φαντάζομαι, Κύριε, τι λέτε εσείς; Ποιος είσαι εσύ; Έχει κάνει λάθος τη διδασκαλία του ο Χριστός;

Επιδέχεται συζήτηση η διδασκαλία του Χριστού;

Επιδέχεται αμφισβήτηση η παντοσοφία του Χριστού;

Άλλωστε, τι είναι συμφέρον από τη στιγμή που ο άνθρωπος βαπτίζεται και πτύει τον Σατανά και τον αποτάσσεται και συντάσσεται με τον Χριστό, είναι σε εμπόλεμη κατάσταση.

Και όταν πας στον πόλεμο, πας μπροστά ή κοίτα να πας πάντοτε πίσω και κρύβεσαι πίσω από τα λιθάρια και πίσω από τους άλλους;

Πώς τώρα εδώ θα πεταχτείς μπροστά, όταν ξέρεις όλα και εσύ θα είσαι και δεν ακούς κανένα και κάνεις το δικό σου; Το πρώτο βλήμα που θα ρίξει ο Σατανάς θα ρίξει το κεφάλι το δικό σου, γιατί κάνεις το δικό σου. Είναι συμφέρον μας ο Χριστός να είναι μπροστά μας. Είναι συμφέρον μου να κρυφτώ πίσω από κάποιον. Κάποτε ένας Τούρκος κυνηγούσε έναν Έλληνα Ορθόδοξο, και αυτός έτρεξε στην εκκλησία. Δεν πρόλαβε να μπει στο ιερό.

Δεν πρόλαβε. Ήταν μια μεγάλη εικόνα της Παναγίας επάνω σε ένα τρίποδο. Και πήγε και κρύφτηκε πίσω από την εικόνα. Φαινόταν βέβαια όλος. Από τη μέση και πάνω είχε κρυφτεί και το κεφάλι του φαινόταν πάλι λίγο.

Ο υπόλοιπος φαινόταν. Ο Τούρκος σημάδεψε, υπελόγισε πού είναι το κεφάλι του. Το κεφάλι του συνέπιπτε ακριβώς πίσω από το κεφάλι της Παναγίας. Αυτός, ασεβέστατος, τραβάει το πιστόλι και της ρίχνει μία. Και τι έγινε; Η σφαίρα εγύρισε πίσω και σκότωσε τον Τούρκο και γλίτωσε ο Χριστιανός. Έβαλε την Παναγία μπροστά, την εικόνα της. Και είναι η λεγομένη εικόν η Ντινιούς.

Αν κανείς ξέρει Τούρκικα, επιστροφή θα πει Ντινιούς, έτσι κάπως το λένε αυτοί. Και είναι η εικόν η Ντινιούς, η οποία υπάρχει στο Ξηροχώρι της Χαλκίδος.

Εκεί είναι σήμερα, γιατί έχει μοναστήρι ειδικό, με την τρύπα στο κεφάλι η εικόν αυτή.

Την έφαγε η Παναγία και γλίτωσε ο Χριστιανός. Ποιον βάνεις μπροστά λοιπόν εσύ, ποιον βάνω εγώ; Γιατί θες να πας μπροστά; Έκαμε λάθος ο Χριστός που σου λέγει «πήγαινε πίσω μου, έλα από πίσω να σου κάνω εγώ τον οδηγό»;

Αν σήμερα οι άνθρωποι εναυάγησαν, αν σήμερα οι οικογένειες διαλύθησαν, αν οι λαοί εξουθενώθησαν, είναι γιατί δεν έχουν οδηγό τον Χριστό. Δεν τον θέλουν στη ζωή τους ως οδηγόν, ως κυβερνήτη, δεν τον παίρνουν από ρώτηση που λέμε, δεν τον παίρνουν από λόγο τον Χριστό.

Τον έχουν απλώς ως υπάλληλον όσοι τον έχουν, εκτός εκείνων οι οποίοι ούτε καν τον υπολογίζουν ότι υπάρχει. Εν τούτοις, ο Χριστός λέγει ότι όποιος θέλει θα έρθει πίσω μου. Είναι ευκολία ο άνθρωπος να βάλει τον Χριστό στη ζωή του, για την ίδια του τη ζωή.

Δεν ξέρω αν έχετε προσέξει, αν βρεθείτε σε ένα τρόλεϊ ή σε ένα λεωφορείο, που η έξοδος είναι από εμπρός ως επί το πλείστον, και είναι πολύς κόσμος μέσα και σε πιέζει τώρα να πας στην μπροστινή πόρτα να βγεις.

Πώς να διασχίσεις αυτόν τον κόσμο, και να έχεις τίποτα μπαγκάζια στο χέρι σου, πού να πας; Και ρωτάς τον: «Σας παρακαλώ, θα κατεβείτε;» «Ναι». «Θα κατεβείτε, κύριε;» Θα σου πει «ναι». Ε, οπ, ησυχάζεις, ηρεμίζεις. Γιατί; Για να σπρώξει αυτός, θα πατηθεί αυτός και κοντά σε αυτόν θα μπεις εσύ.

Αυτό γίνεται με έναν άνθρωπο και νιώθεις τόση ανακούφιση. Με έναν Χριστό μπροστά τι θα νιώσεις, τι θα νιώσεις; Και εν τούτοις ο άνθρωπος δεν τον θέλει τον Χριστό ως οδηγό. Γι' αυτό ποτάμια δάκρυα στους γάμους, ποτάμια δάκρυα και ναυάγια στις επιχειρήσεις, ποτάμια δάκρυα στη ζωή, αποτυχίες σε αποτυχίες.

Γιατί; Γιατί ο Χριστός δεν ρωτιέται και δεν τον θέλει ο άνθρωπος τον Χριστό να πάει μπροστά. Γιατί ενδέχεται πολλές φορές ο Χριστός να μην μας πάει από τον δρόμο του εγωισμού του δικού μας. Να μην μας περάσει δηλαδή από τις λεωφόρους και από τις βιτρίνες στη ζωή. Πιθανόν να μας πάει από ατραπούς, να μας πάει από μονοπάτι, αλλά θα μας πάει όμως εν ασφαλεία.

Πόσοι άνθρωποι, για να κατακτήσουν κάστρα, δεν χρησιμοποιούν ατραπούς κ.λπ. και κάποιους οδηγούς που ξέρουν τα μονοπάτια. Αλήθεια, πόσοι άνθρωποι στας επιχειρήσεις, κατεξοχήν στας πολεμικάς, χρειάζονται αυτή την οδηγία.

Και αν ένας άνθρωπος σε σώζει, αν ένας άνθρωπος σε προλαμβάνει από μια ολοκληρωτική καταστροφή, πόσο μάλλον ο Χριστός. Δεν πρέπει λοιπόν ο άνθρωπος να προηγείται του Χριστού, ούτε να πηγαίνει χωρίς Χριστόν. Να θέλει πάντοτε να θέτει τον Χριστό μπροστά του.

Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, στα χρόνια που έκανε τον ιεραπόστολο στο γένος το ελληνικό, τότε μέσα στα χρόνια της σκλαβιάς, έκανε κάθε πρωί μια σύντομη προσευχή. Γύριζε προς Ανατολάς, εκοιτούσε και έλεγε: «Πήγαινε, Χριστέ μου, και σήμερα μπροστά μας». Έκανε έναν σταυρό και ξεκινούσε. Αυτή ήταν η προσευχή του.

Πήγαινε μπροστά μας, μπες εσύ μπροστά να μας οδηγήσεις πού και πώς. Δεν ξέρει ο άνθρωπος πού και πώς. Τι θα του συμβεί στην άλλη γωνία δεν ξέρει. Εάν έβαζε τον Χριστό μπροστά, ο Χριστός θα τον επρολάμβανε.

Αλλά δεν βάζουν τον Χριστό πολύ μπροστά και δεν τον προλαμβάνει. Σ' ένα ταξιδιάρικο μεγάλο καράβι υπήρχε μέσα κι ένα χριστιανόπουλο, το οποίο έλεγε πάντοτε «εάν θέλει ο Θεός, θα φτάσουμε». Γιατί έλεγε ο κυβερνήτης, όταν ρωτά το «πότε, καπετάνιο, υπολογίζεις θα φτάσουμε στο πόρτο, να πούμε;», έλεγε λοιπόν «στις 29 του μηνός, τάδε ώρα» και λοιπά. Πεταγότανε αυτός, έλεγε «αν θέλει ο Θεός». «Άντε, φεύγα κι εσύ από εδώ με το “Θεός”. Αν θέλει ο Θεός! Εμείς είμαστε τώρα εδώ επάνω, η μηχανή δουλεύει, εμείς έχουμε κανονίσει, τότε θα πάμε».

Κάποτε λοιπόν φτάσανε στη Νέα Υόρκη και επρόκειτο να φύγουν από εκεί την άλλη μέρα. Είπε κάτι πάλι ο κυβερνήτης και είπε ο μικρός αυτός, ήταν σχεδόν και ο νεότερος εκεί πέρα. Είπε πάλι το ίδιο, «θα φύγουμε αύριο το μεσημέρι, αν θέλει ο Θεός», λέει ο μικρός. Γυρίζει λοιπόν, τον αγριοκοιτάζει, να του λέει: «Καπετάνιο, αν θέλει ο Θεός».

Δεν ξέρω, τον βλαστήμησε; Δεν ξέρω τι έγινε. Έφυγε ο μικρός, εν πάση περιπτώσει, προχωρώντας πιο πέρα. Και είπε «θα φτάσουμε τότε στο λιμάνι» και λοιπά. Γιατί ρωτούσε κάποιος για να γράψει. Για να γράψει.

Ήθελε να γράψει στο σπίτι του, ξέρω εγώ, ότι θα είναι τότε εκεί, για να τηλεφωνηθούν. Κάτι τέτοιο έγινε. Αποτέλεσμα είναι ότι ο μικρός, όταν έφυγε από εκεί και πηγαίνει πιο πέρα, πέφτει από μια κάθετη σκάλα.

Στη σκάλα του καραβιού, κάτω ένα-δύο πατώματα, ξέρω εγώ πόσο έπεσε, και έσπασε και τα δύο του πόδια στρογγυλά. Χτύπησε έτσι, δηλαδή, που δεν μπορούσαν να τον πάρουν κοντά από το μικρόν. Αποτέλεσμα, άρχισαν οι άλλοι να γελούν. «Αυτός ο κύριος που τα δίνει όλα στον Θεό, γιατί δεν τον φύλαξε ο Θεός τώρα που έσπασε τα ποδάρια του εκεί;» Και θα μείνει εδώ· είναι ανάγκη να τον βγάλουν και να τον αφήσουν στο νοσοκομείο της Αμερικής. Πράγματι…

Την άλλη μέρα έφυγε το καράβι. Αυτός, εν τω μεταξύ, έγραψε στο σπίτι του ότι «ησθένησα και δεν ταξιδεύω, έμεινα στη Νέα Υόρκη. Θα σας γράψω σε λίγες μέρες την πορεία της ασθενείας μου, πράγμα το οποίο πιστεύω ότι πολύ γρήγορα θα είμαι καλά».

«Μην ανησυχείτε».

Όταν έφυγε το καράβι, την άλλη μέρα το βράδυ έπιασε φωτιά καθοδόν και εκάη αύτανδρο. Οι εφημερίδες γράψανε, τα διεθνή πρακτορεία ειδοποίησανε. Έμαθαν στο σπίτι, άκουσαν στο σπίτι, κλάματα στο σπίτι, κοπετός στο σπίτι, μνημόσυνα κλπ.

Με 6-7 μέρες παίρνουν επιστολή και βλέπουν ότι ο μικρός ο δικός τους είναι εκεί πέρα.

Βέβαια, αν αυτό το γράμμα το παίρναν πριν πιάσει το καράβι φωτιά, θα έλεγαν «πω πω, και το παιδί και τούτο και τ' άλλο». Τώρα έπιασε το καράβι φωτιά. Κάηκε το καράβι, πάνε εκείνοι, έζησε το παιδί, δόξα τω Θεώ.

Δοξάζει τον Θεό τώρα, που ο Θεός προπορεύθηκε και του έσπασε τα δύο τα πόδια και τον φύλαξε εκεί πέρα. Δεύτερον. Τους συνδυασμούς που μπορεί να κάνει ο Χριστός για να σώσει έναν άνθρωπο και να βοηθήσει έναν άνθρωπο και να προλάβει έναν άνθρωπο, δεν μπορεί να τους φανταστεί η σοφία η ανθρωπίνη.

Και πρέπει ο άνθρωπος να έχει απόλυτον πίστην εις τον Θεό.

Δυστυχώς, εμείς δεν έχουμε τέτοια επίγνωση.

Μου συνέβη κάτι περιστατικό τέτοιο, πως ο Θεός ενεργεί χωρίς εμείς να το ξέρουμε. Αρκεί όμως να του πεις «Θεέ μου, εσύ ξέρεις, εσύ κανόνισε».

Κάπου μιλούσα μάλιστα προχτές και με έθιξαν και το 'πα.

Εγώ έπασχα, εκτός των άλλων έξι ασθενειών που έχω, είχα και κήλη από 22 χρόνια. Ξέρετε, είναι η μοίρα των ομιλητών η κήλη. Λόγω του τανύματος αυτού της ομιλίας, το 99% των ομιλητών έχουν κήλην. Εν πάση περιπτώσει, εγώ επί 22 χρόνια υπέφερα.

Όμως τελευταίως δεν μπορούσα να αντέξω πλέον και έπρεπε να πάω να εγχειριστώ. Και ετοιμάστηκα και πήγα στον χειρουργό μου, με είδε κλπ. και κλείσαμε να πάμε τη Δευτέρα για να... Τετάρτη πήγα και τη Δευτέρα θα πήγαινα να εγχειριστώ.

Όλα τακτοποιημένα κλπ. Την Πέμπτη, ομιλώντας με έναν μοναχόν, είπα ότι την άλλη Πέμπτη, γνώριζε, ότι δεν θα έρθω στην ομιλία κάτω. «Εσύ, ξέρε το εσύ αυτό το πράγμα, ότι δεν θα έρθω. Θα στείλω άλλον στο πόδι μου. Αλλά μην το λες στον κόσμο». «Γιατί;» μου λέει. «Αυτό κι αυτό συμβαίνει», του λέω. «Τι λες;» μου λέει. «Αυτό», μου λέει, «το είχα κι εγώ. Μην πας», μου λέει, «να την κάνεις». «Δεν μπορώ», του λέω, «άλλο. 22 χρόνια υποφέρω».

Μαζευόμουν κουβάρι στην έδρα, ο κόσμος δεν ήξερε τι είχα. «Πήγαινε», μου λέγει, «στον Άγιο Αρτέμιο, παρακάλεσέ τον», μου λέει. «Εμένα», μου λέει, «βλέπεις, γυρίζω με τσάντες με βιβλία στον δρόμο τώρα. Με έκανε», μου λέει, «καλά ο Άγιος Αρτέμιος». Το έδεσα εγώ, ανοίχτηκε ο νους μου, το έδεσα. «Θα πάω», του λέω, λοιπόν, και σηκώνομαι και πηγαίνω στον Άγιο Αρτέμιο.

Εγώ στον Άγιο Αρτέμιο μιλούσα έξι-επτά χρόνια. Πήγα δηλαδή ως οικείος, κατά κάποιον τρόπο. Του εξέθεσα την περίπτωσή μου. «Αυτό κι αυτό συμβαίνει, το ξέρεις. Εσύ υπέφερες και ο Κύριός μας σου έδωσε ειδική χάρη για τα γεννητικά όργανα, για τα σπλάχνα κ.λπ.»

Εάν θέλεις, ως παλιός γνώριμος εδώ που έχεις εμένα, να μην την κάνουμε αυτή την εγχείρηση. Ας μην πάω να με χαράξουνε αυτοί εκεί πέρα και σκλαβωθώ και 15 μέρες, χωρίς να ξέρω και αν θα γίνω καλά. Διότι άλλοι έχουν κάνει τρεις και τέσσερις και πέντε και έξι εγχειρήσεις από κήλη και ξανά έχουν κήλη.

«Ό,τι νομίζεις, κάνε. Εγώ θα πάρω λίγο λαδάκι, θα το περάσω· κανόνισε τι θα γίνει». Ο Άγιος, ως φαίνεται, το έλαβε σοβαρώς υπόψη. Ο Κύριος φαίνεται μονόγραψε: «Δώσ' του αυτού του βλάκα εκεί πέρα να γίνει καλά», ξέρω εγώ τι του είπε.

Το πήρα το λάδι, ο Άγιος με έκανε καλά, αλλά εγώ δεν το ξέρω ότι έγινα καλά. Εν πάση περιπτώσει, εξακολουθούσα να πονώ, αλλά ο Άγιος με είχε κάνει καλά. Έπρεπε να περάσουν ορισμένες ημέρες για να φανεί ότι έγινα καλά.

Να βγάλω το δέμα, να μη μου κρατάει πλέον τα τοιχώματα και λοιπά. Που εκεί θα καταλάβεις αν έγινε κάτι. Τη Δευτέρα όμως είχα κλείσει ραντεβού να πάω. Κυριακή το απόγευμα, πέφτει η γυναίκα μου και σπάει το πόδι της.

Ο Ιησούς ο Χριστός, ο οποίος ζητάει από τον άνθρωπο να τον πάρει ως οδηγόν του, του είναι συμφέρον του ανθρώπου. Αυτόν τον δρόμο που πρόκειται να διανύσει ο άνθρωπος για να ξαναεπιστρέψει στον Παράδεισο, Αυτός τον έφερε και τον πήγε ξανά και τον ξέρει τον δρόμο.

Ευκολότερο είναι να πας να βρεις κάπου κλπ. από το να έχεις έναν οδηγόν ο οποίος ξέρει τον δρόμο; Και εν τούτοις ο άνθρωπος δεν τον θέλει τον Χριστό. Βέβαια, είναι ο δρόμος, όπως είπα, στενός. Δεν είναι ο δρόμος πλατύς, όπως τον έχουν οι άνθρωποι.

Οι άνθρωποι, όπως τον θέλουν δηλαδή οι άνθρωποι, είναι στενός ο δρόμος. Και τεθλιμμένη η οδός, η οδεύουσα προς την ζωή μου, είναι ελικοειδής. Όταν λέει τεθλιμμένη, δεν εννοεί μαυροφορεμένη· είναι ελικοειδής. Αν ένας δρόμος έχει στροφές, πώς ταξιδεύει ο άνθρωπος ο οποίος οδηγεί ένα αυτοκίνητο; Πείτε μου. Πάντοτε με προσοχή. Φροντίζει πάντοτε να είναι συνετός.

Είναι συνεπής, ώστε κι ο άλλος, αν είναι συνεπής με τον κανονισμό της οδικής κυκλοφορίας, να μην συγκρουστούν. Οδηγεί πάντοτε αμυντικά, σε κάθε στροφή περιμένει ότι κάποιον θα δει, έστω κι αν δεν είναι κανένας, για να έχει μία ασφάλεια.

Εάν το πάρει ότι ο δικός μου είναι ο δρόμος, πρώτη-δεύτερη στροφή θα τρακάρει, θα σκοτωθεί. Έτσι είναι ο χριστιανικός δρόμος. Ο χριστιανικός δρόμος είναι στενός και τεθλιμμένος, ελικοειδής. Δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει.

Δεν ξέρεις τι θα σου γίνει σε λίγα λεπτά. Μπορεί να κλείνεις ραντεβού, τζας και λοιπά, μεναι ήσυχος Του είπε όλα αυτά. Πρώτα ο Θεός. Τι πάνε πει πρώτα ο Θεός Μπροστά ο Θεός. Αυτό πάνε πει πρώτα ο Θεός Μπροστά ο Θεός.

Σκεφτείτε κάτι λογοπαίγνια που τον βάζουν τον Θεόν. Λέμε εμείς: «Θα πάμε αύριο, βέβαια, Θεού θέλοντος και καιρού επιτρέποντος».

Ακούτε; Δηλαδή μπορεί να θέλει ο Θεός, αλλά άμα δεν θέλει ο καιρός... Θεού θέλοντος, ναι, αλλά και καιρού επιτρέποντος. Μπορεί να θέλει ο Θεός, αλλά αν θέλει ο Θεός, υπάρχει εκδοχή ο καιρός να διευθύνει τον Θεό; Εξουθενώνουμε τον Θεό.

Χωρίς να το καταλαβαίνουμε, βλασφημούμε εν αγνοία τον Θεό. Είναι δε τόσο σοβαρό αυτό, που ο Ιάκωβος, μέσα σε 4-5 κεφάλαια που έγραψε, το θεώρησε απαραίτητο αυτό. Δεν ντρέπεστε, λέγει, που κάθεστε και λογαριάζετε ότι θα πάτε στην άλφα χώρα, όπως λένε πολλοί;

«Πάω στη Γερμανία, λεφτά, θα έρθω εδώ να χτίσω, εδώ θα κάνω επάνω, θα σου πουλήσω τον αέρα, θα φτιάξω» και λοιπά, και προλαμβάνει να πάει στον Δομοκό και σκοτώνεται.

Ή πάει στη Γερμανία και γυρίζει εδώ και του τα παίρνουν στην Ιταλία και έρχεται άφραγκος. Δεν λέει: «Πρώτα ο Θεός, με τη βοήθεια του Θεού σκέπτομαι να πάω εκεί». και τον παρακαλώ, εάν είναι προς το συμφέρον μου, να το επιτρέψει αυτό το ταξίδι.

Να την επιτρέψει αυτή την επιχείρηση. Εάν δεν είναι προς το συμφέρον μου, να με δυσκολέψει. Αυτό, λοιπόν, λέει, δεν ντρέπεστε που λέτε έτσι και δεν λέτε «εάν θέλει ο Θεός, πρώτα ο Θεός»; Γιατί ο Θεός πάντοτε θέλει το συμφέρον και το πρόσκαιρο και το αιώνιο του ανθρώπου.

Και έχει τη δύναμη να συνδυάσει και την πρόσκαιρη ζωή να είναι κάπως ανεκτή στον άνθρωπο και την αιώνια να του εξασφαλίσει. Και βλέπετε να ναυαγούνε επιχειρήσεις, να ναυαγούνε σπίτια, να ναυαγούνε πρόσωπα, γιατί δεν έχουν τον Χριστό στο τιμόνι.

Και όποιος δεν έχει τον Χριστό στο τιμόνι, έχει τον διάβολο στο τιμόνι.

Απαραιτήτως κάποιον έχει, διότι ο εγωισμός είναι εωσφορικός. Εγώ ξέρω, εγώ έχω πει, ρε, ερώτησα και έκανα, έφτιαξα. Ωραία, βάλε και τον Θεό μπροστά. Και πήγαινε πίσω από Αυτόν. Γι' αυτό λέγει: «Όστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν...» ούτε δίπλα».

Πολλοί έχουν τη γνώμη ότι μπορούν να προσφέρουν γνώμη πώς θα έπρεπε να είναι τα πράγματα. Αν πρέπει να βρέξει σήμερα ή όχι, αν πρέπει να φυσήσει ή όχι, αν πρέπει να κάνει νεροποντή ή όχι, αν πρέπει να κάνει.

Έχουν γνώμη οι άνθρωποι να συμβουλεύσουν αυτόν τον Θεό.

Διαβάστε το «Σοφία Σολομώντος», να δείτε τι λέγει εκεί πέρα αναφορικώς με τη Σοφία του Θεού. Ποιος είναι αυτός που θα συμβουλεύσει τον Θεό; Ποιος μπορεί να εκφέρει γνώμη ότι αυτό δεν έγινε καλά ή αυτό έπρεπε να γίνει έτσι ή έπρεπε να γίνει αλλιώς;

Όλοι από εκεί αντλούμε. Εάν Αυτός δεν δώσει σοφία, εις μάτην. Δεν υπάρχει τίποτα. Η σοφία να δανειστεί; Πού θες σοφία; Απ' την πυγολαμπίδα; Τι είναι ο άνθρωπος; Είναι ο άνθρωπος που μπορεί να έχει γνώση, πει πολλές σκέψεις, αβάσιμες αποφάσεις.

Δεν είναι λοιπόν συζήτηση, όπως ακούμε πολλές φορές από πολλούς, λέει, «εγώ νομίζω εάν...» Τι είσαι εσύ που νομίζεις; «Εγώ φαντάζομαι, δεν θα...» Ποιος είσαι εσύ που φαντάζεσαι; Δηλαδή, γραμμένα καθαρά, ξεσκεπασμένα.

Θα κάνεις αυτό, θα είσαι αποτέλεσμα εκείνου, θα κάνεις εκείνου, θα είσαι αποτέλεσμα εκείνου. Γραμμένα καθαρά. Δεν τροποποιούνται, δεν μεταβάλλονται, δεν αλλάζουν, δεν αλλοιούνται. Θα γίνουν έτσι. Ξέρετε τι λέει εδώ πιο κάτω, σε ένα του μέρος;

Ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν. Άντε να το καταλάβεις.

Ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, οὗτος σώσει αὐτήν. Ποια λογική μπορεί να το κρατήσει αυτό; Και όμως τούτο, δεν μπορεί να λες ότι εγώ θα κάνω τη ζωή μου, αλλά θα σώσω και την ψυχή μου.

Όχι. Η ζωή σου εδώ μπορεί να είναι τηγάνι. Υπάρχει εκδοχή να σώσεις τη ζωή σου; Εάν απολαύσεις τη ζωή σου, θα χάσεις την ψυχή σου. Τα έχει καθαρίσει. Δεν μπορεί κανένας να τροποποιήσει. Ας χτυπιόνται όλες οι θεωρίες του κόσμου.

Ας φωνάζουν όλοι οι μεγάλοι, οι τρανοί, οι μορφωμένοι, οι αγράμματοι, οι σατανάδες. Αυτό δεν τροποποιείται. Το 'πε ο Θεός, έτσι θα μείνει. Πώς οι εχθροί του Χριστού μέχρι σήμερα δεν πήραν το Ευαγγέλιο στο χέρι τους και είπαν αυτά που θέλουν να πούνε; Όμως αυτό μένει εδώ και ζητά από τους ανθρώπους την εφαρμογή του. Δεν μπορείς να τα έχεις και τα δύο. Δεν μπορείς να τα απολαύσεις και τα δύο. Να απολαύσεις, δηλαδή, τα έργα της σαρκός, του κόσμου, του εγωισμού, του σατανά, και ταυτόχρονα να λες ότι εγώ θα σώσω και την ψυχή μου. Δεν σώζεται η ψυχή σου.

Θα απολέσεις αυτή τη ζωή, αν θέλεις να σώσεις εκεί την ψυχή. Και δεν θα την απολέσεις, διότι ο Χριστιανός κάνει μια τέτοια ζωή. Ήσυχη, ήρεμη, αμέριμνη, μακάρια ζωή, που τη ζηλεύουν και οι άγγελοι. Ο πραγματικός Χριστιανός, εν αντιθέσει με τον άλλον.

Να σου ζηλιές, να σου φόνοι, να σου φθόνοι, να σου αρρώστιες, να σου απρόοπτα δυστυχήματα μες στις τρέλες, να σου... Τι δεν γίνεται! Είναι βασανισμένη η ζωή των ανθρώπων που ζουν μακριά από τον Χριστό και χωρίς Χριστό.

Είναι βασανισμένη. Έχουν εφιάλτες οι άνθρωποι. Δεν κοιμούνται. Βλέπετε, εκτός εκείνων οι οποίοι τους μαζεύουν τα έντερα από διάφορες ατασθαλίες, από γυναικοδουλειές και από αντροδουλειές, εκτός εκείνων, εκτός των ανθρώπων που φθίνουν λόγω των ναρκωτικών ή λόγω άλλων ασωτιών, γέμισαν τα τρελάδικα, γέμισε, εδαιμονίσθηκε ο κόσμος ολόκληρος, παραμιλούν οι άνθρωποι στον δρόμο.

Γιατί ζουν μακριά από τον Χριστό. Δεν θέλουν τον Χριστό, δεν θέλουν το Ευαγγέλιό του, δεν θέλουν την Εκκλησία του, δεν θέλουν τους παπάδες τους. Ναι, τους παπάδες τους, δεν τους θέλουν. Γέμισε ο κόσμος από τρελούς.

Διαβάσατε προχθές στην εφημερίδα τι έγραφε μια στατιστική. Μου έκανε αίσθηση και το έκοψα και το έχω στην ατζέντα μου. Ακούστε το να σας το διαβάσω. Θα δείτε τι πάει να πει άνθρωπος, τι πάει να πει η οικογένεια ή η κοινωνία χωρίς Χριστό οδηγό.

«120 εκατομμύρια τρελοί στον κόσμο», είναι η επικεφαλίς. Η τρέλα άρχισε να περισσεύει στον κόσμο μας και οι ψυχοπαθείς έχουν φτάσει στα 120 εκατομμύρια και ως το τέλος του αιώνος θα είναι 200 εκατομμύρια.

Τους αριθμούς αυτούς τους έδωσε στη δημοσιότητα η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας. Είναι δηλαδή επίσημη εργασία, η οποία στη σχετική έκθεσή της τονίζει ότι οι ψυχικές διαταραχές τείνουν να εξελιχθούν σε ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της κοινωνίας.

Κατά την έκθεση, τα κρούσματα ψυχικών ασθενειών επεκτείνονται με ρυθμό 3% ετησίως επί της αυξήσεως του πληθυσμού της γης.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, 800.000 περίπου Αμερικανοί είναι τρόφιμοι διαφόρων ψυχιατρικών ιδρυμάτων. Κάθε χρόνο, πέντε εκατομμύρια Βρετανοί καταφεύγουν στον οικογενειακό τους γιατρό, στον ψυχίατρο δηλαδή, με συμπτώματα που έχουν ανάγκη από ψυχιατρική βοήθεια.

Από αυτούς, εξακόσιες χιλιάδες παραπέμπονται από τους παθολόγους σε ειδικούς νευρολόγους και ψυχιάτρους και 250 χιλιάδες εισάγονται σε ψυχιατρεία. Αυτός είναι ο κόσμος ο σημερινός.

Και τούτο γιατί; Διότι δεν έχει Χριστό οδηγό στη ζωή του, ούτε στο σπίτι του, ούτε στη σάρκα του, ούτε στη δουλειά του.

Χελιδόνια θα χτυπάνε στα σύρματα. Ναι, αυτά παθαίνουν οι άνθρωποι οι οποίοι είναι μακριά από τον Χριστό και δεν τον θέλουν. Ή έχουνε εξυπνάδες επάνω στα θέματα αυτά. Δεν είναι έτσι. Αν λοιπόν θέλεις, άνθρωπε, βάλε τον Χριστό στη ζωή σου.

Ο Χριστός θα ήθελε να φέρεις εσύ τον Σταυρό σου, όπως τον έφερε και Αυτός. Ο Παύλος τα γράφει όμορφα και λέει ότι ο Χριστός ουχ εαυτω ηρεσεν, δηλαδή δεν έκανε εκείνο που ήθελε Αυτός, αυτό που θα ήταν αναπαυτικό για Αυτόν, ανώδυνο.

Οι ονειδισμοί των ονειδιζόντων σε επέπεσον επ’ εμέ. Στενοχώριες, τα βάσανα, κακία, σατανάς, τα πάντα έπεσαν απάνω του. Τα βάστηξε όμως, τα κράτησε. Γιατί, ξέρετε, ο θέλων ευσεβώς, οι θέλοντες ευσεβώς ζην, διωχθήσονται.

Θα πεις να κάνεις το σωστό, θα βρεις άσχημο. Θα πεις να ζεις μια ζωή σώφρονα και ηθική, θα βρεις ειρωνεία. Θα είσαι ο ηθικός, ο τίμιος, θα είσαι ο βλαξ για τη συντροφιά, θα είσαι το υποζύγιο του Χότζα. Έτσι λέει η κοινωνία σήμερα.

Θα πει η μητέρα να σταθεί στο ύψος της μητρότητος και να κάνει όσα παιδιά δώσει ο Θεός. Α, τότε θα είναι οι καγχασμοί και οι ειρωνείες από τους άλλους. Α, για την κουνέλα μου μιλάς τώρα. Έχεις τη δύναμη να φέρεις αυτόν τον Σταυρό;

Θα πεις να γίνεις χριστιανός, θα είσαι... Έτσι θα σε χαρακτηρίζουν. Θα φέρεις, λοιπόν, τον Σταυρό σου. Θα σε εμπαίξουν, θα σε λοιδορήσουν, θα σε σταυρώνουν κάθε μέρα. Θα ακούς λόγια που θα μπορούσες να πεις: «Καλύτερα να με σταυρώνουν, παρά τα λόγια αυτά που μου λένε».

Να σου περνάνε την καρδιά. Αυτά είναι τα γνωρίσματα των χριστιανών. Το να συνταχθείς με το ρεύμα, να πας με τον κόσμο, ώστε να μην έχεις αντιδράσεις, εύκολο είναι. Αλλά το ρεύμα πάει πάντοτε στον καταρράκτη, πάει κάτω.

Πώς θα πας κόντρα στο ρεύμα; Και όσο πιο σωστά θελήσεις να πας, τόσο πιο κόντρα θα νιώσεις τον κόσμο. Και όχι τον έξω, μέσα στην οικογένειά σου. Οι πρώτοι είρωνες, οι πρώτοι που θα σε καρφώνουν καθημερινώς, είναι οι ίδιοι οι δικοί σου.

Μπορεί να είναι και η μητέρα σου και ο πατέρας σου. Μπορεί να είναι τα αδέρφια σου, μπορεί να είναι ο σύζυγος ή η σύζυγός σου. Μπορεί να είναι και κληρικός ακόμη, όργανο του σατανά, που δεν έχει προσέξει.

Και σε καρφώνει και αυτός. Είναι μεγάλος ο αγών του χριστιανού, γι’ αυτό πρέπει να καλύπτεται πίσω από τον Χριστό, εάν θέλει να περάσει αυτό το κανάλι, το άσημο, που λέγεται ζωή προσωρινή εδώ. Γι’ αυτό λέει ο Χριστός: «Έλα πίσω μου, να βάλω εγώ τις πλάτες μου να σε φυλάξω. Έλα πίσω μου».

Είναι συμφέρον μας, επαναλαμβάνω, ο Χριστός να μπει στη ζωή μας. Δεν το λέει για κανένα άλλο λόγο. Και αν οι άνθρωποι γνώριζαν ότι ο Χριστός παίζει ρόλο Σίμωνος Κυρηναίου στη ζωή των ανθρώπων και στους σταυρούς των ανθρώπων, θα ήταν διαφορετική η ζωή τους.

Δεν το ξέρουν οι άνθρωποι και φέρουν το φορτίο μόνοι τους και υποφέρουν. Αυτός λέγει «Πᾶσαν τὴν μέριμναν ὑμῶν» διά του Πέτρου. του Πέτρου, «επιρρίψατε επ' αυτόν, αυτώ γαρ μέλει περί υμών». Έχω ένα βάρος, έχω έναν πειρασμό, έχω ένα σταυρό. Άφησέ τον επάνω στον Χριστό. Όταν ο Χριστός μας, σαν άνθρωπος, πήγαινε το δικό Του το σταυρό και έπεσε, κατά την παράδοση, ογδόντα οχτώ φορές στην οδό αυτή του μαρτυρίου και εν τέλει δεν μπόρεσε να τον βγάλει επάνω, αγγάρευσαν τον Σίμωνα Κυρηναίο, τον γιο του Ρούφου, και πήρε το σταυρό και το πήγε έως επάνω.

Ένας Θεός, ο γινάνθρωπος, είχε βοηθό ένα άνθρωπο, Σίμωνα Κυρινέων λεγόμενον. Ένας άνθρωπος που γίνεται χριστιανός, ποιον έχει βοηθόν; Ιησούν, τον Σταυρωμένον, τον Ναζωραῖον. Και το λένε πολλοί: «Αν δεν είχα τον Χριστό, θα έπρεπε να είχα αυτοκτονήσει πολλές φορές».

Αυτός με παρηγορεί, σ' αυτόν νιώθω. Πας στην προσευχή και κλαις. Αντί να σηκωθείς από την προσευχή, εφόσον έκλαψες, διαλυμένος, σηκώνεσαι ανάλαφρος. Ένα ξεκούρασμα ψυχικό. Τι έγινε τώρα; Για πες μου. Η φύσις λέει, ένας άνθρωπος που θλίβεται, που κλαίει, που κάνει, εξουθενώνεται. Πώς εσύ δυναμώνεις;

Αυτό είναι το μυστήριο. Αναλαμβάνει ο Χριστός εκείνη την ώρα να σε παρηγορήσει και να σου βοηθήσει στο βάρος σου. Δε σου το παίρνει πολλές φορές. Άλλοτε το παίρνει, άλλοτε δεν το παίρνει. Γι' αυτό ο άνθρωπος πρέπει να γνωρίζει να ζητάει από τον Χριστό ως εξής: Χριστέ μου, εγώ ξέρω ότι μπορείς να μου το πάρεις αυτό το σταυρό που έχω, αυτό το βάσανο.

Αυτό το καρφί, αυτό, αυτό που συμβαίνει στο σπίτι, στο γραφείο, στη γειτονιά, στη δουλειά. Εάν όμως, για τον λόγο που Εσύ ξέρεις, το έχεις επιτρέψει να παραμείνει... Όπως είπε και ο Δανιήλ... Θυμόσαστε τι είπε του Ναβουχοδονόσορα; «Ναβουχοδονόσορα», του λέει, «εμείς έχουμε έναν Θεό που μπορεί να διαλύσει εσένα και τη χρυσή εικόνα και τα λοιπά, να σε κάνει φωτιά».

Αλλά εάν όχι, για λόγο που ξέρει αυτός, δεν μας βοηθήσει και μας βάλεις στο καμίνι εσύ, εγώ και οι άλλοι που είμαστε μαζί δεν πρόκειται να σου προσκυνήσουμε την εικόνα σου». Μπορεί ο Θεός, αλλά εάν όχι, λέει, για λόγο που ξέρει αυτός, δεν μας βοηθήσει, μη εκεί, του λέει, δουλειά μου.

Εγώ δεν πρόκειται να το κάνω αυτό το πράγμα. Γι' αυτό ο άνθρωπος θα πρέπει να μάθει να προσεύχεται. Γιατί δεν ξέρουμε να προσευχηθούμε εμείς· απλώς γεμίζουμε τον αέρα με λόγια για τη μανούλα, για τον αντρούλη, για τη γυναικούλα, για το αυτό και λοιπά.

Κύριε, εγώ γνωρίζω ότι μπορείς να με βοηθήσεις στο θέμα μου. Όμως, εάν βλέπεις ότι είναι το συμφέρον μου να υπάρχει αυτός ο πειρασμός, αυτή η αντιξοότητα, δώσε μου, σε παρακαλώ, δύναμη στους ώμους μου να τον βαστάξω.

Δεν σου λέω να μου τον πάρεις, δώσ' μου όμως δύναμη να τον βαστάξω. Μη με λυγίσει, μη πέσω, μη σε αρνηθώ, μη βλασφημήσω, μην καταραστώ, μη... Βόχισε με, δώσ' μου να τον ανθέξω Και τότε ο Χριστός, ο οποίος εβοηθήθη από τον άνθρωπο... Εν τω προσώπω του Κυρηναίου τότε, ως άνθρωπος ευρισκόμενος στη γη, βοηθάει τον άνθρωπο. Αλλά και αυτό πολλές φορές εμείς... Παρότι ο Χριστός προσφέρεται να μας βοηθήσει στον κόπο μας... Τη στενοχώρια μας, τη θλίψη μας, τη δύσκολη περίπτωσή μας... Δεν του το αναθέτουμε εξ ολοκλήρου το θέμα μας.

Σαν να μην του έχουμε εμπιστοσύνη. Ναι, αλλά ας πάμε και στο μέντιουμ να είδουμε τι θα πει. Καταλάβατε; Ναι, αλλά ας πάμε και στην καφετζού να είδουμε πόσα είναι τα τέρμενα. Ας πάμε και στη χαρτού, ναι, ναι. Πώς θα γίνει; Ο Θεός είναι έτοιμος τον κάθε άνθρωπο να βοηθήσει. Τον έχοντα την καρδίαν του τελείαν προς Αυτόν. «Οφθαλμοί», λέγει, «του Κυρίου περιτρέχουσιν την γη, ίνα φανή δυνατός εις τους έννοιους».

Εις τους έχοντας την καρδίαν τελείαν προς Αυτόν. Αυτό είναι το θέμα.

Έχουμε εμείς την καρδία τελείαν; Επιρρίψωμεν επ' Αυτόν. Πάρ' το. Εγώ θα πάω να κοιμηθώ, να ξεκουραστώ. Είμαι άνθρωπος, Χριστέ. Πάρ' τη φροντίδα αυτή και κανόνισε τι θα γίνει το πρωί. Άνθρωποι χάσαν τον ύπνο τους, άνθρωποι χάσαν την υγεία τους, άνθρωποι είναι κλεισμένοι στα τρελάδικα. Γιατί;

Γιατί δεν γνωρίζουν ότι ο Χριστός είναι έτοιμος και βοηθός τους. Έζησαν μακριά, δεν τον έβαλαν ούτε οδηγόν ούτε σύμβουλόν των. Και ορισμένοι που λένε ότι πιστεύουν, πάλι είναι καραβοτσακισμένοι. Ξέρεις τι θα πει, χριστιανέ, να λες το Πάτερ ημών, που δι' αυτού αναγνωρίζεις, ομολογείς μάλλον, ότι έχεις Πατέρα στον Ουρανό και έχεις Πατέρα τον Θεό, και πολιτεύεσαι σαν ορφανό.

Γιατί πολλούς χριστιανούς τούς συναντάς, έχουν προβλήματα οι άνθρωποι οικογενειακά, με τα παιδιά τους, με τις επιχειρήσεις τους, τον σύζυγο και λοιπά. Και τους βλέπεις καταστενοχωρημένους και λες: «Βρε παιδί μου, μα δεν ντρέπεσαι; Έχεις Πατέρα τον Θεό και πολιτεύεσαι, είσαι έτσι, πενθείς κατ’ αυτή την έννοια; Πού είναι η εμπιστοσύνη σου;»

Ήταν εκείνος που κάποτε, λέγεται, πήγαινε με ένα τσουβάλι στην πλάτη, περπατώντας σε έναν αγροτικό δρόμο. ...στο δρόμο, και να σου έφτασε ένας με ένα κάρο — που υπήρχαν τότε τα κάρα — και τον είδε αυτόν φορτωμένο και του λέγει: «Πού πας;» Του είπε, λοιπόν, πάει στην πόλη εκεί. «Έλα», του λέει, «απάνω, ανέβα επάνω». Τον ελυπήθηκε που πήγαινε και ανέβηκε. Ήταν μακρύ το κάρο και ανέβηκε επάνω το τσουβάλι του. Έπειτα από πολλή ώρα, γύρισε πίσω να ειδεί τι κάνει αυτός που ήταν επάνω στο κάρο του, και τον βλέπει ότι ήταν επάνω, αλλά είχε και το τσουβάλι επάνω στον ώμο του. Σταματάει· του φάνηκε τόσο παράξενο. «Ωρέ, Χριστιανέ», του λέει, «εγώ σε πήρα να ξεκουραστείς από αυτό το τσουβάλι, και επάνω στο κάρο το έχεις απάνω στην πλάτη σου ακόμη». Λέει: «Σε ευχαριστώ πολύ, μα ξέρεις πώς σε σκέφτηκα;» «Πώς με σκέφτηκες;» «Ε, πήρες εμένα», λέει, «μεταφέρεις εμένα· μη μεταφέρεις», λέει, «και το τσουβάλι μου». Έτσι ήταν, έτσι είναι. Πολλοί άνθρωποι ανεβαίνουν στο άρμα του Χριστού, αλλά με το τσουβάλι, τσουβάλι επάνω, τη γνώμη... Τη γνώμη τους, έτσι έπρεπε να είναι κι αυτό, κι αν ο νόμος έλεγε εκείνο και τούτο και ο δικηγόρος και τα λοιπά και τα λοιπά. «Πᾶσαν τὴν μέριμναν ὑμῶν» — μέριμνα, ξέρεις τι θα πει; Τριβέλι — «ἐπιρρίψατε ἐπ’ αὐτόν, ὅτι αὐτῷ μέλει περὶ ὑμῶν». Μέλει· Τον ενδιαφέρει. Εμάς δεν μας μέλει. «Πήγαινε, δες εμένα που υποφέρω», λένε ορισμένοι, «δηλαδή δεν ενδιαφέρεσαι;» Αὐτῷ μέλει όμως περὶ ἡμῶν.

Γιατί ο καθένας είναι κομμάτι από τον Χριστό και τον λογαριάζει. Εμείς δεν λογαριάζουμε τον Χριστό, Αυτός μας λογαριάζει. Και όποιος Του εμπιστευτεί, είναι έτοιμος να τον βοηθήσει. Έτοιμος να του συμπαρασταθεί.

Γι' αυτό ακριβώς χρειάζεται, και επαναλαμβάνω, αυτό να εφαρμοστεί που είπε ο Χριστός. Δεν το είπε από εγωισμό. Ο εγωιστής σε θέλει να πηγαίνεις μπροστά. Α, μας αφήνει και εμάς να εκφέρουμε γνώμη. Δεν μπορούν τα αδύνατα ποδαράκια σου, άνθρωπε, να πάνε μπροστά απ' τον Χριστό.

Ούτε ξέρεις πού να πας, ούτε ξέρεις πού να πατήσεις και πού να φτάσεις.

Θυμούμαι αυτό που σας λέγω. Διάβαζα κάποτε το εξής: ότι ένας βασιλεύς επήρε τον πρίγκιπα, έναν μικρόν που είχε εκεί πέρα, και βγήκαν ένα απόγευμα σε περίπατο. Και, χωρίς να προσέξουν, απεμακρύνθησαν από την πόλη και έφτασαν σε ένα μέρος που, εν τω μεταξύ, ο καιρός εχάλασε, άρχισε να μπουμπουνίζει, να βροντάει και να ρίχνει χιόνι.

Ο βασιλεύς είδε ότι χάνονται, δεν μπορεί να γυρίσει πίσω, όπως τον έκλεισε ο χιονιάς, και σκέπτεται να βαδίσουν γρήγορα, να φτάσουν στο χωριό. Και λέει στον μικρό, στον πρίγκιπα, του λέει: «Άκουσε, έλα μαζί γρήγορα όσο μπορείς, διότι θα μας κλείσει το χιόνι σε λίγο, θα νυχτώσει τελείως και θα μας φάνε τα θηρία, οι λύκοι θα μας φάνε απόψε εδώ».

Πράγματι, ο μικρός μαζεύτηκε και πήγαινε. Αλλά πού να κρατήσουν τα ποδαράκια του μικρού; Το χιόνι έπρεπε να το πατάς τώρα, ήταν δύσκολο να πατάς μες στο χιόνι. Όσο δεν είχε ακόμη στρώσει πολύ, κάτι πήγαινε.

«Δεν μπορώ, πατέρα, άλλο», του λέει. Του λέει λοιπόν αυτός: «Έλα εδώ», του λέει, «έλα πίσω από μένα». «Και πάτα μέσα στα χνάρια τα δικά μου. Μην πατάς σε χιόνι απάτητο. Κοντά μου», του λέει. Αυτός πράγματι, ο μικρός, πήγαινε. Ο βασιλιάς μπροστά, με τις ποδάρες του, πατούσε κάτω, γινόταν στερεό.

Και εκεί επάνω, πατώντας ο μικρός, πρόλαβαν και μπήκαν στο χωριό. Δεν τους έκλεισε έξω το χιόνι, δεν τους φάγαν τα θηρία. Αυτός είναι ο Χριστός. Πήγαινε στα χνάρια του Χριστού και θα δεις ότι δεν θα κουράζεσαι, και θα δεις ότι δεν θα κινδυνεύσεις, και θα δεις ότι δεν θα μπορείς να πάθεις τίποτα από τα ζώα και τα θηρία δεν θα σε φάνε.

Ποιος θέλει τα χνάρια του Χριστού, εφόσον τα χνάρια του Χριστού δεν πάνε και στα night clubs, δεν πάνε και στην Κιντίνικα Σωνιέρα, δεν πάνε και στην καφετέρια, δεν πάνε και στη Λιάολιέρα, δεν πάνε και στο καζίνο, δεν πάνε.

Δεν πάνε τα πόδια του Χριστού, βλέπετε, από εκεί. Δεν τα θέλει λοιπόν ο άνθρωπος και πάει με τα πόδια τα δικά του. Δεν θέλει την ηθική. Δεν πάνε για τις εκτρώσεις τα χέρια του Χριστού, δεν πάνε στην κρεαταγορά αυτές τις μέρες τα πόδια του Χριστού.

Κατά συνέπεια, πώς θα ακολουθήσω εγώ τον Χριστό, που δεν με πάει από εκεί που θέλω εγώ; Θέλει το εγώ μου, η σάρκα μου, η κοιλιά μου, το συμφέρον μου κλπ. Γι' αυτό θα πάμε για τον διάολο. Δεν φταίει ο Θεός. Εμείς φταίμε, δεν τον ακολουθούμε. Ήρθε φως στον κόσμο και ο άνθρωπος αγάπησε το σκοτάδι. Ήρθε η οδός στον κόσμο και ο άνθρωπος αγάπησε τους ατραπούς και τα σκοτάδια. Ήρθε η ζωή στον κόσμο και ο άνθρωπος προτίμησε το θάνατο και όχι τη ζωή. Ποιος φταίει; Δεν φταίει κανείς.

Γι' αυτό προσέξτε τα λόγια αυτά την ερχομένη Κυριακή. «Δεν σε εκβιάζω», λέει, «άνθρωπέ μου. Από τη στιγμή όμως που θα πεις ότι θα έρθεις κοντά μου, θα έρθεις πίσω μου. Θα πάρεις το σταυρό σου». Ο σταυρός της παρθενίας, ο σταυρός της εγκρατείας, ο σταυρός της γαστριμαργίας, ο σταυρός του ανόμου συμφέροντος, ο σταυρός της μόδας, του κόσμου κλπ.

Θα σε ειρωνευτούν, θα σε ταλαιπωρήσουν. Να είσαι αξιοπρεπής, να είσαι σωστός. Μη σε γελούνε και ακολουθείς τα μονοπάτια αυτά. Δεν οδηγούν προς τη ζωή τα μονοπάτια αυτά. Οδηγούν προς την απώλεια. Θα φύγεις μια μέρα, θα πάρεις 1,5 μέτρο χώμα και τίποτα παραπάνω. Και ένα σάβανο χωρίς τσέπες, να μην μπορείς να πάρεις τίποτα μαζί σου. Και τότε θα τα συζητήσουμε αυτά τα πράγματα.