The Prophet Jonah

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

This evening, by the grace of the Lord, I would like to speak by way of an introduction on a subject connected with this very day.

I do not know whether you ever concern yourselves with the subject of the Saints. The Saints are set before us for imitation. They are not presented so that we may help them rise any higher, nor so that we may bring them any lower. To commemorate a Saint is to imitate that Saint.

The Church sets each Saint before us on the appointed day, so that people may study that Saint’s life and, if they wish, bring their own lives into harmony with it, so that they too may go where that Saint now is.

We, for our part, take the view that all this talk about the Saints ought to stop. That was a different age back then, they say, when Saints were made; now, they say, Saints aren't made. Why aren't Saints made now? Does the sun come up somewhere different now and go down somewhere different?

Is a human being conceived differently, born differently, and does he die differently? Does he drink a different kind of water and eat a different kind of bread? Has Satan changed his mind? Has God changed the way of salvation? Nothing has changed; people have changed.

We do not want to do what we ought to do: to become holy, for that is the mission of the human person. If someone becomes a Saint, he has become nothing more than what he was created to become. Every human being is called to become a Saint.

After all, “holy” simply means clean. “Holy” means undefiled, nothing more. To be holy — to be a saint — means to be baptized; it doesn’t mean anything beyond that. But Satan comes along and blows the word up out of all proportion. And so a person stands in awe, almost in dread, before the word “saint.”

“Ah, those were different times! Saints could be made then.” That is wrong. And anyone who does become a Saint must not imagine that he has become anything more than he ought to have become. God owes him nothing. He has attained God’s promise and fulfilled his mission.

This is why the Church sets the Saints before us every day—the venerable monastics, the righteous, the martyrs, the prophets, the virgins, all of them—so that we may study their lives and see how they passed through this coal-blackened place called the world and still managed to emerge white and unstained.

Of course, many people today say that this is difficult. “Even if you want to become holy today, you cannot, given the state of the world.” And yet this very world will sanctify you, if you truly desire to become holy.

But you do not understand this properly, and then you shift the responsibility elsewhere. The world is not responsible. The world is not to blame. Nor does the world prevent us from becoming holy. Indeed, its wickedness, its corruption, and the widespread coldness toward matters of faith actually help us to become holy.

Go to the sea and take out a fish that may have lived there for twenty years. Then cook it without adding salt. “But how can I cook it without salting it?” you will answer. It spent twenty years in salt water; why should it need any more salt?

And yet it has no salt in it. It has no taste at all. The fish is ruined; you spoil it and you throw the fish away. Won't you put a little salt on it? But it has spent twenty years in the brine! Why didn't it take on any salt? Why didn't it take on any flavor? This is the witness God gives, to show us something. Because if you asked the fish, "Why did you stay unsalted in the middle of the sea?" it would tell you, "That is how the Creator made me."

This is how the Creator made me for you, for man, the king of creation, so that you might learn that you too can live amid the saltiness of the world and yet remain unsalted. Paul says to the Corinthians: study these things, at least now that you have grown old and have no other work to do.

you may discover something you failed to notice in your youth, because the flesh, the world, the ego, and self-interest did not permit it. I do not know whether you now have the time to read. Paul says, “If the world itself were to blame, I would tell you to leave the world.”

“I would tell you to go to the monasteries. But that is not what I am telling you. I tell you to remain in the world, since you cannot leave it. Live among the sexually immoral without becoming sexually immoral yourselves; among thieves without becoming thieves; among adulterers without becoming adulterers.”

Yes, then, it is this very world that sanctifies people. Those whom we say are preventing us from becoming holy are actually helping us to become holy, if we desire it. A person is not sanctified through dealing with someone good, but through dealing with someone evil.

Through hatred, envy, injustice, and jealousy—that is where a person’s true worth is revealed; that is where the struggle takes place. When you are with a good person, it would be shameful if you were not good. But when you are with an evil person, then I want to see whether you remain good.

Do you have patient endurance? Do you restrain your tongue? Do you curse, or do you bless? That is where your true worth is revealed. That is where it becomes clear whether you have been cultivated in the depths of your soul. That is where your Christianity is revealed. Yes, that is the point. This, then, is the purpose of the Church when she sets the Saints before us every day—sometimes thousands of Saints, sometimes hundreds, sometimes dozens, and sometimes a single Saint.

Today, among those whom the Church has set before us, she has also presented a prophet of the Old Testament, the Prophet Jonah. Many, of course, know his story by heart, but not the teaching that flows from his life, which is recorded in four chapters of Holy Scripture.

And he is one of the Minor Prophets, one of those called the lesser prophets. For, I do not know whether you are aware, there are four Major Prophets and twelve Minor Prophets. The Major Prophets are Isaiah, Jeremiah, Ezekiel, and Daniel.

The rest — Habakkuk, Micah, Zephaniah, Malachi, Jonah, for example — these are counted among the minor, the lesser prophets. Jonah is one of them. His book carries a strange teaching, and yet it is one that every single person needs.

For we all stumble over our own reasoning. We cannot bring ourselves to agree with God, and many times we make God out to be thinking wrongly and acting wrongly. Jonah did something similar, and God taught him many things. These things were, of course, left as a testimony for us, and we too shall read them.

For all these things were written so that we might study them and come to understand rightly how God thinks and acts toward mankind. And man must learn that when God speaks, he must not object.

And when God shows him a red light, he must not erase it. God says, “Red—it is not permitted.” There is no “but.” There is no “but.” When God says no, you must never say yes; and when God says yes, you must never say no.

Otherwise, you will get everything tangled up. And God knows better than man. Listen, then, to the account of Jonah. I shall read it in simpler language so that we can understand it. First, I would like to tell you when Jonah lived.

Jonah flourished around 810 B.C. And the name Jonah, when you translate it, means "dove." "And the word of the Lord came to Jonah the son of Amittai, saying: 'Arise'" — get up, He tells him — "'and go to Nineveh, that great city, and preach against it, because their ungodliness has risen up before Me.'"

God sees your sin. Just as the good a person does and the prayer he offers—even if it does not leave his lips—are heard by God and reach the throne of the Lord of Hosts, so too do wickedness and sin.

God hears it; God sees it. I do not know whether you have read the account of Sodom and Gomorrah. There, the chief issue at that time was sexual relations between men. It seemed so extraordinary to God, Scripture says, that He Himself came down to see.

“Is it truly as the outcry that has come up to Me?” In other words, this helps us understand that such a thing—such a perversion of man—was beyond all expectation, for man was meant to live according to the natural order.

So this sin reached Heaven, and God now sends Jonah to preach against the city. Do you know what the proclamation was? “Three days more, and Nineveh shall be destroyed.” A strange thing! “Why should we tell them this, Lord? How did You arrive at this judgment?”

“Should I tell them that if they do not repent, You will destroy them in three days?”

“You will tell them what I tell you: three days more, and I shall destroy them.” Why? To put their neckties on? Why? I cannot understand it.

This is where man stumbles: at the commandments of God. When God speaks, man must be silent. As the holy John Chrysostom tells you, where God is concerned, there is no place even for the question “How?” But Jonah, thinking in human terms, said to himself: “It is possible that when the Ninevites hear the proclamation I make, they will repent.”

“And I am certain that their metanoia, their repentance, will prevail with God, because repentance alone binds the hands of God. It does not allow His justice to act; it binds His hands. Even if someone is the greatest criminal, when he repents, the justice of God becomes inactive and is disarmed; the sword of justice falls from the hands of God.”

Jonah clearly knew this very well. So now he reasons in human terms and says: “If they repent, what will happen? God will not destroy them. And then they will say, ‘Look at that false Jonah! He came here telling us all these things.’”

And whatever reputation he had up to now, he's going to lose it.” And faced with that reasoning — that he'll lose his good name — he gets up to flee from the place where God supposedly was, instead of going to preach. “And Jonah rose up to flee unto Tarshish from the presence of the Lord, and he went down to Joppa.”

Tarshish is present-day Spain.

Jonah left that place, went down, and boarded a small boat to sail out into the open sea and go very far away. He was still thinking in a human way: God is there, but God is not here. He thought that if he went far away from God, he would be left in peace. That way, he would not become entangled in such a situation, in a mission so difficult that it might cost him his reputation, damage his career, as we were saying, and so forth.

And he found a ship sailing to Tarshish. He paid his fare, bought a ticket, and boarded it to sail with them to Tarshish, away from the presence of the Lord—to flee far from God.

Some people may think, “What a fool! Would God not be there too?” Yet we Orthodox Christians say the same thing by the way we live. We do. Enter a Church and go forward toward the iconostasis. You will find hesychia, stillness, and attentiveness. Move a little farther back, and you will hear conversation. Go farther back still, toward the candle stand, and the conversation grows louder. Step outside toward the narthex and beyond, and there you would think that God does not exist—that there is nothing at all.

They confine God to some particular place. He is in the sanctuary, they think, and perhaps at most He comes out as far as the chanters. Beyond that, God is not there. This is what we ourselves do in practice. Look carefully, and you will see that we are Jonahs too.

But the Lord raised up a great wind upon the sea, and a great storm arose on the sea, and the ship was in danger of breaking apart. Yet God holds the sea in His hands; He holds the winds in His hands; He holds all things in His hands.

And now, in His own way, God prevents Jonah from escaping. Jonah thinks he can flee from God, but God places this obstacle in his path. The sea had been calm, promising a quiet, pleasant, peaceful voyage; nevertheless, everything changed completely in an instant, and they found themselves in great danger.

And the sailors were afraid, and each one cried out to his own god.

The men aboard—the crew, as we would call them—each had some god of his own, because in those days they did not all believe in the one God. They had their own gods, and in their fear, as we too call upon God when we are afraid, they began crying out to their gods.

But the sea had none of the gods that these men had. The sea had one God — the God that Jonah had. Jonah had gone aboard the ship, gone down below into the hold, and lain down. Worn out in his soul, it seems; and he was snoring, sound asleep and snoring down there. Up above, meanwhile, the open sea was raging, and the men were drowning. They began to jettison cargo from the ship, throwing it overboard to lighten her.

They start throwing suitcases overboard, throwing sacks, throwing provisions. To lighten the ship, so they wouldn't drown. And he was snoring away down below. "And they cried out," it says, "each to his own god, and they threw the cargo that was in the ship into the sea" — so that the ship would be lightened of them.

But Jonah had gone down into the innermost part of the ship. He lay there in a deep sleep and was snoring, as the text says. Then the captain approached him. Apparently the captain went below to look around, though I do not know what led him to do so.

He said to Jonah, “Why are you sleeping? Get up and call upon your God. Perhaps your God will remember us, and we will not perish.” Notice what these men did. Faced with the storm, the violent tossing of the ship, and imminent destruction, they began casting things out of the vessel.

They throw things overboard into the sea — which is exactly what we do as well. But the sea grew still more tempestuous. The more they kept doing these things, supposedly in order to save themselves, the more fiercely the sea raged against them. The cause was not the luggage; it was not the sacks, perhaps filled with wheat; it was not the rest of the furnishings, or the provisions on board, or the merchandise inside the ship.

The cause was Jonah—Jonah’s disobedience. What fault lay with the sacks? What fault lay with the suitcases? What fault lay with any of those things? This is an answer for those among us who, if they wish, must repent.

If they want peace to return to their lives, if they want the other troubles in their homes to be put in order, they should not make vows, bring candles as tall as themselves, or merely offer money. They must attend to their sin and put it in order.

Why have I come around to this point? Last night my wife was talking with a doctor about something we needed. Our little one was sick. And it turned out the doctor had been hit from every side: their own mother with both arms broken, someone else at the point of death, four or five blows all in a single day. It was as if they were Job. So we said, "Doctor, what can be done?" "Pray," they said. "Pray."

We said, “We are praying, though just now we were thinking of stopping.” “No, keep praying,” he replied, “because I am the cause of this whole tempest. Yesterday I swore falsely on someone else’s behalf in order to help him. But apparently God did not will that. What happened was unjust, and now I am justly paying for it.”

That is what he told us last night. Many of us say, “Here, I will give a can of oil. I will send something for the church chandelier. I will give to the orphanage. I will give to the home for the elderly. I will give, give, give, and give.”

Pay attention to your sins. Give whatever you wish, but your conscience will not find rest. It is like taking an aspirin for a severely aching tooth. When the effect of the aspirin wears off, the toothache will tell you, “I am still here.”

It may even get worse. What is needed is one radical treatment of the abscess that is there. Only the cure that medical science has found can really settle the matter of that tooth. And that is exactly what happens here as well.

These men began throwing their possessions into the sea, lightening the ship by casting away what they had. But the situation only grew worse. Listen, then, to what happened.

One turned to another and said, “Come, let us cast lots, so that we may learn on whose account this evil has come upon us.” They also had the superstition that they could discover who had brought them bad luck, who was responsible. Do you understand?

So they cast lots, and the lot fell on Jonah. Then they said to him: “Come here, you — tell us, on whose account has this evil come upon us? What is your occupation, what kind of work do you do? Whence do you come, where are you coming from, and where are you going?”

“What is your country, and from what people do you come?” Faced with this challenge, Jonah stood firm and said: “I am a Hebrew, and I worship the Lord, the God of heaven, who made the sea and the dry land. The One who governs these things is my God.”

Then the men were exceedingly afraid and said to him, “What is this that you have done?” For Jonah had told them the whole story, and now they understood that he was fleeing from the presence of the Lord.

He had told them: “This is what He said to me, and this is what I thought, so I ran away — and now this has happened to us. The storm caught us before we could get even a mile out.” And they said to him: “So what are we to do with you now, so that the sea may quiet down for us?” For the sea was growing rougher and rougher.

And he said to them, “Take me up and cast me into the sea, and the sea will grow calm for you; for I know that it is because of me that this great tempest has come upon you.” Take me up and cast me in. Why do you not jump in yourself?

Here there is something mystical that people do not understand. Jonah represents sin. God does not come and take your sin from you. You must give it to God. You yourself must take it up and give it to God. God never forces His way in. He receives your sin and cleanses it, whatever its nature and however great its quantity.

But He does not force His way in. That is why Jonah says, “Cast me into the sea.” The sea is the mercy of God. God is an ocean of peace. The Mystery of metanoia—repentance—and Holy Confession is a vast sea. However many burning coals you cast into it—that is, however many sins you have, whether ten, twenty, a hundred, a hill, a mountain, or even the Ural Mountains—when you cast them into the ocean, into the sea of God’s mercy, through repentance and confession, your whole matter is set right.

But God never comes and takes these sins from you; you must give them to Him. That is precisely why all the sins people have left unconfessed will be found there on that day, hindering their salvation.

You see, people may have confessed five or ten little things. But the great and grievous sins, those of their youth, the sins of the flesh, and the injustices they have committed—many people have neither confessed nor set these things right. In any case...

They tried to return to the shore, but they could not, because the sea grew even more violent against them. The wind began to blow from the open sea toward the shore. Now, no, you will not even make it out; you will fall into the sea. There is no other way, no other path to salvation. When a person sins, there is none. It is not a matter of paying, suffering, or being burned; do whatever you will, you will fall into the open sea. This is from God, and you will not escape it. You can neither go forward nor turn back and escape it.

The wind now began to blow from outside inward, but at last they gave in, for there was nothing else they could do.

Faced with this situation, they saw that God Himself was contending with them. They cried out to the Lord and said, “We beseech You, O Lord, we beseech You: do not let us perish for this man’s life.” We will have to throw him into the sea so that we do not perish as well; whatever he did, he did it before You.

“Do not lay innocent blood upon us, for You, O Lord, have done as You willed.” You arranged things in this way, and therefore we are not responsible. Then they took up Jonah and cast him into the sea, and the sea ceased from its raging.

That was it. A few days ago I had gone to the Holy Mountain, and on my return I passed through Macedonia and visited a monastery. Good Lord! Among the nuns to whom I was speaking, I found three who had carried unconfessed sins for many years.

“We never found peace, Mr. Panagopoulos,” they said. “Something within us was always reproving us, although we kept trying to find some way to justify it, to appease it, or to pay for it through fasting, prostrations, vigils, and so forth.

“We never managed to find peace. But when we found the courage to tell it to our spiritual father, we finally found peace.” I said, “The feast of Jonah is coming in a few days. Read his book and take counsel from him: there is no other way except the sea—that is, the mercy of God, that boundless sea which receives the sins of mankind.”

So they picked Jonah up, threw him into the sea, and the storm stopped. Then the men feared the Lord with a great fear, and they offered a sacrifice to the Lord and made vows to the Lord of Jonah. They offered sacrifices to make Him merciful toward them, so that He would not turn His anger against them too, because they were not the ones at fault: to keep from drowning themselves, they were forced to throw him into the sea.

If a person were willing to read only this one chapter, he would come to understand many things, learn many things, and do many good things, and he would not live in fear. God would not have to shake this wretched place.

God would not have buried us beneath the rubble to bring us to our senses. God would not have overwhelmed us with mud and floodwaters, and so on. God would not have permitted so many illnesses if we were willing to put the matter of our sins in order. But unfortunately, as you know, most of us do not put the matter of our sins in order, and that is precisely why we suffer the things we do.

So there is Jonah, in the sea. Did Jonah drown, or did he not drown? Because the Lord commanded a great sea creature, a great whale, to swallow Jonah. Out there, waiting, was God's great whale, ready to swallow Jonah. "And Jonah was in the belly of the whale three days and three nights."

Do people believe this? They do not. Three days in the water, inside the belly of the fish! “How could that happen?” But you remained for nine months inside your mother’s womb and did not die. And you question the man who remained there for three days? Are you not ashamed to say such things?

It is the same God who established the law by which you can remain surrounded by fluid in the womb without drowning and can breathe there, although once you come out, even a little water entering your nose can make you drown.

It was the same God who commanded that great fish to receive the man without chewing him up, and it sheltered him for three days. The fish did not set off for the open sea; it remained there near the shore and kept him alive within it.

Do you remember what our Christ said when the Pharisees kept asking Him for a miracle? "You will see no sign," He says, "except the sign of Jonah the Prophet." And just as Jonah remained three days inside there, so too the Son of Man will remain three days.

There you have Christ in Hades. Hades! The great fish represents Hades, and Jonah is a type—a foreshadowing—of our Christ. He prefigures our Christ, who descended into Hades for three days. I hope that now, while you have time, you are studying again. If you have never studied them, I beg you to study the biblical Odes.

Among them is the Ode of the Prophet Jonah, which is the prayer the Prophet Jonah offered to God from within the great fish.

Jonah prays to God from within the great fish.

If you read that Ode, you will find your own situation in it, especially if you are surrounded by events, hardships in life, adversities, and fears. You will see that everything may be closed in all around you, just as it was closed in around Jonah.

And nothing else is left to do except this alone: to let your prayers go straight up, vertically. If a vertical assault comes from God's side — if God sweeps down on us from above — then and only then will you find yourself again, no matter how tightly everything has been shut around you, as we were saying, on the human side.

Even if every undertaking seems lost, every path to peace has been closed, and every possibility of return and reconciliation has vanished—nothing remains. That is a lie; Satan is telling you that.

You must pray. The best prayers, the most powerful prayers, are prayers offered in affliction—in affliction. If water is left loose and unconfined, it flows downward. But if you put it into a pipe and pressurize it, it shoots up toward the sky.

It can even bore through concrete. I do not know whether you have seen the pressure produced by those fire pumps, how far they can shoot the water; they can even bring down a wall. That is what prayers are like.

The more afflicted a person is, the warmer, more fervent, and more powerful his prayer becomes. Jonah offered just such a prayer from the belly of the great fish. And what happened as a result?

“And the Lord commanded the great fish, and it vomited Jonah out upon the dry land.” What the sailors could not do by rowing back to bring him ashore, the great fish now did: it went and vomited him out. He was certainly covered in slime and all the rest, but it brought him safely onto dry land.

Jonah now sits on the shore like a shipwrecked man and begins to reflect. But God comes to him first; God comes to him first and speaks the same words to him. He did not mock him, as we would have done, saying, “Well, my friend, will you do that again?” We would have teased him: “Have you learned your lesson now?” Nothing of the kind.

God mocks no one, taunts no one, needles no one, and causes no one needless sorrow. He speaks as though they were meeting for the first time, as though none of that rebellion had taken place, and as though none of that manifestation of His justice had occurred.

"And the word of the Lord came to Jonah a second time, saying: Arise and go to Nineveh, that great city. And preach to it the message that I speak to you." The very same things He had told him before — as if the two of you were seeing each other for the first time.

God forgets, but we do not. We say, “Not even the black gravestone will erase it from my memory.” No, the black gravestone will not erase it from your memory; it will simply cover you.

Make sure that here and now you forget and forgive, and let these things go; they are human failings. So Jonah arose after the training he had undergone. Jonah arose according to the word of the Lord, went to Nineveh, and began to preach.

“Three days more, and Nineveh shall be destroyed.” Nineveh was an exceedingly great city, a journey of three days. To go all the way through it, you had to walk for three days. Nineveh was a great city. Jonah began to enter the city, going a day’s journey into it, and he preached and said:

Here the Hebrew text says, “Forty days more, and Nineveh shall be destroyed.” The Greek text says, “Three days more, and Nineveh shall be destroyed.” It does not say, “Unless you repent.” It offers no condition at all. The city will certainly be destroyed.

Nothing else. “And the men of Nineveh believed God and proclaimed a fast.” How did the Ninevites know about fasting? Here is the answer to those who say, “Who invented fasting? Did God establish fasting?” Human beings established fasting. How did Nineveh know about fasting, and how did the king know about fasting?

Because fasting is a weapon that can overcome even God Himself. It is the first thing he brings to the surface — he did not bring out prayer first. He proclaimed a fast, and they clothed themselves in sackcloth. They took off their fine clothes and put on garments of mourning. Sackcloth — they clothed themselves in sackcloth, from the greatest of them to the least of them.

Even the little children—everyone. For word had reached the king of Nineveh. Little by little, the news reached the palace: “Someone is preaching down there and saying this and that.” So the king issued a decree that they should fast, take off their fine garments, and put on mourning clothes.

The little children were not to eat, and the animals were neither to drink water nor to eat. Everyone and everything was to mourn; everyone and everything was to fast. “Who knows?” he said. “Perhaps God will relent.” And through fasting and prayer they prevailed upon God.

The king rose from his throne, removed his royal robe, covered himself with sackcloth, and sat in ashes as a sign of mourning. Then a proclamation was made throughout Nineveh by decree of the king and his nobles: “Let neither people nor animals, neither cattle nor sheep nor children, taste anything. Let them neither feed nor drink water. Let both people and animals be covered with sackcloth.”

“And let them cry out earnestly to God, and let each one turn back from his evil way and from the wrongdoing that is in their hands.” Each one is to stop the sin, to stop going where he goes and sins, to stop doing what he is doing.

“Who knows whether God may turn and relent, and turn away from His fierce anger, so that we do not perish?” We shall do our part. And God saw their deeds, that they had turned back from their evil way, and God relented.

Do you know what repentance really means? It means turning the mind of God around; it means overcoming God. That is the weapon a person holds in their hand. A person's repentance, when it is sincere, disarms the right hand of God's wrath.

And God relented from the evil He had said He would do to them, and He did not do it. But after Jonah had preached, he still clung to his former way of thinking. What is merely human is difficult to uproot from within us. What we call human reasoning is difficult to set aside.

The human ego is difficult to cast off. A person may cast off everything else, but if you try to take away his ego and his own opinion, they will come away with his very skin. That is what one Saint says. You may cast off fornication, adultery, blasphemy, and theft.

But my ego and my own will, he says, will come away only with my flesh. And you know whether it is possible for them to come away with the flesh! So Jonah was exceedingly grieved and became angry.

He was indignant. Why? Because the Lord did not destroy the city. Do you hear? He was deeply grieved. Fine, do you not remember what it did to you? Do you not remember what you suffered? None of that matters. Now he is losing his reputation. He appears to be a false prophet. For he did not say, “If you do not repent, He will destroy you.” He said, “Whether you repent or not, you will be destroyed.” And he prayed to the Lord and said, “O Lord, listen: was this not exactly what I said?”

“Was this not what I said while I was still in my own country? Was this not why I hastened to flee to Tarshish? For I knew that You are a merciful and compassionate God, longsuffering and abundant in mercy, who relents concerning the evil appointed for human beings.”

So now, take my life; I beg you, take my life from me, because it is better for me to die than to live. Look what the man had come to! But the Lord is not willing to give up one person for the sake of another. Is anyone going to say, let Jonah be lost? God forbid — He does not want that.

One might say, “It is enough that we have saved an entire city of a million people.” But God desires Jonah’s salvation as well. He does not abandon anyone for the sake of anyone else. He gave Himself for everyone. And now He comes alongside Jonah to help him. The Lord said, “Is it right for you to be angry?”

Is this right, what you are doing? Are you thinking clearly? "And Jonah went out of the city and sat down on the east side of the city." In other words, he went outside the city and kept his eyes on it. And he waited for God to destroy it.

But He did not destroy it. And there Jonah made himself a booth, a makeshift little hut, because it was hot. And he sat under it in its shade, until he could see what would happen to the city. And the Lord God appointed a gourd, a gourd vine, and made it grow up over Jonah, so that there might be shade above his head.

He appointed a leafy gourd plant. And there it was: in a single night the plant covered Jonah’s shelter and gave him cool shade. His head, scorched by the hot east wind and the heat, was cooled a little, so that he might be relieved of his affliction.

And Jonah rejoiced over the gourd with great joy. Then, at dawn the next day, God appointed a worm, one of those worms that cuts through the roots of gourds, eggplants, and cucumber plants. It struck the gourd, biting into it at the root, and the gourd withered.

And when the sun rose in the morning, God appointed a scorching east wind, that is, a hot desert wind. The sun beat down upon Jonah’s head, and he grew so faint that he was near death. He wished that he might die and said, “It is better for me to die than to live.” Then God said to Jonah, “Is it right for you to be angry about the gourd?” One gourd withered, and you lost its shade. What a serious matter indeed.

And he answered, “It is right for me to be angry, even unto death.” Listen to the answers he gives God! Then the Lord—still helping Jonah to understand—said, “You had compassion on the gourd, though you did not labor for it or cause it to grow.”

You neither planted it nor watered it. Another planted it, another made it grow, in a single night. It sprang up in a night, and in a night it perished. And I — shall I not spare Nineveh, that great city, in which there dwell more than twelve myriads of people? Twelve myriads — that is, a hundred and twenty thousand people, souls — who cannot tell their right hand from their left: little children.

“In this city,” He says, “there are 120,000 little children who still do not know their right hand from their left, and also many animals. What fault is it of theirs? Very well, the adults are sinners—but what have these done wrong? Should I not have had compassion on them?”

You were upset over a gourd plant that you neither labored to plant nor watered; you made no effort at all. It simply appeared, ready-made, for you. “And should I,” God says to him, “not have had compassion on 120,000 people—children who do not know their right hand from their left—and on so many animals? What fault is it of theirs that I should destroy them merely to satisfy your concern for your own reputation, so that your reputation might not suffer?” And here the account says no more.

Of course, the Church acknowledges him and numbers him among the saints. He must have come to metanoia afterward and understood, but God labored greatly to bring him to that understanding.

How greatly our society today needs this account of Jonah!

Where do people seek comfort and help? From other people. Yet I tell you: God is the One who holds everything in His hands—the Lord of the wind, the Lord of the sea, the Lord of the great fish, the Lord of the gourd plant, the Lord of the worm—not even a tiny worm lives unless God wills it—the Lord of the scorching southwesterly wind, the Lord of all things. He holds everything in His hand.

Is that the kind of God we believe our God to be? We say, "Who is so great a God as our God?" — and yet in practice we do not believe it. We lose heart, we go looking for help somewhere else, we open out our hands to other people.

“There is no salvation in them. Put not your trust in rulers, nor in the sons of men, in whom there is no salvation.” David says this most emphatically, for he himself passed through such a fiery furnace. Our own days, above all, need this teaching.

My beloved, set your own reasoning aside.

Examine yourselves and see whether you are at peace or whether something is troubling you.

What might that be? Struggle, tribulations, anxieties, difficulties, persecutions, fears, and so forth. Then know that you are living in sin. Sin is what throws a person into turmoil. Sin is what drives grace and God away from a person, leaving him trembling like a reed.

As long as Jonah is not put out of the way, the one who is there inside, snoring and sleeping, and we keep trying to put our affairs in order with outward poultices and with all sorts of other planks, then we should know that we will never be able in this world to find peace and rest.

Many people, although burdened with sins, remain asleep and snore like Jonah. Even as everything around them turns toward evil, they pay no attention, and the result is death—death.

Above all, I take this opportunity to tell you that in our days no one should go to sleep with sin, and no one should rise in the morning with sin.

If we remain in sin, the calamities awaiting us will come—not merely war or earthquakes, but the calamities that lie ahead. No one will save us except God, if He shelters us. Now it is our turn. Do not listen to the seismologists, geologists, and the rest; such things are beside the point. It is our turn, and we will pay the price. This is what spiritual people say. Whoever does not repent will pay the price. Do not leave any sin unconfessed. Sit down and uncover them all. Confess them. Do not be afraid.

Do not step outside your door without saying your prayer, and do not enter your home without saying your prayer. You do not know where it will find us.

Everything is in the hands of the Lord. In these days, out of love, the Lord disciplines those who are willing to come to metanoia.

He uses every means. Tomorrow, no one will be able to accuse Him and say, “But You never once took me by the ear.” For many parents will be condemned and sent to Hell because they did not discipline their children with a rod of iron.

They never brought the rod down. They thought that with gentleness and with the higher educational theory, the child should be left to do whatever he wants, whatever he might feel like. God does not do that. "Whoever spares his rod," says Solomon the Wise, "has no pity on the soul of his child."

God, who has compassion for the soul of His child, will bring down His own staff. And His staff comes from above. We know neither the hour nor the moment, nor what will happen or how it will happen.

These days, above all, are the time when we must put our inner house in order. We must search and find where Jonah is, and what is really happening. For when a person is with God, “If God is with us, who can be against us?” God sheltered Abimelech for seventy years beneath Agrippa’s fig tree, so that he would not be taken captive to Babylon.

He was told to go and bring back figs from outside Jerusalem, so he took the basket and set off to fetch them. And once he got there — it was early morning, with the dew still on everything — he felt a little sleepy. "Let me sit down here; let me doze off for an hour or so, and then I'll be on my way." It was fine weather.

And he slept for seventy years beneath Agrippa’s fig tree. After seventy years he awoke, picked up his little basket of figs—which still had sap around their stems—and returned to Jerusalem. In fact, it says that he had a slight headache because he had slept for a little while.

And after a little while he said, “I'll go on into the city in a bit,” and he fell asleep again. Then he woke up, and when he came to the outskirts of Jerusalem, he saw that he must have taken the wrong road. “Where am I going?” he says. “Have I lost my mind? Where is Jerusalem?” And he sat down outside on a stone and began to weep. And there was an old man passing by that way, and he sees him crying. “My child,” he says to him, “why are you crying?” “Well,” he says, “I'm not in my right mind, elder.” “Why?” he says. “What's happened to you? What is it?” And the young man says, “What city is this?” “Jerusalem. This is Jerusalem.”

“This cannot be my city,” he said. “It was different when I left it. I went to fetch figs, and now that I have returned, I see it has changed. Have I gone mad?” “Where did you go?” the old man asked him. “I went to gather figs.” “But it is autumn now. Do you not see that the fig trees have no leaves? Where did you find these figs?” He looked at the basket, and the figs were still full of sap. “My good man, who are you? Tell me your story.” “This is what happened,” he said. “Jeremiah sent me,” and so forth. “Jeremiah? Jeremiah and the fathers have been in Babylon for seventy years!”

And then God sent Jeremiah down to him, to go and find Baruch, who had also been sleeping in the tombs for another seventy years; and then they had their conversation, and they came back up. This is what God is like. He covers you with His protection, and nobody sees you.

He covers you, and no one can harm you. Therefore, if we wish to have God’s protection, if we wish to remain in God’s favor, we must change our lives. Metanoia—repentance—saves us and reconciles us to God.

Refusing to repent keeps us enemies of God. If a person remains unrepentant, he will lose eternity, and he will also be deprived of this present life. Many people say, “At least let me live here.” But you will not live even here, because this time God will cleanse this filthy dish.

Only those worthy to live will remain, those who will become a sweet fragrance and bring Christ to others. Greece, in particular, is destined to be used to spread the Gospel to the many millions waiting in India, China, and elsewhere. Greece will be cleansed—and it will be cleansed very severely.

If you wish to take part—if not in this temporal mission and the great honor granted to Greece—then at least gain the eternal Kingdom.

For eternity's sake, put the matter of your sins in order. Don't leave a single sin unconfessed; then God's hands are tied. And receive Holy Communion often, as often as you can: the Body and Blood of Christ, which shelters a person, cleanses a person, makes a person shine, makes a person worthy, and presents that person before the eyes of the Father. And my prayer is that, through the intercessions of the Prophet Jonah, all of us may attain that Kingdom.

Απόψε, με τη χάρη του Κυρίου, να μιλήσω ένα θέμα για πρώτη έτσι επαφή που θα έχει σχέση με την ημέρα, την ίδια ημέρα δηλαδή αυτή.

Δεν ξέρω αν εσείς απασχολείστε ποτέ με το θέμα των Αγίων. Οι Άγιοι προβάλλονται προς μίμηση, δεν προβάλλονται για να τους βοηθήσουμε εμείς να ανεβούν παραπάνω, ούτε να τους κατεβάσουμε παρακάτω. Μνήμη Αγίου, μίμησις Αγίου.

Προβάλλεται από την Εκκλησία κάθε Άγιος την ημέρα που πρέπει, προκειμένου οι άνθρωποι να τον μελετήσουν και, αν θελήσουν, να εναρμονίσουν τη ζωή τους με τη ζωή εκείνου, για να πάνε εκεί που είναι αυτός.

Εμείς έχουμε τη γνώμη ότι θα πρέπει να σταματήσει να γίνεται συζήτηση περί Αγίων. Άλλη, λέει, ήταν η εποχή τότε που γίνονταν οι Άγιοι· τώρα, λέει, δεν γίνονται Άγιοι. Γιατί δεν γίνονται Άγιοι τώρα; Βγαίνει ο ήλιος από άλλο μέρος και πέφτει σε άλλο μέρος;

Συλλαμβάνεται ο άνθρωπος κατ’ άλλον τρόπον και γεννιέται κατ’ άλλον τρόπον και αποθνήσκει κατ’ άλλον τρόπον; Πίνει άλλο είδος νερού και τρώει άλλο είδος ψωμιού; Ο Σατανάς άλλαξε γνώμη; Ο Θεός άλλαξε τρόπον σωτηρίας; Τίποτα δεν άλλαξε· οι άνθρωποι άλλαξαν.

Εμείς δεν θέλουμε να κάνουμε εκείνο που πρέπει: να αγιάσουμε, που είναι η αποστολή του ανθρώπου. Αν ο άνθρωπος γίνει Άγιος, δεν γίνεται τίποτα παραπάνω από ό,τι είναι προορισμένος να γίνει. Όλοι οι άνθρωποι είναι προορισμένοι να γίνουν Άγιοι.

Άγιος, άλλωστε, πάει να πει καθαρός. Άλλωστε, Άγιος πάει να πει μη μεμολυσμένος. Άγιος πάει να πει βαφτισμένος, δεν πάει να πει τίποτα παραπάνω. Αλλά ο Σατανάς έρχεται και μεγεθύνει τη λέξη. Και ο άνθρωπος στέκεται με δέος μπροστά στη λέξη «Άγιος».

Α, άλλοι καιρεί τότε, τότε γινόσατε Άγιοι Είναι λάθος, όπως και ένας που θα γίνει Άγιος μην νομίζει ότι έγινε τίποτα παραπάνω από ό,τι έπρεπε να γίνει. Δεν του χρωστάει τίποτα ο Θεός· επέτυχεν της επαγγελίας Του, επέτυχε της αποστολής του.

Γι’ αυτό προβάλλονται από την Εκκλησία οι Άγιοι καθημερινώς: οι Όσιοι, οι Δίκαιοι, οι Μάρτυρες, οι Προφήτες, οι Παρθένοι, οι πάντες, για να τους μελετούμε εμείς και να βλέπουμε με τι τρόπο αυτοί πέρασαν μέσα από αυτό το καρβουνιάρικο που λέγεται κόσμος και κατόρθωσαν να βγούνε λευκοί.

Βέβαια, είναι δύσκολο αυτό το πράγμα και το λένε πολλοί σήμερα. Και να θες να αγιάσεις σήμερα, δεν μπορείς να αγιάσεις όπως είναι ο κόσμος. Και εντούτοις, αυτός ο κόσμος θα σε αγιάσει, αν θέλεις να αγιάσεις.

Αλλά δεν το βάζεις καλά στο νου σου και μετά μεταβιβάζεις την ευθύνη. Η ευθύνη δεν είναι στον κόσμο. Δεν σου φταίει ο κόσμος. Δεν φταίει ο κόσμος. Ούτε μας εμποδίζει ο κόσμος να αγιάσουμε. Μάλιστα, μας βοηθάει η κακία, η διαφθορά, η γενική ψυχρότης αυτή που υπάρχει περί τα θρησκευτικά, μας βοηθάει να αγιάσουμε.

Για πηγαίνετε στη θάλασσα και βγάλτε ένα ψάρι που έχει καθίσει ίσως και 20 χρόνια μες στη θάλασσα. Και μαγειρέψτε το χωρίς να το αλατίσετε. «Μα είναι δυνατό να το μαγειρέψω», θα μου δώσετε την απάντηση, «χωρίς να το αλατίσω;» Αυτό ήταν 20 χρόνια μες στην αλμύρα, τι αλάτι θέλει;

Και εντούτοις είναι ανάλατο. Είναι άνοστο. Χάλασε το ψάρι, χαλάστε και πετάχτε το ψάρι. Δεν του βάζετε λιγάκι αλάτι; Μα 20 χρόνια έχει μες στην αλμύρα. Γιατί δεν αλατίστηκε, γιατί δεν ενοστίμισε; Αυτή είναι η μαρτυρία για να δείξει σε εμάς. Διότι, αν το ρωτήσεις «γιατί έμεινες ανάλατο μέσα στη θάλασσα;», θα σου πει «έτσι με έφτιαξε ο Δημιουργός».

Έτσι με έφτιαξε για σένα, το βασιλιά, τον άνθρωπο, να διδάσκεσαι ότι και εσύ μπορείς να είσαι μέσα στην αλμύρα του κόσμου και να είσαι ανάλατος. Ο Παύλος λέει στους Κορινθίους, αν τα μελετάτε αυτά τα πράγματα τώρα που γεράσατε τουλάχιστον, που δεν έχετε άλλες δουλειές να κάνετε.

Να δείτε κάτι που δεν προσέξατε στα νιάτα σας. Διότι το επέτρεπε η σαρξ, ο κόσμος, το εγώ, το συμφέρον. Τώρα δεν ξέρω αν έχετε περιθώριο και διαβάζετε. Αν ήταν, λέει, να φταίει ο κόσμος, θα σας έλεγα, λέει, να φύγετε από τον κόσμο.

Να πάτε στα μοναστήρια. Αλλά δεν σας λέω, λέει, αυτό. Αυτό. Σας λέγω να μείνετε μέσα στον κόσμο, εφόσον δεν μπορείτε να φύγετε από τον κόσμο. Να είστε μέσα στους πόρνους και να μην είστε πόρνοι. Μέσα στους κλέφτες και να μην είστε κλέφτες. Μέσα στους μοιχούς και να μην είστε μοιχοί.

Ναι, αυτός ο κόσμος, λοιπόν, είναι εκείνος ο οποίος αγιάζει τους ανθρώπους. Αυτοί που λέμε ότι δεν μας αφήνουν να αγιάσουμε, αυτοί μας βοηθούν να αγιάσουμε, εάν θέλουμε. Με τον καλόν δεν αγιάζει ο άνθρωπος, με τον κακόν αγιάζει ο άνθρωπος.

Με το μίσος, με το φθόνο, με την αδικία, με τη ζήλια. Εκεί φαίνεται η αξία του ανθρώπου, εκεί αγωνίζεται ο άνθρωπος. Με τον καλόν, αλίμονο αν δεν είσαι καλός· με τον κακόν θέλω να σε είδω αν είσαι καλός.

Αν έχεις υπομονή, αν κόβεις τη γλώσσα σου, αν καταράσαι ή αν ευλογείς. Εκεί φαίνεται η αξία σου, εκεί φαίνεται αν είσαι καλλιεργημένος εις βάθος, εκεί φαίνεται ο χριστιανισμός σου. Ναι, αυτό είναι. Αυτό, λοιπόν, το σκοπό έχει η Εκκλησία, η οποία παρουσιάζει καθημερινώς άλλοτε χιλιάδες Αγίους, άλλοτε εκατοντάδες Αγίους, άλλοτε δεκάδες και άλλοτε μεμονωμένα.

Σήμερα, λοιπόν, μέσα σε αυτούς που παρουσίασε, παρουσίασε και έναν προφήτη της Παλαιάς Διαθήκης. Τον προφήτην λεγόμενον Ιωνάν, τον οποίον βέβαια πολλοί τον ξέρουν απ' έξω. Αλλά τη διδασκαλία του, που απορρέει από τη ζωή του, η οποία συνίσταται σε τέσσερα κεφάλαια μέσα στη Γραφή.

Και είναι ένας εκ των Ελασσόνων, δηλαδή ένας εκ των μικρών λεγομένων προφητών. Διότι, δεν ξέρω αν γνωρίζετε, υπάρχουν τέσσερις μεγάλοι και δώδεκα μικροί. Μεγάλοι θεωρούνται ο Ισαΐας, ο Ιερεμίας, ο Ιεζεκιήλ, ο Δανιήλ.

Οι υπόλοιποι, ο Αβακούμ, ο Μιχαίας, ο Σοφωνίας, ο Μαλαχίας, ο Ιωνάς, παραδείγματος λόγου, αυτοί θεωρούνται μικροί, ελάσσονες. Είναι ένας εξ αυτών ο Ιωνάς. Έχει μια παράξενη διδασκαλία, η οποία είναι απαραίτητη σε κάθε άνθρωπο.

Διότι όλοι σκοντάφτουμε στη λογική μας. Δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε με το Θεό και πολλές φορές το Θεό τον βγάζουμε ότι δεν σκέπτεται καλά, δεν ενεργεί καλά. Κάτι παρεμφερές έκανε και αυτός και ο Θεός του δίδαξε πολλά πράγματα και τα άφησε, βέβαια, εις μαρτυρίαν και θα διαβάζουμε κι εμείς.

Διότι όλα αυτά εγγράφησαν για να τα μελετούμε εμείς και να έχουμε μια ορθή γνώμη πλέον, πώς σκέπτεται ο Θεός έναντι των ανθρώπων. Και να μάθει ο άνθρωπος ότι, όταν ο Θεός ομιλεί, ο άνθρωπος να μην αντιτάσσεται.

Και όταν ο Θεός του βγάζει κόκκινο εκεί, να μην το σβήνει αυτός. Κόκκινο, λέγει ο Θεός, δεν επιτρέπεται. Μα δεν έχει μα. Μα δεν έχει μα. Όταν ο Θεός λέει όχι, εσύ ποτέ να μην πεις ναι. Και όταν ο Θεός πει ναι, εσύ ποτέ να μην πεις όχι.

Διότι θα τα μπλέξεις. Και ο Θεός ξέρει καλύτερα από τον άνθρωπο. Ακούστε, λοιπόν, πώς έχει το θέμα του Ιωνά. Το διαβάζω στην απλούστερη γλώσσα, για να μπορούμε να το καταλαβαίνουμε. Πρώτα θα ήθελα να σας πω πότε ο Ιωνάς ήκμασε.

Ο Ιωνάς ήκμασε το 810 περίπου π.Χ. Ιωνάς δε ερμηνεύεται περιστερά. Καὶ ἐγένετο λόγος Κυρίου πρὸς Ιωνὰν τὸν τοῦ Αμαθὶ λέγων. «Ἀνάστηθι», σήκω του λέγει, «καὶ ὕπαγε εἰς Νινεβὴ τὴν πόλιν τὴν μεγάλην καὶ κήρυξον κατ’ αὐτῆς, διότι η ασέβεια αυτών ανέβη ενώπιόν μου».

Την αμαρτία σου βλέπει ο Θεός, όπως το καλό που κάνει ο άνθρωπος, την προσευχή που κάνει ο άνθρωπος, έστω και δεν βγαίνει από το στόμα του, την ακούει, φτάνει στο θρόνο του Σαβαώθ, έτσι και την κακία, έτσι και την αμαρτία.

Την ακούει ο Θεός, τη βλέπει ο Θεός. Δεν ξέρω αν έχετε διαβάσει τα γεγονότα των Σοδόμων και Γομόρρων. Εκεί το επιπλέον θέμα ήταν η αρσενοκοιτία τότε. Του φάνηκε τόσο, λέει, παράξενο του Θεού, που κατέβηκε μόνος του να ιδεί.

Αλήθεια είναι έτσι όπως έρχεται επάνω; Δηλαδή, μας δίνει να καταλάβουμε ότι δεν θα το περίμενε ποτέ αυτό το πράγμα, αυτή τη διαστροφή του ανθρώπου. Πως ο άνθρωπος θα έχει φυσιολογικά τα πράγματα.

Αυτή λοιπόν η αμαρτία έφτασε στον ουρανό και στέλνει τώρα τον Ιωνά να κηρύξει εναντίον της. Το κήρυγμα ξέρετε ποιο ήτανε; Τρεις ημέρες και η Νινευή καταστραφήσεται. Παράξενο πράγμα. Γιατί να τους το πούμε, Κύριε; Πώς την έβγαλες την απόφαση;

Να τους πω, εάν δεν μετανοήσουν, σε τρεις ημέρες θα τους καταστρέψεις;

Θα τους πεις εκείνο που σου λέω εγώ. Τρεις ημέρες και τους καταστρέφω. Γιατί; Για να βάλω τη γραβάτα τους; Γιατί; Δεν μπορώ να το καταλάβω.

Εδώ σκοντά αυτή ο άνθρωπος Στα συντολάς του Θεού Όταν ο Θεός ομιλεί, Ο άνθρωπος να σιωπά. Όπου Θεός, Εκεί σε λέει ο θείος Χρυσόστομος ούτε έχει θέση το πώς. Ήταν όμως, ανθρωπίνως σκεπτόμενος, είπε καθ' εαυτόν: «Υπάρχει εκδοχή οι Νινεβίτες, ακούγοντας το κήρυγμα αυτό που κάνω, να μετανοήσουν».

Και είμαι βέβαιος ότι η μετάνοιά των θα νικήσει τον Θεό, διότι μόνο η μετάνοια είναι εκείνη που δένει τα χέρια του Θεού. Δεν τον αφήνει να ενεργήσει η δικαιοσύνη του. Του δένει τα χέρια. Ο μεγαλύτερος εγκληματίας αν είναι, όταν μετανοήσει, η δικαιοσύνη του Θεού αδρανεί, αφοπλίζεται, πέφτει το σπαθί της δικαιοσύνης του από τα χέρια του Θεού.

Αυτό προφανώς το ξέρει καλά ο Ιωνάς. Και σκέπτεται τώρα ανθρωπίνως και λέει: «Αν μετανοήσουν, τι θα γίνει; Δεν θα τους καταστρέψει. Κατά συνέπεια θα πούνε: “Βρε τον ψευτο-Ιωνά, ήρθε εδώ πέρα και μας έλεγε αυτά τα πράγματα”.

Και αν είχε την άλφα υπόληψη μέχρι τώρα, θα τη χάσει την υπόληψη αυτή». Και μπροστά σε αυτόν τον συλλογισμό, ότι θα χάσει την υπόληψή του, σηκώνεται να φύγει από εκεί που ήταν δήθεν ο Θεός και να μην πάει να κηρύξει. Και σηκώθη ο Ιωνάς για να φύγει εις Θαρσείς από προσώπου Κυρίου και κατέβη εις Ιόππην.

Θαρσείς είναι η σημερινή Ισπανία.

Ο Ιωνάς έφυγε από εκεί, πήγε κάτω, μπήκε σε καΐκι για να ανοιχτεί ανοιχτά, να φύγει πολύ μακριά, με τη σκέψη πάλι την ανθρώπινη ότι εκεί είναι ο Θεός, εδώ δεν είναι ο Θεός. Φεύγει μακριά από τον Θεό και θα μείνει ήσυχος. Έτσι δεν μπλέκει σε μια τέτοια κατάσταση, σε μια αποστολή τόσο δύσκολη, που μπορεί να του στοιχίσει τη φήμη του, τη φήμη του, να του βλάψει την καριέρα, όπως τα λέγαμε, και τα τοιαύτα.

Ευαγγελισμός. Και βρήκε πλοίον πορευόμενον εις Θαρσείς και έδωκε τον ναύλον αυτού, έβγαλε εισιτήριο κάτω διελεγόμενον και επέβησε αυτό για να υπάγει μετά αυτόν εις τα αρσής από προσώπου Κυρίου, να φύγει μακριά από τον Θεό.

Μερικοί θα το σκέφτονται, θα λένε: «Βρε το κουτό, ο Θεός εκεί δεν θα ήτανε;» Εμείς οι Ορθόδοξοι το λέμε με τη ζωή μας αυτό. Αυτό. Μπείτε σε μια εκκλησία μέσα και πηγαίνετε μπροστά προς το τέμπλο. Θα δείτε ησυχία, θα δείτε προσοχή. Προχωρήστε λίγο πιο πίσω. Θα δείτε συζήτηση. Τραβάτε ακόμα πιο πίσω, προς το παγκάρι. Θα δείτε ότι δεν ακούγατε συζήτηση. Ανοιχτείτε προς τα έξω, προς τον νάρθηκα κλπ. Εκεί θα καταλάβετε ότι δεν υπάρχει Θεός, δεν υπάρχει τίποτα.

Περιορίζουν τον Θεό κάπου εκεί. Στο ιερό είναι, το πολύ πολύ και να βγαίνει απέξω και μέχρι τους ψάλτες. Παραπέρα δεν είναι Θεός. Εμείς το κάνουμε στην πράξη αυτό. Κοιτάξτε το και θα δείτε ότι είμεθα άλλοι Ιωνάδες.

Αλλά ο Κύριος εξήγειρεν άνεμον μέγαν επί την θάλασσα. Και έγινε κλύδων μέγας εν τη θαλάσση. Και το πλοίον εκυνδύνευε να συντριβεί. Ο Θεός όμως έχει στα χέρια Του και τη θάλασσα, έχει στα χέρια Του και τους αέρας, έχει στα χέρια Του τα πάντα.

Και εναντιώνεται τώρα με τον τρόπο Του, εναντιώνεται με τον τρόπο Του, στον Ιωνά να φύγει. Ο Ιωνάς νομίζει ότι μπορεί να φύγει του Θεού· ο Θεός τού μπαίνει εμπόδιο με αυτό το πράγμα. Εφόσον η θάλασσα ήταν καλή και προέβλεπε ένα ήσυχο, καλό, γαλήνιο ταξίδι, εντούτοις όμως τα πράγματα άλλαξαν άρδην αμέσως και βρίσκονται σε δυσκολία.

Καὶ ἐφοβήθησαν οἱ ναῦται καὶ ἐβόων ἕκαστος πρὸς τὸν θεὸν αὐτοῦ.

Οι άνθρωποι μέσα που ήσανε, οι υπάλληλοι όπως τα λέγαμε στο καράβι εκεί, ο καθένας είχε κάποιο Θεό, γιατί τότε δεν πίστευαν στον ένα Θεό όλοι. Είχαν δικούς θεούς και ο καθένας, κάτω από το φόβο του, όπως κάνουμε κι εμείς, φοβούμεθα τον Θεό, άρχισαν να φωνάζουν στον Θεό τους.

Αλλά η θάλασσα δεν είχε κανέναν θεόν από τους θεούς που είχαν οι άνθρωποι αυτοί. Η θάλασσα είχε έναν Θεό που τον είχε ο Ιωνάς. Ο Ιωνάς εισήλθε εις το πλοίο και κατέβηκε κάτω στο κύτος και ξάπλωσε. Κουρασμένος ψυχικά, ως φαίνεται, και ρέγχαζε, ροχάλιζε κάτω. Επάνω, εν τω μεταξύ, εμαίνετο το πέλαγος, οι άνθρωποι επνίγοντο. Άρχισαν να κάνουν εκβολήν εκ του πλοίου, να κάνουν αβαρία.

Να πετάνε βαλίτσες, να πετάνε τσουβάλια, να πετάνε τρόφιμα. Για να ανακουφίσουν το πλοίο, να μην πνιγούν. Και αυτός ρέγχαζε κάτω. «Καὶ ἐβόων», λέει, «ἕκαστος πρὸς τὸν θεὸν αὐτοῦ, καὶ ἐκβολὴν ἐποιήσαντο τῶν ἐν τῷ πλοίῳ σκευῶν εἰς τὴν θάλασσαν», για να ελαφρωθεί απ’ αυτών.

Ο δε Ιωνάς κατέβη στο κοίλωμα του πλοίου. Και πλάγιαζε και κοιμόταν βαθέως και ρέγχαζε, λέει το κείμενο. Και πλησίασε προς αυτόν ο πλοίαρχος. Φαινόταν, και δεν ξέρω για ποιο λόγο πήγε κάτω ο πλοίαρχος να δει.

Και είπε προς αυτόν: «Τι κοιμάσαι εσύ; Σηκώθητι, επικαλού τον Θεό σου. Ίσως ο Θεός σου μας ενθυμηθεί και δεν χαθούμε». Προσέξτε μια ενέργεια που κάμανε οι άνθρωποι αυτοί. Οι άνθρωποι αυτοί, μπροστά στη φουρτούνα, μπροστά στον κλυδωνισμό, μπροστά στην καταστροφή, κάνουν εκβολή από το πλοίο.

Πετάνε στη θάλασσα, αυτό που κάνουμε κι εμείς. Η θάλασσα όμως εκλυδωνίζετο έτι μάλλον. Όσο αυτοί κάνανε αυτές τις ενέργειες, δήθεν να γλιτώσουν, η θάλασσα αγρίευε περισσότερο εναντίον τους. Η αιτία δεν ήταν οι βαλίτσες, δεν ήσαν τα τσουβάλια, ίσως με το σιτάρι, δεν ήσαν τα υπόλοιπα έπιπλα ή τρόφιμα που υπήρχαν ή εμπορεύματα μέσα στο πλοίο.

Η αιτία ήτο ο Ιωνάς, η παρακοή του Ιωνά. Τι φταίνε τα τσουβάλια; Τι φταίνε οι βαλίτσες; Τι φταίνε αυτά τα πράγματα; Αυτή είναι μια απάντηση σε μερικούς από εμάς, που εφόσον θέλουν, πρέπει να μετανοήσουν.

Αν θέλουν να ηρεμήσει η ζωή τους, αν θέλουν να τακτοποιηθούν τα άλλα τα θέματα του σπιτιού των. Να μην κάνουνε τάματα, να μην φέρνουν λαμπάδες σαν το μπόι τους. Και να μην δίνουν χρήματα δήθεν· να φροντίσουν να τακτοποιήσουν την αμαρτία.

Για ποιο λόγο έφτασα στο σημείο αυτό; Χθες το βράδυ μιλούσε για κάποια ανάγκη η γυναίκα μου με έναν γιατρό. Είχαμε τον μικρόν άρρωστο. Και ο γιατρός ευρέθηκε βομβαρδισμένος: η μητέρα του με σπασμένα χέρια, άλλος να πεθάνει, τέσσερα, πέντε γεγονότα μέσα σε μια μέρα. Λες και ήταν ο Ιώβ. «Τι να γίνει», του λέμε τώρα, «γιατρέ;» «Να προσεύχεστε», λέει, «να προσεύχεστε».

Λέμε: «Προσευχόμεθα, αλλά τώρα λέγαμε να σταματήσουμε να προσευχόμαστε». «Όχι, να προσεύχεστε, γιατί είμαι εγώ η αιτία όλης αυτής της λαίλαπος». «Χθες εψευδόρκησα», λέγει, «υπέρ άλλου, να τον βοηθήσω, αλλά ως φαίνεται ο Θεός δεν το ήθελε αυτό. Ήτανε άδικο αυτό το οποίο έγινε και πληρώνω τώρα δίκαια».

Χθες το βράδυ έλεγε το. Πολλοί από μας, λοιπόν, λέγουν: «Να σου ένα τενεκέ λάδι, να σου να στείλω για τον πολυέλαιο, να σου να δώσω στο ορφανοτροφείο, να σου να δώσω στο γεροκομείο, να δώσω, να δώσω, να δώσω, να δώσω».

Πρόσεξε τις αμαρτίες σου. Ό,τι θέλεις δώσε· η συνείδησή σου δεν πρόκειται να αναπαυθεί. Παίρνεις μια ασπιρίνη απλώς σ' ένα οξύπονο δόντι που έχεις. Θα περάσει αυτή η επήρεια της ασπιρίνης και ο πονόδοντος θα σου πει: «Εδώ είμαι».

Ίσως έρθει και χειρότερα. Χρειάζεται μόνο μία ριζική μεταχείριση ενός αποστήματος που υπάρχει. Η θεραπεία που βρέθηκε μέσα στην επιστήμη, μόνον αυτή μπορεί να ρυθμίσει την υπόθεση του δοντιού. Έτσι ακριβώς συμβαίνει και εδώ.

Αυτοί εστάθηκαν να πετάξουν στη θάλασσα, να κάνουν αβαρία από αυτά που έχουν. Αλλά η κατάσταση γινόταν χειρότερη. Ακούστε, λοιπόν.

Γυρίζει ο ένας προς τον άλλον και λέει: «Έλθετε κι ας ρίψομεν κλήρους, για να γνωρίσουμε τίνος ένεκεν το κακό τούτο εφ' ημάς». Είχανε και δεισιδαιμονία να ιδούνε ποιος είναι ο κατσικοπόδαρος, ποιος είναι η αιτία, καταλάβατε;

Και έριψαν κλήρον και έπεσε ο κλήρος επί τον Ιωνάν. Τότε είπαν προς αυτόν: «Έλα εδώ εσύ, υπόδειξέ μας, τίνος ένεκεν το κακό τούτο ήλθεν εφ’ ημάς; Τι είναι το έργο σου, τι δουλειά κάνεις, πόθεν έρχεσαι, από πού έρχεσαι και πού πηγαίνεις;»

Τις ο τόπος σου και εκ τίνος λαού είσαι; Μπροστά σε αυτή την πρόκληση, εστάθη ο Ιωνάς και είπε: «Εγώ είμαι Εβραίος και σέβομαι Κύριον τον Θεόν του Ουρανού, ος εποίησε την θάλασσα και την ξηρά. Αυτός που διοικεί αυτά είναι δικός μου Θεός».

Τότε εφοβήθησαν οι άνθρωποι φόβον μέγαν. Και είπαν προς αυτόν: «Τι είναι τούτο το οποίο έκαμες;» Διότι κατάλαβαν τώρα — τους διηγήθη δηλαδή περί τίνος πρόκειται — κατάλαβαν οι άνθρωποι ότι έφευγεν από προσώπου Κυρίου, επειδή είχε αναγγείλει τούτο προς αυτούς.

Τους είχε πει: «Αυτό και αυτό μου είπε και εγώ σκέφτηκα έτσι και έφυγα και μας συνέβη αυτό το πράγμα. Μας έπιασε πριν προλάβουμε να κάνουμε ένα μίλι». Και είπαν προς αυτόν: «Τι να σε κάνουμε, λοιπόν, τώρα εσένα, για να ησυχάσει η θάλασσα αφ’ ημών;» Διότι η θάλασσα εκλυδωνίζετο επί το μάλλον.

Και είπε προς αυτούς, σηκώσατέ με και ρίψατέ με εις την θάλασσαν, και η θάλασσα θέλει ησυχάσει αφ’ υμών, διότι εγώ γνωρίζω ότι εξαιτίας εμού έγινε ο μέγας ούτος κλύδων εφ’ υμάς. Σηκώστε με και ρίξτε με. Γιατί δεν πέφτεις εσύ;

Εδώ είναι κάτι το μυστικό που δεν το ξέρουν οι άνθρωποι. Ο Ιωνάς είναι η αμαρτία. Την αμαρτία δεν την παίρνει ο Θεός. Θα τη δώσεις στο Θεό. Θα τη σηκώσεις εσύ και θα τη δώσεις στο Θεό. Δεν ποτέ επεμβαίνει ο Θεός Δέχεται την αμαρτία σου να την καθαρίσει, οποιαδήποτε κι αν είναι σε ποιότητα και σε ποσότητα.

Όμως δεν επεμβαίνει. Γι’ αυτό λέγει: «Ρίψετε εις την θάλασσα». Θάλασσα είναι το έλεος του Θεού. Ο Θεός είναι ειρηνικός ωκεανός. Το μυστήριο της μετανοίας και της εξομολογήσεως είναι πέλαγος, που όσα κάρβουνα του ρίξεις, αμαρτίες δηλαδή όσες έχεις, μα 10, μα 20, μα 100, μα ένα λόφο, μα ένα βουνό, μα τα Ουράλια, μα δεν ξέρω πόσες αμαρτίες έχεις, όταν τις ρίξεις μέσα στον ωκεανό, όταν τις ρίξεις μέσα στη θάλασσα, στο έλεος του Θεού, στη μετάνοια, στις εξομολογήσεις, τακτοποιείται η υπόθεσή σου.

Ουδέποτε όμως τις παίρνει αυτές ο Θεός· θα τις δώσεις στο Θεό. Γι’ αυτό και ακριβώς όσες αμαρτίες δεν έχουν εξομολογηθεί οι άνθρωποι θα βρεθούν εκείνη την ημέρα και θα τους δυσκολεύσουν από τη σωτηρία τους.

Γιατί, ξέρετε, οι άνθρωποι έχουν πει 5-10 πραγματάκια. Τα μεγάλα, τα τσεκούρια, τα νεανικά, τα σαρκικά, τις αδικίες, αυτά ούτε τα έχουν πει ούτε τα έχουν τακτοποιήσει πολλοί άνθρωποι. Εν πάση περίπτωση

Για να επιστρέψουν προς την ξηράν, αλλά δεν είναι δυνατό, διότι η θάλασσα κλυδωνίζεται επί το μάλλον κατ’ αυτόν. Άρχισε να φυσάει απ’ έξω προς τα μέσα. Τώρα, όχι, δεν θα πάτε ούτε έξω· στη θάλασσα θα πέσετε. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος, άλλος τρόπος σωτηρίας. Όταν ο άνθρωπος αμαρτήσει, δεν υπάρχει. Όχι να πληρώσεις, όχι να υποφέρεις, όχι να καφτείς· ό,τι θέλεις κάνε, θα πέσεις στο πέλαγος. Αυτό είναι του Θεού, δεν πρόκειται να το ξεφύγεις. Ούτε μπρος μπορείς να πας ούτε πίσω μπορείς να το ξεφύγεις.

Άρχισε τώρα να φυσάει απ’ έξω προς τα μέσα, που πλέον παρεδόθησαν, δεν μπορούσαν να κάνουν αλλιώς.

Όθεν, μπροστά σε αυτή την κατάσταση, είδαν ότι ο Θεός τα έβαλε μαζί τους. Ανεβόησαν προς τον Κύριο και είπον, «Δεόμεθα, Κύριε, δεόμεθα, ας μη χαθόμεν διά τη ζωή του ανθρώπου τούτου». Θα αναγκαστούμε να τον πετάξουμε στη θάλασσα, να μην χαθούμε κι εμείς· αυτός θα έκανε μαζί σου ό,τι έκανε.

Μη επιβάλλεις εφ' ημάς αίμα αθώων, διότι συ, Κύριε, έκαμες ως ήθελας. Εσύ τα έφτιαξες έτσι και, κατά συνέπεια, εμείς δεν ευθυνόμεθα. Και σήκωσαν τον Ιωνάν και έρριψαν αυτόν στην θάλασσα. Και η θάλασσα εστάθη από του θυμού αυτής.

Αυτό ήταν. Αυτές τις μέρες είχα πάει στο Άγιον Όρος και, γυρίζοντας, επέρασα από τη Μακεδονία, από ένα μοναστήρι. Κύριε, εκεί μέσα, στις μοναχές που ομιλούσα, βρήκα και τρεις μοναχές οι οποίες είχαν ανεξομολόγητα για πολλά χρόνια αμαρτήματα.

«Ουδέποτε ησυχάσαμε», λέει, «κύριε Παναγόπουλε, πάντοτε κάτι μέσα μας ήλεγχε, παρότι φροντίζαμε να βρούμε κάποιο τρόπο να το δικαιολογήσουμε, κάποιο τρόπο να το ικανοποιήσουμε, να το πληρώσουμε με νηστεία, με γονυκλισία, με αγρυπνία κλπ.

Ουδέποτε κατορθώσαμε να ησυχάσουμε. Όταν επήραμε το θάρρος και το είπαμε στο πνευματικό, πλέον ησυχάσαμε». Λέω, «Ο Ιωνάς σε λίγες μέρες έρχεται· διαβάστε τον και συμβουλευτείτε τον, ότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος ειμή η θάλασσα, δηλαδή το έλεος του Θεού, το πέλαγος αυτό το οποίο δέχεται τις αμαρτίες των ανθρώπων».

Εσήκωσαν λοιπόν τον Ιωνά, τον έριξαν στη θάλασσα και σταμάτησε η τρικυμία. Τότε οι άνθρωποι εφοβήθησαν τον Κύριον φόβο μέγαν και προσέφεραν θυσίαν εις τον Κύριον και έκαμανε ευχάς στον Κύριο του Ιωνά. Κάμανε θυσίες να τον εξευμενήσουνε, να μην κάνει οργή και εναντίον τους, γιατί αυτοί δεν φταίνε· προκειμένου να πνιγούνε, αναγκάζονται να τον πετάξουνε στη θάλασσα.

Αν, λοιπόν, μόνο αυτό το κεφάλαιο ο άνθρωπος ήθελε να διαβάσει, πολλά πράγματα θα γνώριζε, πολλά πράγματα θα μάθαινε και ωραία πράγματα θα έκανε και δεν θα φοβότανε. Δεν θα το κούναγε αυτό το βρωμότοπο ο Θεός.

Δεν θα μας σκέπαζε κάτω από τα λιθάρια ο Θεός, για να βάλουμε μυαλό. Δεν θα μας κατέπνιγε ο Θεός μέσα στις λάσπες και στα νερά κ.λπ. Δεν θα επέτρεπε τόσες αρρώστιες ο Θεός, αν εμείς θέλαμε να τακτοποιήσουμε το θέμα των αμαρτιών μας. Αλλά, δυστυχώς, όπως ξέρετε, το θέμα των αμαρτιών μας δεν το τακτοποιούμε οι περισσότεροι, γι’ αυτό και ακριβώς έχουμε αυτά τα οποία έχουμε.

Ο Ιωνάς λοιπόν στη θάλασσα. Επνίγηκε ο Ιωνάς, δεν επνίγηκε ο Ιωνάς; Γιατί διέταξε ο Κύριος μέγα κήτος να καταπιεί τον Ιωνά. Απ’ έξω υπήρχε το μεγάλο κήτος του Θεού για να καταπιεί τον Ιωνά. Καὶ ἦν Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας.

Το πιστεύουν οι άνθρωποι; Δεν το πιστεύουν. Τρεις ημέρες μες στο νερό, μες στην κοιλιά του κήτους. Πώς έγινε; Εσύ κάθισες εννιά μήνες μες στην κοιλιά της μάνας σου και δεν πέθανες. Και εκείνος που κάθισε τρεις ημέρες, μα δεν ντρέπεσαι να τα λες αυτά τα πράγματα;

Ο ίδιος ο Θεός είναι εκείνος, ο οποίος έχει θέσει εκείνον τον νόμο, να είσαι μέσα στα νερά και να μην πνίγεσαι και να αναπνέεις μέσα εκεί, και μάλιστα, αν βγεις έξω και πάει λίγο νερό στη μύτη σου, να πνιγείς.

Αυτός ο ίδιος είναι εκείνος ο οποίος διέταξε αυτό το κήτος να δεχτεί τον άνθρωπο χωρίς να τον μασήσει και τον εφιλοξένησε τρεις ημέρες. Δεν ξεκίνησε να φύγει στ' ανοιχτά· εκάθισε εκεί στην άκρη, κάπου κοντά, το κήτος και τον διατήρησε μέσα εκεί.

Θυμόσαστε τι είπε ο Χριστός μας, όταν οι Φαρισαίοι τού ζητούσανε θαύμα; «Δεν πρόκειται να δείτε σημείο, ει μη το σημείο Ιωνά του Προφήτου», λέει. Και όπως ο Ιωνάς έμεινε τρεις ημέρες μέσα εκεί, έτσι και ο Υιός του Ανθρώπου θα μείνει τρεις ημέρες.

Να ο Χριστός στον Άδη. Άδη. Το κήτος είναι ο Άδης, ο Ιωνάς είναι τύπος του Χριστού μας. Συμβολίζει εκεί τον τύπο του Χριστού μας, που κατέβηκε αυτός τριήμερος εις τον Άδη. Θέλω να πιστεύω ότι μελετάτε πάλι, τώρα που λέγω, που έχετε καιρό. Αν δεν έχετε μελετήσει ποτέ σας, σας παρακαλώ να μελετήσετε τας ωδάς.

Εκεί μέσα υπάρχει και μία ωδή, η ωδή του προφήτου Ιωνά, που είναι η προσευχή του προφήτου Ιωνά μέσα από το κήτος στον Θεό.

Προσεύχεται ο Ιωνάς μέσα από το κήτος στον Θεό.

Άμα εκεί τη διαβάσετε θα βρείτε την περίπτωσή σας Και μάλιστα αν σας έχουνε περικυκλώσει γεγονότα, δυσκολίες στη ζωή, αντιξοότητες, φόβοι. Θα δείτε ότι είναι κλεισμένα τα πάντα γύρω γύρω, όπως ήσαν κλεισμένα και γύρω περί τον Ιωνάν.

Και δεν υπολείπεται τίποτα άλλο ειμή μόνο να πάνε κάθετα προς τα πάνω οι προσευχές. Εάν γίνει κάθετος εφόρμησις εκ μέρους του Θεού, τότε μόνον θα βρείτε τον εαυτό σας, οσοδήποτε και αν είναι τα πράγματα κλεισμένα, όπως τα λέγαμε, εκ μέρους των ανθρώπων.

Και έχουν χαθεί όλες οι υποθέσεις και έχουν κλείσει όλα τα δρομάκια προς ειρήνευση. Και έχουν κλείσει όλες οι πιθανότητες προς επιστροφή, προς συμφιλίωση. Και και και και τίποτα. Είναι ψέματα, ο Σατανάς σας το λέει.

Εσείς να προσεύχεστε. Οι καλύτερες προσευχές, οι δυνατότερες προσευχές, είναι οι προσευχές των θλίψεων, των θλίψεων. Όταν το νερό το αφήσετε απλό, πλαδαρό, βαδίζει κάτω. Όταν το βάλετε μέσα σε μια σωλήνα και το πιέσετε, ανεβαίνει στον ουρανό.

Μπορεί να τρυπήσει και τσιμέντο ακόμη. Δεν ξέρω αν έχετε δει την πίεση που έχουν οι πυροσβεστικές αυτές αντλίες. Πόσο μακριά το εκτοξεύουν και τοίχο ακόμη μπορούν να τον γκρεμίσουν. Έτσι είναι οι προσευχές.

Όσο πιο θλιμμένος είναι ο άνθρωπος, τόσο πιο ζεστή, θερμή, δυνατή είναι η προσευχή του. Μια τέτοια προσευχή, λοιπόν, έκανε και αυτός ο Ιωνάς μέσα από την κοιλία του κήτους. Και τι έγινε ως αποτέλεσμα;

Και προσέταξεν ο Κύριος το Κίτος και εξέμεσε τον Ιωνά επί την ξηράν Εκείνο που δεν μπορούσαν να κάνουν αυτοί, κωπηλατώντας να γυρίσουν να τον βγάλουν στη στεριά. Επήγε τώρα το κήτος και τον εξέμεσε και τον έβγαλε εκεί πέρα, ασφαλώς σαλιασμένον και λοιπά, αλλά τον έβγαλε στη στεριά.

Ναυαγός τώρα ο Ιωνάς στη στεριά. Κάθεται ο Ιωνάς και σκέπτεται τώρα εκεί, όμως τον προλαμβάνει ο Θεός, τον προλαμβάνει ο Θεός. Και πάει και του λέει τα ίδια λόγια. Δεν τον ειρωνεύτηκε, πράγμα το οποίο θα κάναμε εμείς και θα λέγαμε: «Ε, φιλαράκο, θα ξανατοκάμεις;» Ε, θα λέγαμε εμείς, θα τον πειράξουμε. «Ε, θα βάλεις μυαλό τώρα;» Τίποτα.

Ο Θεός δεν ειρωνεύεται κανέναν, δεν πειράζει κανέναν, δεν πικάρει κανέναν, δεν στενοχωρεί κανέναν. Σαν να βλεπόσαστε πρώτη φορά, σαν να μην είχε συμβεί όλη αυτή η αποστασία, σαν να μην είχε συμβεί όλη αυτή η ενέργεια της δικαιοσύνης Του.

καὶ ἐγένετο λόγος κυρίου πρὸς Ιωναν ἐκ δευτέρου λέγων. Ἀνάστηθι καὶ πορεύθητι εἰς Νινευὴ τὴν πόλιν τὴν μεγάλην. Και κήρυξον προς αυτήν το κήρυγμα το οποίον εγώ λαλώ προς σε. Αυτά που του είχε πει, σαν να βλεπόσαστε πρώτη φορά.

Ξεχνάει ο Θεός, εμείς δεν ξεχνάμε. Η μαύρη πλάκα δεν θα μου το βγάλει. Δεν θα σου το βγάλει η μαύρη πλάκα. Αλλά θα σε σκεπάσει η μαύρη πλάκα.

Φρόντισε να ξεχάσεις εδώ και να συγχωρήσεις εδώ και άφησέ τα αυτά, είναι ανθρώπινα. Και σηκώθη τώρα ο Ιωνάς, έπειτα από αυτό το γυμνάσιο που είχε υποστεί. Εσηκώθη ο Ιωνάς κατά τον λόγον και πήγαινε στη Νινεβή και άρχισε να κηρύττει.

Τρεις ημέρες και η Νινεβή καταστραφήσεται. Η Νινεβή ήταν πόλις μεγάλη σφόδρα, οδού τριών ημερών. Για να την γυρίσεις, τρεις ημέρες έπρεπε να την περπατάς. Μεγάλη πόλις η Νινεβή. Και ήρχισε ο Ιωνάς να διέρχεται Την πόλην οδονμιάς της ημέρας Και εκήρυξε και είπε.

Εδώ λέγει το εβραϊκό: «Έτι τεσσαράκοντα ημέρες Και η Νινεβή θέλει καταστραφή Το κείμενο λέγει τρεις ημέρες Και η Νινεβή καταστραφήσεται. Όχι «αν δεν μετανοήσετε». Αλλά εδώ δεν του το λέει στη μέση. Θα καταστραφεί οπωσδήποτε.

Τίποτα άλλο. Καὶ ἐνεπίστευσαν οἱ ἄνδρες Νινευη τῷ θεῷ καὶ ἐκήρυξαν νηστείαν. Πού την ξέραν τη νηστεία οι Νινεβίτες; Απάντηση σ' αυτούς που λένε: «Ποιος την έφτιαξε τη νηστεία; Έφτιαξε ο Θεός νηστεία;» Οι άνθρωποι τη φτιάξαν τη νηστεία. Πού την ήξερε η Νινεβή τη νηστεία και πού ήξερε ο βασιλιάς τη νηστεία;

Ότι είναι ένα όπλο το οποίο μπορεί και τον Θεό να νικήσει. Το πρώτο που βγάζει στην επιφάνεια, δεν έβγαλε την προσευχή. Κήρυξε νηστεία και ενεδύθησαν σάκκους. Έβγαλαν τα επίσημα και φόρεσαν πένθιμα. Σάκκους, ενεδύθησαν σάκκους, από μεγάλου αυτών έως μικρού αυτών.

Και τα μικρά, τα πάντα. Διότι ο λόγος είχε φτάσει προς τον βασιλέα της Νινεβή. Σιγά σιγά έφτασε στο παλάτι. Έτσι κι έτσι κηρύττει κάποιος κάτω. Και βγάζει διαταγή να νηστέψουν, να αλλάξουν τα επίσημα και να βάλουν πένθιμα.

Να μην φάνε τα μικρά, να μην πιούνε νερό τα ζώα και να μην φάνε τα ζώα. Τα πάντα να πενθήσουν, τα πάντα να νηστέψουν. «Πού ξέρετε», λέγει, «ίσως ο Θεός μεταμεληθεί». Και τον ενίκησαν τον Θεό με τη νηστεία και με την προσευχή.

Εσηκώθη από τον θρόνο αυτού ο βασιλεύς, αφαίρεσε την στολήν αυτού επάνωθεν αυτού. Και σκεπάστηκε με σάκον και κάθισε επί σποδού, ένδειξη πένθους, κάθισε σε στάχτη. και διακηρύχθη και εγνωστοποιήθη εν την Ευή διαψηφίσματος του Βασιλέως και των Μεγισθάνων αυτού και ελαλεί οι άντρες και τα κτίνοι και οι βόες και τα πρόβατα και τα παιδιά να μην γευτώσει μηδέν μηδέν αποστήσωση, μηδέν ύδορνα πίωση Αλλά άνθρωπος και κτήνος να σκεπαστώσι με σάκκους.

«Καὶ ἀναβοησάτωσαν ἐκτενῶς πρὸς τὸν Θεόν, καὶ ἀποστρεψάτω ἕκαστος ἀπὸ τῆς ὁδοῦ αὐτοῦ τῆς πονηρᾶς καὶ ἀπὸ τῆς ἀδικίας τῆς ἐν χερσὶν αὐτῶν»· να σταματήσει την αμαρτία, να σταματήσει εκεί που πάει και αμαρτάνει, να σταματήσει αυτό που κάνει.

Τις εξεύρει αν επιστρέψει και μεταμεληθεί ο Θεός και επιστρέψει από της οργής του θυμού αυτού και δεν απολεσθώμεν; Εμείς θα το κάνουμε. Και είδεν ο Θεός τα έργα αυτών, ότι επέστρεψαν από της οδού αυτών της πονηράς και μετεμελήθη ο Θεός.

Ξέρεις τι θα πει η μετάνοια; Να γυρίζει το νου του Θεού, να νικά τον Θεό. Αυτό είναι το όπλο που έχει ο άνθρωπος στο χέρι του. Η μετάνοια του ανθρώπου, η ειλικρινής, αφοπλίζει τη δεξιά της οργής του Θεού.

Και μετεμελήθη ο Θεός περί του κακού, το οποίο είπε να κάμει εις αυτούς, και δεν το έκαμε αυτό. Ο Ιωνας όταν εκήρυξε εμένει στο παλιό του Το ανθρώπινο δύσκολα βγαίνει από μέσα. Η λογική, η λεγόμενη, δύσκολα πάει στην άκρη.

Το εγώ του ανθρώπου δύσκολα αποβάλλεται. Όλα μπορεί να τα βγάλει ο άνθρωπος, αλλά το εγώ του, τη γνώμη του, αν θέλεις να τη βγάλεις, θα τη βγάλει μαζί με δέρμα. Έτσι λέει ένας Άγιος. Μπορείς να αποβάλλεις, λέει, την πορνεία, τη μοιχεία, τη βλασφημία, την κλοπή.

Αλλά το εγώ και το θέλημά μου θα βγει, λέει, μαζί με σάρκα. Και ξέρετε αν είναι δυνατόν να βγει μαζί με σάρκα. Και ελυπήθη ο Ιωνάς λύπην μεγάλην και ηγανάκτησε.

Αγανάκτησε. Γιατί; Διότι δεν την κατέστρεψε. Ακούτε; Λύπην μεγάλην. Ωραία, δεν θυμάσαι τι σου έκανε, δεν θυμάσαι τι έπαθες. Τίποτα. Χάνει τη φίρμα του τώρα. Παρουσιάζεται ως ψευδοπροφήτης. Γιατί δεν είπε «αν δεν μετανοήσετε, θα σας καταστρέψει». Είπε «μετανοήσετε, δεν μετανοήσετε, θα καταστραφείτε». Και προσευχήθη προς τον Κύριο και είπε: «Ὦ Κύριε, άκου εδώ, δεν είναι ούτως ο λόγος;»

Ο λόγος μου, ενώ έτι ήμουν εν τη πατρίδι μου, αυτός δεν ήταν ο λόγος που αναγκάστηκα να φύγω; Δια τούτο προέλαβα να φύγω εις Θαρσίς, διότι εγνώριζον ότι εσύ είσαι Θεός ελεήμων και οικτίρμων, μακρόθυμος καὶ πολυέλεος καὶ μετανοῶν ἐπὶ κακίαις ἀνθρώπων.

Τώρα λοιπόν, λάβε την ψυχή μου, δέομαί σου, λάβε την ψυχή μου απ’ εμού, διότι είναι κάλλιο να πεθάνω παρά να ζω. Πού τον έφτασε τον άνθρωπο, ε! Ο Κύριος όμως δεν θέλει να εγκαταλείπει κανέναν για κανέναν. Να πει κανείς ότι ας χαθεί ο Ιωνάς; Προς Θεού, δεν το θέλει.

Εδώ αρκεί που σώσαμε μια ολόκληρη πόλη με ένα εκατομμύριο κόσμο. Θέλει και του Ιωνά τη σωτηρία ο Θεός. Δεν διαθέτει κανέναν δια κανέναν. Διετέθη αυτός διόλους Και έρχεται τώρα δίπλα να τον βοηθήσει. Και είπε ο Κύριος: Είναι καλό να αγανακτήσεις;

Είναι σωστό αυτό που κάνεις; Σκέπτεσαι καλά; Και εξήλθε Ιωνάς από της πόλεως και κάθισε κατά το ανατολικό μέρος της πόλεως. Σαν να λέμε, βγήκε έξω από την πόλη και την έβλεπε. Και περίμενε να την καταστρέψει.

Αλλά δεν την κατέστρεψε. Και εκεί έκαμε για τον εαυτό του καλύβην, μια πρόχειρη καλύβη, γιατί ήταν ζέστη. Και κάθισε υποκάτω αυτής εν τη σκιά, έως οὗ ίδη τι έμελλε να γίνει εις την πόλη. Και διέταξε Κύριος ο Θεός κολοκύνθην, μια κολοκυθιά, και έκαμε να ανέβει επάνωθεν του Ιωνά, για να είναι σκιά υπεράνω της κεφαλής αυτού.

Διέταξε μια κολοκυθιά με φύλλα. Να σου, σε μια νύχτα η κολοκυθιά τού σκέπασε την καλύβα και είχε δροσιά. Το κεφάλι του από τον λίβα, από τη ζέστη, εδροσίστηκε λιγάκι, δια να ανακουφίσει αυτόν από της θλίψεως αυτού.

Καὶ ἐχάρη ὁ Ιωνάς για την κολοκύθη, χαρά μεγάλη. Και διέταξε ο Θεός σκώληκα εωθινόν, ένα σκουλήκι που πάει και κόβει τις κολοκυθιές, τις μελιτζάνες, τις αγγουριές στη ρίζα, ότι εχάραξε η αυγή την επαύριον και επάταξε την κολοκύθη και τη δάγκωσε κάτω στη ρίζα την κολοκύθια και εξηράνθη η κολοκύθια.

Και καθώς ανέτειλε ο ήλιος το πρωί, διέταξε ο Θεός άνεμον ανατολικόν καυστικόν, λίβα δηλαδή, και προσέβαλε ο ήλιος επί την κεφαλή του Ιωνά, ώστε ολιγοψύχησε να πεθάνει και ζήτησε την ψυχή αυτού να αποθάνει και είπε: «Είναι κάλλιο σε μένα να αποθάνω παρά να ζω». Και είπε ο Θεός προς τον Ιωνά: «Είναι καλό να αγανακτείς δια την κολοκύθη;» Ξεράθηκε μια κολοκυθιά και έχασες τον ίσκιο της· σοβαρό πράγμα είναι.

Και είπε: «Καλό είναι να αγανακτώ έως θανάτου». Ακούτε απαντήσεις του Θεού. Και είπε ο Κύριος — συνεχίζει να τον βοηθάει να καταλάβει — Και είπε ο Κύριος, σύ ελυπήθης υπέρ της κολοκύμφης δια την οποία δεν εκοπίασες, αλλά ούτε έκαμες σε αυτήν αύξηση.

Ούτε την εφύτευσες ούτε την επότισες. Άλλος την εφύτευσε, άλλος την μεγάλωσε μέσα σε μια βραδιά. Ἥτις ἐγενήθη ὑπὸ νύκτα καὶ ὑπὸ νύκτα ἀπώλετο. Ἐγὼ δὲ οὐ φείσομαι ὑπὲρ Νινευὴ τῆς πόλεως τῆς μεγάλης, ἐν ᾗ κατοικοῦσιν πλείους ἢ δώδεκα μυριάδες ἀνθρώπων; Δώδεκα μυριάδες, ήγουν εκατόν είκοσι χιλιάδες άνθρωποι, ψυχές, οἵτινες δεν διακρίνουν τη δεξιά τους από την αριστερά τους, μικρά παιδιά.

Μες στην πόλη αυτή, λέει, υπάρχουν 120 χιλιάδες μικρά παιδιά που δεν ξέρουν ακόμα ποιο είναι το δεξί απ’ το αριστερό, καὶ κτήνη πολλά. Τι φταίνε αυτά; Καλά, οι μεγάλοι είναι αμαρτωλοί. Αυτά τι φταίνε; Δεν έπρεπε να τα λυπηθώ;

Εσύ στενοχωρήθηκες για μια κολοκυθιά που δεν εκουράστηκες ούτε να τη φυτέψεις ούτε να την ποτίσεις, να κάνεις καμιά προσπάθεια. Έτοιμη σου παρουσιάστηκε. Εγώ, του λέει, δεν έπρεπε να λυπηθώ για δώδεκα μυριάδες ανθρώπους, παιδιά που δεν ξέρουν το δεξί απ’ το αριστερό, και τόσα κτήνη; Τι φταίνε αυτά να τα καταστρέψω, για να ικανοποιηθεί η δικιά σου η φήμη, μην χάσεις τη φήμη σου, ε; Και δεν αναφέρει εδώ.

Βεβαίως η Εκκλησία παραδέχεται πως τον έχει ως Άγιον. Θα μετενόησε εκ των υστέρων, θα το κατάλαβε, αλλά εκουράστηκε ο Θεός για να του το δώσει να καταλάβει.

Πόσο χρειάζεται αυτή η υπόθεση του Ιωνά στη σημερινή κοινωνία!

Πού ζητούν οι άνθρωποι την άνεσή τους και τη βοήθειά τους; Σε ανθρώπους. Λέω, ο Θεός είναι Αυτός που κρατάει τα πάντα στα χέρια Του: Κύριος του ανέμου, Κύριος της θαλάσσης, Κύριος του κήτους, Κύριος της κολοκύνθης, Κύριος του σκώληκος — σκουληκάκι δεν ζει αν δεν θέλει ο Θεός — Κύριος του λίβα, Κύριος των πάντων. Αυτός κρατάει τα πάντα εν τη χειρί Του.

Τον πιστεύουμε σαν κάποιον τέτοιον τον Θεό τον δικό μας εμείς; Εμείς λέμε «Τίς Θεός μέγας ὡς ὁ Θεός ημών;» και εντούτοις στην πράξη δεν τον πιστεύουμε. Λιγοψυχούμε, αλλού ζητάμε τη βοήθεια, αλλού ανοίγουμε τα χέρια μας σε ανθρώπους.

Οὐκ ἔστι σωτηρία. Μὴ πεποίθατε ἐπ᾿ ἄρχοντας καὶ ἐφ᾿ υἱοὺς ἀνθρώπων, οἷς οὐκ ἔστιν σωτηρία. Το λέει χαρακτηριστικότατα ο Δαβίδ, ο οποίος πέρασε από ένα καμίνι τέτοιο. Κατ' εξοχήν οι ημέρες μας έχουν ανάγκη αυτής της διδασκαλίας.

Βάλτε, αγαπητοί μου, τη λογική σας στην άκρη.

Εξετάσετε τον εαυτόν σας αν είναι εν ειρήνη ή έχετε τι.

Τι; Αγώνα, θλίψεις, στενοχώριες, δυσκολίες, διωγμούς, φόβους κ.λπ. Γνωρίζετε ότι είστε στην αμαρτία. Η αμαρτία είναι εκείνη που θορυβεί τον άνθρωπο. Η αμαρτία είναι εκείνη που διώχνει τη χάρη μακριά από τον άνθρωπο, τον Θεό, και ο άνθρωπος μένει και τρέμει σαν φυλλοκάλαμο.

Όταν δεν φύγει ο Ιωνάς από τη μέση, ο οποίος υπάρχει μέσα και ρογχάζει και κοιμάται, και κοιτάζουμε εμείς με εξωτερικά επιθέματα και με διάφορα άλλα σανίδια να τακτοποιήσουμε τις υποθέσεις μας, να γνωρίζουμε ότι δεν θα μπορέσουμε ποτέ στον κόσμο τούτο να ειρηνεύσουμε και να ησυχάσουμε.

Πολλοί άνθρωποι, παρότι έχουν αμαρτίες, κοιμούνται, ρογχάζουν σαν τον Ιωνά και, εφόσον τα πάντα γύρω τους κλίνουν επί κακώ, δεν τα προσέχουν και τα αποτελέσματα είναι θάνατος, θάνατος.

Κατ' εξοχήν, δράττομαι της ευκαιρίας να σας πω, στις ημέρες μας να μην κοιμηθεί κανένας με αμαρτία και να μην σηκωθεί κανένας με αμαρτία.

Με αμαρτία, τα δεινά που μας περιμένουν, όχι του πολέμου ή σεισμών, τα δεινά που μας περιμένουν. Δεν πρόκειται να μας σώσει κανένας, μόνο ο Θεός, αν μας σκεπάσει. Είναι η σειρά μας τώρα. Μην ακούτε τους σεισμολόγους και τους γεωλόγους και λοιπά· αυτά είναι αστεία. Είναι η σειρά μας, θα πληρώσουμε. Έτσι λένε οι άνθρωποι του πνεύματος. Όποιος δεν μετανοήσει, θα πληρώσει. Μην αφήσετε αμαρτία. Καθίστε κάτω, βρείτε τις όλες. Εξομολογηθείτε. Μη φοβηθείτε.

Μην βγείτε στην πόρτα έξω χωρίς την προσευχή σας και μην μπείτε στο σπίτι μέσα χωρίς την προσευχή σας. Δεν ξέρετε πού θα μας βρει.

Τα πάντα είναι στα χέρια του Κυρίου. Από αγάπη ο Κύριος μάς παιδαγωγεί κατ' αυτάς, όσοι θέλουν να μετανοήσουν.

Μεταχειρίζεται τα πάντα. Δεν θα βρεθεί άνθρωπος να τον κατηγορήσει αύριο και να πει: «Μα, δεν με έπιασες μία φορά απ' τ' αυτί». Διότι πολλοί γονείς θα κατακριθούν και θα κολαστούν, διότι δεν διαπαιδαγώγησαν τα παιδιά τους ἐν ράβδῳ σιδηρᾷ.

Δεν κατέβασαν το ξύλο ποτέ. Ενόμισαν με τη λεπτότητα και με την ανωτέρα παιδαγωγική να κάνει ό,τι θέλει, ό,τι θα ήθελε. Ο Θεός δεν το κάνει αυτό. Όστις φείδεται της ράβδου του, λέγει ο Σοφός Σολομών, δεν λυπάται την ψυχή του παιδιού.

Ο Θεός, που λυπάται την ψυχή του παιδιού του, θα κατεβάσει τη μαγκούρα τη δικιά του. Και η μαγκούρα η δικιά του είναι από πάνω. Ούτε την ώρα ούτε τη στιγμή δεν ξέρουμε το τι θα γίνει και πώς θα γίνει.

Είναι, λοιπόν, κατ' εξοχήν οι μέρες μας αυτές που πρέπει να συγυρίσουμε μέσα μας. Και να αναζητήσουμε να βρούμε πού είναι ο Ιωνάς, τι συμβαίνει. Ότι ο άνθρωπος, όταν είναι με το Θεό, όταν ο Θεός μεθ’ ημών, τίς καθ’ ημῶν; Τον Αβιμέλεχ τον εσκέπασε 70 χρόνια στη συκιά του Αγρίππα από κάτω, για να μην πάει αιχμάλωτος στη Βαβυλώνα.

Του είπε να πάει να φέρει σύκα έξω από τα Ιεροσόλυμα, και πήρε το καλάθι να πάει να φέρει σύκα. Και εκεί που πήγε πρωί με τη δροσιά, του ήρθε λιγάκι να κοιμηθεί. «Ας καθίσω, ας τον πάρω καμιά ωρίτσα και πηγαίνω». Καλός καιρός ήταν.

Και κοιμάται 70 χρόνια κάτω από τη συκιά του Αγρίππα. Και έπειτα από 70 χρόνια ξύπνησε και πήρε το καλαθάκι με τα σύκα, τα οποία είχαν γάλα ακόμη πίσω στο κούλουρο, και γύρισε στα Ιεροσόλυμα. Και μάλιστα, λέει, είχε ελαφρόν πονοκέφαλον, ότι κοιμήθηκε λίγο.

Και σε λίγο είπε: «Θα πάει μέσα», και ξανακοιμάται. Ξαγρύπνησε, και όταν έφτασε στα σύνορα της Ιερουσαλήμ, είδε ότι επλανήθη. «Πού πάω;» λέει. «Τρελάθηκα; Πού είναι η Ιερουσαλήμ;» Και κάθισε απ’ έξω σ’ ένα λιθάρι και άρχισε να κλαίει. Και να, ένας γέρων πέρασε από εκεί, τον βλέπει να κλαίει. «Γιατί, παιδί μου», του λέει, «κλαις;» «Να», λέει, «δεν στέκομαι καλά, γέροντα». «Γιατί;» λέει. «Τι έπαθες; Τι είναι;» λέει. «Ποια πόλις είναι αυτή;» «Ιερουσαλήμ. Ιερουσαλήμ είναι αυτή.»

Ευχή μου είναι αυτή, δεν μπορεί λέει να είναι, εγώ αλλιώς την άφησα πήγα αλλά φέρω σίκα λέει και τώρα γύρισα λέει και τη βλέπω διαφορετική, τρελάθηκα λέει γεροντάλου είναι, που πήγες του λέει, λέει για σίκα, μα τώρα ευθυνόπορο λέει δεν βλέπεις τις σικές δεν έχουν φύλλα λέει που τα βρήκες στα σίκα, κοιτάει το καλάθι είχε γάλα το καλάθι, ρε παιδί μου λέει τι είσαι εσύ, για πες μου λέει το ιστορικό, έτσι κι έτσι λέει ο Ηρεμίας με έστειλε και λοιπά, ο Ηρεμίας, Ο Ηρεμίας είναι με τους πατέρες οι μόνοι 70 χρόνια λέει στη Βαβυλώνα.

Και τότε του έστειλε τον Ιερεμία κάτω ο Θεός να πάει να βρει τον Βαρούχ, που κι αυτός κοιμόταν στα μνήματα άλλα 70 χρόνια, και έπειτα έγινε η συζήτηση και ήρθαν επάνω. Αυτός είναι ο Θεός. Σε σκεπάζει και δεν σε βλέπει κανένας.

Σε καλύπτει και δεν σε πειράζει κανένας. Αν θέλουμε, λοιπόν, να έχουμε τη σκέπη του Θεού, αν θέλουμε να είμεθα υπό την εύνοια του Θεού, θα πρέπει να αλλάξουμε ζωή. Η μετάνοια μας σώζει, μας συμφιλιώνει με τον Θεό.

Και η αμετανοησία μάς διατηρεί εχθρούς με τον Θεό. Και ο άνθρωπος θα μείνει αμετανόητος και την αιωνιότητα θα χάσει, αλλά και την προσωρινότητα θα στερηθεί. Γιατί πολλοί άνθρωποι λένε: «Να ζήσω εδώ». Ούτε εδώ θα ζήσεις, διότι θα το καθαρίσει αυτό το βρόμικο πιάτο αυτή τη φορά.

Θα μείνουν μόνον άνθρωποι που αξίζουν να ζήσουν και να γίνουν άρωμα για να μεταδώσουν το Χριστό. Η Ελλάδα, μάλιστα, η οποία προορίζεται να χρησιμοποιηθεί για να μεταδοθεί το Ευαγγέλιο σε τόσα εκατομμύρια που περιμένουν κάτω στην Ινδία, στην Κίνα κλπ., θα καθαριστεί, πολύ σκληρά θα καθαριστεί.

Αν θέλετε να συμμετάσχετε, αν όχι, της προσωρινής αυτής αποστολής και μεγάλης τιμής της Ελλάδος, να κερδίσετε τουλάχιστον την Βασιλεία, την αιώνια

Για την αιωνιότητα, τακτοποιήστε το θέμα των αμαρτιών σας. Μην αφήσετε ούτε μία αμαρτία, και είναι δεμένα τα χέρια του Θεού. Και κοινωνάτε συχνά, όσο μπορείτε, το σώμα και το αίμα του Χριστού, το οποίο σκεπάζει τον άνθρωπο, καθαρίζει τον άνθρωπο, λαμπρύνει τον άνθρωπο, αξιοποιεί τον άνθρωπο και τον παρουσιάζει στα μάτια του Πατέρα. Που εύχομαι, διά των πρεσβειών του Προφήτου Ιωνά, να τύχουμε όλοι εμείς αυτής της βασιλείας.