Περί εκκλησιασμού (ΙΒ΄)

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Tonight, by the grace of the Lord, let us continue with one more lesson on this serious subject of going to church.

All of us here together are at that point where we were speaking about the so-called prosphoron that we bring to church: what responsibility we have toward it, how it ought to be, and what a person must do.

It is one of the most serious matters, because I often see many souls who, for some feast, bring a prosphoron at whatever hour of the Liturgy they find convenient, once they have finished their work, or whatever it may be, without knowing what results it will have.

Say your child has a name day, and that day he is at school, and you bring a prosphoron in his name. And you bring it at the Gospel, or you bring it even later, at the Creed, and so on.

What good will that do, what has actually happened now? Nothing has happened for that day. Perhaps the priest keeps that little slip of paper and commemorates it on some other day when he serves the Liturgy again. And this, of course, holds for Athens, where Liturgies are more frequent, maybe within two days, or one day, or three days.

But if this happens in some small town, in some village that will only have the Liturgy on Sunday, then it is on Sunday that your child's matter will be dealt with, even though the name day was earlier.

So I want you to understand that when you thought to bring a prosphoron for the child, it was because the child will not be at church; that is the reason, because the child will not be at church, and now he is presented at church through the prosphoron.

Those who have fallen asleep are also in the Church, are they not? When you bring a prosphora for them, it brings them into the Church. The sick are in the Church, are they not? When you bring a prosphora for them, it brings them into the Church. Those who are traveling are in the Church, are they not? When you bring a prosphora for them, it brings them into the Church. A person must understand this and know when to present them in the Church, so that they too may take part.

To take part in the sacrifice: the purpose of the offering is to take part in the sacrifice, not merely to have their name commemorated. You read the Trisagion, a memorial is held during Great Lent. It cannot be done. Why can it not be done? Because there is no sacrifice, except on Saturday and Sunday.

At the Presanctified Liturgy, is a memorial held? It is not. Why not? Because there is no sacrifice.

It presupposes a sacrifice. For us to make commemoration of a person who is not present, whether in the body or out of the body, an offering must be brought.

So listen, all of you who don't know how this whole business works, so that the benefit you get from it may be complete and correct. Let's not treat this as a joke. First of all, we said that the offering — the prosphoron, the bread we bring — should be made at home. Let's be done with the bakery. A small prosphoron, made at home.

Let the lady of the house learn how to make a prosphoron, the offering bread — or the daughter, or, I don't know, the husband, the son. Let it be made with care, homemade, out of good wheat flour. Not those puffed-up, airy loaves they have out there, where the priests can't do anything with them; they can't take out a single particle, not one portion for commemoration.

Of course, there are also cases where we often cannot manage it ourselves. There is a household that simply cannot; I don't know, it is just the circumstances of the people there; they cannot manage it. If you can, then ask some other person you know, someone devout who makes their own prosphora, to make a small prosphoron for you as well.

If you can, ask some relative, some lady, some daughter who is devout, people clean in soul and body, to make it for you.

In fact, I dare to say: never let a prosphoron go from the bakery to the church. Never.

When I consider that this may become the Body of Christ, a thing utterly uncared-for, that they simply cut, stamp with a seal that cannot even be seen, and sell to you as a prosphoron in a paper bag. This thing cannot become the Body of God. It ought not to become it; it is an irreverence, to put it plainly.

And since today we know so many things, what is there that a person does not learn, what is there that a person does not know today? What does he not know: all the devilries done every day, all the news, all the methods he learns. Yet a prosphoron he cannot knead, that he cannot do, does not want to do, because Satan does not permit this thing to be done.

So this is your responsibility; fix it well in your mind: out of a hundred, at least eighty should come to make their own prosphora. A small one, there is no need for it to be large, with a seal on top, so that the priest can do his work.

So listen to how this matter stands.

When the priest goes in the morning to perform the so-called proskomide, he does it very early in the morning.

In earlier times the proskomide, the Prothesis, would conclude at “The Holy Things”.

It did not close in the morning, get covered over, and finish. That way, if someone came later with an additional offering, the priest would either uncover the gifts and place additional particles underneath, or, if he did not uncover them and take out a particle, he would simply take the little slip of names already prepared, for George, Constantine, Margeta, Nicholas, and so on.

and no particle would be taken out within.

It simply becomes a discussion without any particle being taken out. It takes on its serious role when a particle is taken out, when a crumb falls, crumb by crumb. And the priest scrapes; he has an instrument and scrapes, and little crumbs fall inside. There your person must, without fail, take part.

The one who is sick, the one who is travelling, the one who is not in church for legitimate reasons. He is at school, at the office, at whatever it may be. That is, a small particle must be taken out for him. So the priest, when he goes to church in the morning, will take a prosphoron, choosing a good one.

And he will bring it to the Prothesis there and lift it up; this is the Most Holy Theotokos. And from it he will take out the Lamb, Christ. The rest he will leave to be cut into antidoron. This is the antidoron—the remainder of the prosphoron from which Christ, the Lamb, was taken.

This is the antidoron; the rest is a blessing. The prosphoron from which he took out the Lamb is the All-Holy. And what remains, the antidoron, is the womb of the Most Holy Theotokos. That is why it is cut into fine little pieces, this antidoron. He places it upon the diskos, the holy diskos.

There is a diskos, and he places it in the middle. He takes another prosphoron and takes out the particle of the Most Holy Theotokos. From a single prosphoron, as I said again, the priest should not celebrate. Because the All-Holy, who brought forth Christ, did not give birth to herself.

Nor the Saints, nor the Angels, nor the departed. That is why five prosphora are absolutely needed. If there are not five, then two without fail: one to take out the Lamb, and from the other offering to take out the remaining particles.

So he will also take out a triangular particle which is the Mother of God, the Most Holy Theotokos. 'The queen stood at Thy right hand,' and so on; he will place it there. Then he will take out another particle that has little stars on it, for the nine ranks there.

Saints, Angels, and so on, and so on, and he arranges them all in order. You commemorate each one in its proper place, as the rubrics say. Then we come to our own sick. We come to our own dead. Those inscribed in the diptychs of the Church, the lists of names the Church keeps for commemoration. Benefactors, donors, and others, and those who have fallen asleep.

The priest, who stands as the one in charge, is bound to commemorate all these. For all of them, since he is celebrating the Liturgy, he is bound to commemorate them, if he does his work well. Otherwise they will come out some night and go to strangle him in his sleep.

There are many who do not do their work properly. Those who brought names on those days, if they have any of their own, they commemorate them. And then again they sit there. The proskomide lasts two, three, four, even five hours.

The priest must go to church very early in the morning in order to get through all these things. Otherwise, he must at least keep pace with them. And he may not come out until one o'clock, if he wants to do his work properly, to benefit all these people whom Christ wishes to benefit.

Christ, Christ wishes to benefit these people; that is why He has the Church, that is why He has the Sacrifice, that is why He receives it, that is why He devised it. And that is why the faithful who understand see to it that their names are sent to monasteries that celebrate the Liturgy daily and that commemorate.

They celebrate the Divine Liturgy. On the Holy Mountain, for example, I know four priests, each with thousands of names, serving in four different chapels within the same monastery. Every day they celebrate the Divine Liturgy and commemorate those names. Here in your own neighborhood, Father Nicholas Planas had whole bags full of names. He would commemorate them until two in the afternoon. In the province where I go, I once went early in the morning and found that the priest had arrived more than two hours ahead of time and was still performing the Proskomedia. It was five o’clock; the bell would ring at seven-thirty, and he was commemorating thousands of people at the Proskomedia. Keep this in mind: there is no greater benefit for someone who has reposed than to be commemorated at the Divine Liturgy. When the priest commemorates him, he reads his name and removes a particle for him: “Remember, O Lord; remember, O Lord; remember, O Lord, Nicholas, Katherine; remember, O Lord; remember, O Lord; remember.” He removes a tiny particle for that person. So he takes the slips of paper bearing the names of the departed and the living. That is why, when you prepare your list, you must never write the living and the departed on the same sheet. As I have said before, use two slips: one marked “Living,” and another, with a cross on it, marked “Departed.” Then he takes the prosphoron and cuts out a Lamb from it. The Lamb is that raised portion stamped with the words “Jesus Christ conquers.” He has one that he uses for the dead, and another that he uses for the departed, the living, the sick, travelers, those in need, and those who cannot be in the Church. Then he begins reading the names while holding it.

He holds it, and with the knife there, Nicholas, Constantine, and so on, he crumbles it. And the little souls of each one fall in there, in front. When he finishes the departed or the living, he takes the next set of papers.

And from there he opens his registers as well and reads whatever he has of the departed. Now all these people, with these little souls, all of it, he has before Christ. Here in the middle, in front, is Christ; here the Most Holy Theotokos; here the ranks, and so on; and in front here are all the little souls of the departed and the living, those who have good reason not to be in church that day.

Our own name we will not put down when we go to the Church; we are bound to come to Holy Communion ourselves, in person.

When it comes to Holy Communion, you should not put down your own name. You should put down the names of others who are absent, except for heretics and those who have taken their own lives. The Church does not accept them. Even if you include their names and write them down, an angel will come, take their portion, and remove it from there. The Church does not accept it. They themselves severed their lives from the Church, and they no longer receive any benefit from the Church. So, all these persons who are represented by these tiny crumbs, in order for them to reach...

As for those who are absent, they must have the slip and the prosphoron there at least by the time the divine proskomide is being done.

That is why, if possible, it must be brought the evening before, or very early in the morning, very early. It is an injustice to the people for whom we bring the prosphoron once the proskomide has already stopped. And I repeat, the proskomide finishes very quickly in the morning.

Many people don't know this, so they stop by the bakery and bring a loaf, even still warm. And that kind of bread can't be cut with a knife, nor can you break it apart by hand however you try. It would have to be cut with a saw.

As if you could ever lift a commemoration particle from a loaf like that. You can't. The priest would have to crumble it off by hand, and he'd need a whole basket in front of him just to pinch out a particle for each person. That is simply not the kind of prosphoron we are supposed to make.

We should learn to set aside flour and clean wheat, to find some from a village and so on, so that we have what we need to do this work.

It's essential. Blessed is the woman, blessed is the home, where the prosphoron, the offering bread, comes out of that house. It's a great thing, and it goes to the church. A great thing. Don't listen to what people out there say. Satan is a craftsman, he knows his work, and at the same time he is a sadist.

And he wants to deprive people of this blessing.

Outside Trikala, in a little village, there was an elderly woman who made prosphoron every single day. One for this monastery, one for that monastery, one for the parish, one and one and one, every day she made prosphoron. And the Most Holy Theotokos herself came and slipped a gold ring onto her finger.

She says of this prosphoron, “These hands fashion me.” Because when you make a prosphoron, you are fashioning the Most Holy Theotokos who will give birth to Christ. And that night the woman went to the Holy Monastery of Korbovo of the Most Holy Theotokos.

She was calling out in the night, and the abbess was startled and came, and the woman told her, this and this happened to me. They already knew this woman was devout, and that she was the one in the whole area who made prosphoron for all of them.

And here in Athens there are people, women I know personally: one of them makes four or five prosphora, the offering loaves, every single Saturday. Another one, her husband takes them in the car and goes around and distributes them to certain churches.

She takes them to churches where she knows there are no parishioners willing to bake the offering bread themselves. Yet they still go there to receive Holy Communion and take antidoron, the blessed bread distributed after the Divine Liturgy. Where is the priest supposed to find the offering bread, and what is he supposed to do? They imagine they bear no responsibility.

And people say, “That is the priest’s job.” Ah, the priest’s job! Of course, the priest must also take an interest. If he knows that there are one or two feast days during the week, or perhaps on Saturday, and he has a choice prosphoron on Sunday, he should select it, set it aside, take care of it, preserve it, and do his part. He can do this; he can see to it, because to govern is to foresee.

But not only that far — our concern and our obligation must not stop there. We are under obligation, and if we do not make this effort, we have no reward.

So these little souls remain up there, close to Christ. The Lamb has not yet become Christ; they are still the precious Gifts. And when the priest comes out in procession with the Holy Gifts, he is carrying the precious Gifts.

Yet at a certain point in the Divine Liturgy, the bread, the Lamb, is transformed.

The Ascension, the Theotokos, the Second Coming, the Annunciation.

Of course this change does take place, and it happens at the very moment when we, out here, are singing, We praise You.

At that moment, inside, the priest, praying and struggling, entreats the Holy Spirit to descend and change the precious Gifts.

Send down, O Lord, he says, Your Holy Spirit, that it may come and change these. And indeed the Holy Spirit descends and changes the bread, making it the Body of Christ, and it changes the wine, making it the blood of Christ, and now we have Christ Himself and the blood of Christ. The souls, though, still remain there; they have not yet partaken. Then, when the priest communes, inside, while we outside are singing the communion hymn, the priest takes the Lamb, the one in the middle, the one that has on it, Jesus Christ conquers. He seals it, cuts it into four, divides it, and he and his deacon commune from the portions marked “Jesus” and “Christ”.

The Jesus Christ portion he casts into the Holy Chalice, which holds the blood, and then he comes out to give us Communion. The Jesus Christ portion he will commune himself, either he alone, or he and his deacon, or several others from it.

But with the remaining NIKA portion he will commune the faithful outside. He will come out at, With fear of God, and commune the faithful. When he goes back inside, while we out here say, We have seen the true light, and so on, then he takes up the Holy Diskos with these little souls on it, the particle for the Most Holy Theotokos, the particle for the ranks of saints and angels, and the particles for the other souls, and all of these must remain upon the Holy Diskos. It is wrong, very wrong; those priests sin who tip them into the chalice too soon and then commune us outside with them.

Because once souls have been placed upon the Lamb, it is impossible that I too would not consume some of them along with it.

I did not come to receive Communion on behalf of other people's souls. Those souls are communed by the priest or the bishop. It is Christ.

I will partake of Christ himself.

Unfortunately, ninety-five percent, and let me even say ninety-eight or ninety-nine percent, of priests do this. Without fail they drop everything in, take it out, and give Communion. And without fail they commune us as well with the particles of others. By rights, those particles should stay up there on the diskos.

They will commune the faithful with whatever is left over, the NIKA portion, and then they will go back inside the altar. And they will take the portion of the Panagia and drop it into the chalice. They will take the portion of the Angelic Orders, the ranks of the bodiless powers, and drop that in too. They will take this one and that one, and they will put all the rest into the Blood of Christ, into the Holy Chalice. And they will say: "And wash away, O Lord, by Thy precious Blood, the sins of these Thy servants." That is where your person has to be, in there.

And that dear soul you brought the slip of paper in for must be in there too. That is, if you brought it in time, so that soul could have a share in it. Otherwise they won't be in there. There is no greater joy than this moment.

'Send down, O Lord, Your Holy Spirit upon us and upon these gifts here set forth. And make this bread the precious Body of Your Christ. Amen. And that which is in this cup the precious Blood of Your Christ. Amen. Changing them by Your Holy Spirit. Amen, Amen, Amen.'

So that, for those who partake, they may be for nepsis, the watchfulness of the soul, and for the forgiveness of sins. And we too shall partake and receive all these blessings. We partake directly, while they partake indirectly.

Saint John of Euchaita says it is good for the lantern to go out in front, so you can see to walk. But many times, as it comes, it lights the way from behind as well. These are the memorials that are held. It is well, he says, for a man to die in such a state that he need not wait for the memorials of the liars he leaves behind.

But many times, he says, those that come afterward also help. You have no idea how much. Our clergy do not tell us this here.

Our own. Not one person came forward to say, “Wait a moment, sir. Since this is being done...” So, if we truly want to benefit them, since the effort is being made, the sacrifice is being offered, the expense is being borne, and the concern and love are there, you should know that it must be done in this way, so that we may also benefit these people, for whom Christ still cares. Just as we, when we depart this life and pass over there, will wait, so too do our own departed loved ones wait.

Our prayer is that those who remain behind will remember us at the proper time, so that we too may partake indirectly. For there is both direct sanctification and indirect sanctification. Our sanctification is direct; we receive it firsthand. Those souls, through the means I have described to you, partake indirectly.

The greatest relief the souls feel is this. Not giving away all your goods in almsgiving, which is itself a great thing, nor anything else you might do for a person who has died.

The blood of Jesus Christ, though, is above all. And if anyone wants to grasp how serious this is, consider that a particle is lifted out for our Most Holy Theotokos.

A particle is lifted out for our Most Holy Theotokos. Does our All-Holy Lady have need? For she is not God; however much you try to make her God, she is not. She is the moon, she is not the sun. And if our All-Holy Lady, in a manner of speaking, has need, then in any case our Church lifts out a particle for the Theotokos.

How much more, then, do the rest of our own people need it — the sick, those who departed with sins on them, and so on. Think how great their need is. If the particle taken out for the Theotokos is dropped into the blood of Christ, shouldn't the particle for our own loved one be dropped in as well?

I do not know whether you are grasping this thing, and why.

"Again we offer You this rational worship, this worship offered with mind and spirit." The priest goes on saying this quietly, in secret. "For the forefathers, the fathers, the patriarchs, the prophets, the evangelists," and so on, "the ascetics who lived in self-restraint, and for every righteous spirit made perfect in faith."

'And especially for our Most Holy, immaculate Lady Theotokos.' Do you grasp it? Beyond all these, this sacrifice is offered especially for the Theotokos.

Now think where our departed will end up, and those others waiting over there. And here we are, carrying the prosphoron in only in the afternoon, at the very end. And they hand us a prosphoron there, they hand us an ypsoma, a piece of blessed bread.

The fathers there give it to us, and many times this ypsoma has had no commemoration read over it.

There are not enough of the ypsomata; he cuts things short at the end quickly, or folds them up, or hands them out. With no commemoration read.

They haven't been read. Do you know how many things go wrong, on our part and on the part of our priests? Of course, there are also those who are careful about these things.

They are careful: if the antidoron, as it is called, or the blessed portions are not enough, you may cut more, but give it to the priest so that he can take it to the Prothesis, where Christ is, and bless it there. He should not bring it out and give it to you without doing this. Nor should he simply take loaves from the small basket, cut them up, and distribute them as antidoron when they have not been blessed in their entirety. We need to learn these things, and if the fathers do not remember them, we should remind them graciously: “Father, please remember this at the Prothesis.” That will be a lesson for years to come, so that they take proper care. What does God see from above? I do not know; I am not there to tell you. But He certainly sees many things. So, if you wish to help your people, both the living and those who have reposed, do this. And take care, if possible, to be present in the Church yourselves, or have your child, brother, husband, or wife attend. “Can you not come, dear grandfather? Then send us your blessing, and we will go to represent you.” We celebrate the feast, yet we take leave from work only in the afternoon.

Time off from work — all right, let's say we accept that. But in the morning, when your Saint's feast is being celebrated, that's the one place you don't go.

No. You will give me the morning off so I can go to my Church, and until the dismissal, no one is to come and wish me a happy feast day.

If you want to be blessed by God, if you truly want to be blessed by God. But everything we do is crooked, all of it crooked. How, then, is it possible for us to bring down the grace of God upon ourselves? It is not possible.

Along with this, pay attention also to the matter of the children. As you know, eighty percent of children today do not go to church. And they do not go because they never learned to go. Mothers say: the child will catch cold, it's hot in church, the child will suffer, and so on.

Or they take it in just for a moment to light a candle, or to some little country chapel if they happen to go on an outing on Sunday, and that's the whole of it. The serious matter of church attendance and of Holy Communion they do not consider necessary on every Sunday and feast.

And then how will you live? So many sacks are full of this neglect. So at this point I wanted to say a word to certain people who pay no attention to the matter of bringing their children to church.

A child should be taken to Church from infancy. But if you yourself do not go to Church today, how will you take your child? Those poor children born to such mothers and such parents, how will they ever go? They will become little beasts; that is what they will grow into.

First they will devour their own parents, and then they will devour the others outside as well. The sacrifice is the one that takes in wild beasts and gives back sheep. It takes in ravens and gives back doves. Do not listen to those who say that this little one has no need of it.

It too has need of it. 'Ah, what does it understand?' Do you understand?

You understand, and therefore it understands too. Everyone understands, and everyone is fashioned the same way. The only difference is that in a person the devil also steps in between, who sets himself against it and will not let him do it. So at this point I wanted to say a word to certain people who pay no attention to the matter of bringing their children to church.

Just look at the piglet, for example: the moment it's born and comes out of its mother's belly, it runs with its eyes closed to find its mother's teat, to latch on and feed.

What does it eat? Who told it? What school did it go to? Where did it learn? Yet it knows its own teat and always goes straight to it. No one else will take that teat; it belongs to that piglet. Nor will it ever go and feed from the one next to it, even if its own is empty. It does not steal. The pigs themselves would be disgusted with us human beings, with us thieves. Where did it learn this? It was made ready to feed there. It walks at once; it stands up at once, fully formed for what it must do. Only among human beings do we find all these disorders. When a goat or a ewe gives birth, the newborn immediately goes straight there.

It will make its way there to feed.

But in the human being the devil interferes, so that this may not happen. He goes and pinches the child. Listen to Satan confessing his own work. He goes and pinches it to make it cry. And so you come to think your child is sick, when it is Satan pinching it, so that you will not take it and go to church.

Or, if you do go to Church, the devil prods the child there and makes it cry, so that you have to go outside and are forced to leave.

Wouldn’t you want to leave? These are tricks of the devil. Do you see what man is worth? Satan does not trouble himself over a pig, a sheep, or a goat. But he does trouble himself over man. So a person must know how to conduct himself. Yet there are mothers who do not take their children to Church. Woe to them on the Day of Judgment! They have a duty to take their children to Church. They themselves must attend Church, and they must bring their children as well. The whole family must become a Church in the home. Otherwise, what will happen? What good is it if you feed the child even the finest of everything? Tomorrow he will take a slipper and beat you over the head, because you are raising a beast. If you cannot form a true human being within the Church, with all the Church’s means of restraining evil and bringing sanctification, will you form one at home? It cannot be done. He will become a beast, harmful to himself, to his household, and to everyone outside it. Take heed.

Pay close attention to this: not even if it rains, not even if it snows, nothing at all will happen to the child. Fix this firmly in your mind. Especially today, when there are so many means at hand. I once saw a lady who had put the child into a kind of sack and zipped it up to about here, with a zipper and all, and had left it outside on the balcony.

Only its little head was sticking out, and she had the baby out there on the balcony. You'd think it was a watermelon set outside to chill. Nothing is going to happen to the child. So why can't the child go to church?

It is a matter of unbelief, a matter of unbelief. When we ourselves have need of the All-Holy Theotokos, we cry out to her, 'Come, Panagia.' But when it comes to doing our own part, this we do not do. So pay attention to it. And there are others as well who will not let their children go, I say this by extension, to catechism, for fear they might turn out simple.

So catechism is for fools? Meaning God is for fools? Do you follow me?

If a child who goes there and hears even a couple of words still barely respects you, or doesn't respect you at all, how much more the one who will hear nothing? What will you have to endure tomorrow? Mother and father alike, you'll be paid back in the very same coin.

God is just. And it is a great sin when a person fails to form his child in the faith, as far as it lies in his hands. Of course, the child is free. Tomorrow he will do as he wishes. If he wants, he accepts it, holds on to it, embraces it, lives it, and orders his life by it; if he wants, he rejects it. He is free.

No one is bound by this. Preaching always leaves a person's freedom intact. I listen, I don't like it, off I go. The other listens, likes it, accepts it. No one is forced. And yet there are many who do not send their children to catechism, so that they won't be catechized.

They don't need these things, people say; they only need the technical means and the rest, all the various things. That is not right. Because any science without Christ is a tool in a man's hand, a double-edged knife that cuts this way and that.

But when it is with Christ, it is a useful tool, a necessary one, a blessed tool. Christ always leads a person to what is right, to the things that benefit him both for this age and for the age to come. Here, in contrast to what the world serves up and takes on today, which is good neither for this world nor for the next. So children must partake in Holy Communion. But for the infant to commune, who knows nothing, the mother must be in a fit state, and the mother too must commune. Many times I see mothers who come and have their child commune while they themselves do not commune.

So how then did the child commune? When you baptized it, the godmother confessed. She said, 'I renounce Satan.' She didn't say 'the child renounces'; she says, 'I renounce.' Because she takes it up, she assumes the responsibility, and she confesses before God.

And God says, 'Very well; for your sake I cleanse this child.' From black I make it red. From a child of Satan I make it holy; it can now commune, 'the Holy Things for the holy,' indeed from this point on. But from here on begins the mother's responsibility; up to here it was the godmother's. out of superstition the godmother will present the child to commune three times; three times the godmother must. Because after that she should not; the godmother is not the spiritual mother, she did not take on the responsibility, she did not renounce Satan. She is not joined to Christ. Where is the godmother now? She has stopped. Anyway, let us grant that you handed it over to the koumbara.

Baptized and chrismated, handed over to God. Guard it from fire, from the cliff, until it is twelve years old. At twelve you will come to take it up, and to say to this child what you have said to God on its behalf, about this and about that. Will you come, or won't you come?

Well, you'll find it hanging boldly around your neck. 'We'll talk it over, come on.' Whatever you did, then you will suffer for it. So the mother must fast herself, pray herself, put herself in order, and by her own faith have her child commune.

But the mother has killed her other children. She avoids having other children. Where will she present herself? That is why we see children who commune, and commune often, yet we see no fruit. Why do we see no fruit?

Because the one confessing behind it, the one holding it in her arms, is not clean. The child knows nothing of this.

And when I say our ancestral sin is cleansed, it is cleansed because of the confession of the others. But here they do not take this into account. Saint Barbara, they say, is for the children. She is, but she is for the mothers too.

For children who have no mother, it doesn't apply. It's Saint Pancratius' day, or whatever he calls it — Saint Stylianos is the one for the children, and the children come and receive Communion. Yes, but what about the mother? Whose hands are those that hold the child and bring the child forward to receive Communion?

Christ looks at that one; he does not look at the little child that knows nothing. And what happens in that case? What good comes of it?

That is why Basil the Great says, 'The good is not good if it is not done well.' This good, he says, is not good if it is not done in a good way. And it comes to pass that you find its very place at this point of which I am speaking to you at this hour.

So hold on to these things I am telling you, as much as you can. And take care to put them into practice, since you do go to church, since you do make some effort, since you still have icons in your home, since you make the sign of the Cross and put on a little incense.

So that the benefits may multiply; otherwise, as Scripture says, I am boxing, I am beating the air. The air is struck with fists, yet it is not struck. That is what we do. We wear ourselves out with no result at all.

After this, I would mention another aspect that is not taken seriously enough. A person’s duty is not merely to go to church. When you leave the Church, has your purpose been fulfilled? You still have a duty and a responsibility after you leave. Your obligation does not end with church matters; once you have left the Church, you will still have to give an account to God.

You went to church, we say; you went into a garden. Everything is there inside. A true Paradise, a Paradise indeed. You stepped in among these flowers, among these fragrances, among these clear, murmuring waters.

What did you not enter into there? What did you not hear, what did you not see? What did you say among the flowers? Now, as you go back out, have you taken anything with you? Will you take a bouquet? Did you pick a carnation for someone else? Did you pick a rose for someone else?

Will you pass on anything of what you heard? Will you say anything of what we talked about in church, to someone else, someone who couldn't care less? Sadly, some people are ashamed to speak of these things. Or they don't consider it their duty to carry something over to another person.

Once before, when we were discussing another subject, I said something that I would like to bring forward again because it is especially relevant now. My beloved, we share responsibility for the sins of others and for their ignorance. Do you realize that we are accountable? God will call us to account for them, and we have an obligation.

But first, let me tell you another story. A man was dying in a courtyard shared by about fifteen families. Among those families lived a man who had been devout for many years. In one of the other families, the husband, the head and provider of the household, was now dying. He was not religious and never went to Church. His life was the coffeehouse, his newspaper, and his backgammon, nothing else.

Holy Scripture.

And he went to visit him, and indeed the man had only a day or two of life left. He had cancer, yet he kept his senses right up to the last moment, and he talked as though nothing at all were happening.

So this devout man thought now was the time to say something to him about God. He says to him, 'Have you set your affairs in order? You're only human, you could pass away.' 'And if I do pass away,' he says, 'is it such a great thing for a man to pass away?'

A man can die, and it's worse if he's unprepared. "What preparation am I supposed to make?" he says. "Well," the other man says, "where you're going, won't you find anything?" "What will I find?" he says. "Well," he says, "won't you find Christ?" And the man answers back from over there: "Which Christ?" "Don't you believe," he says, "that there is a Christ?" "Why," he says to him, "do you believe He exists?" "Of course I believe," he says. "Then where were you," the man says to him, "for twenty-six years? Right here, in the same courtyard, we've been living for twenty-six years. And I'm dying tonight," he says to him. "Twenty-six years — where were you?"

'Woe to you,' he says to him, 'if what you're telling me is true. Get away from here, I don't want to see you. Where were you all these years,' he says, 'twenty-six years?' He had never once told him anything.

He would surely have made conversation with him. He would surely have found fault with him in an indirect way. But he had never actually told him.

“Go away,” he tells him, “and leave me alone, if what you say is true. What, then, awaits you?” What he said to him is profound. It cuts deeply.

We're under the impression that we bear no responsibility. But God's providence did not place us among the unbelievers, among the indifferent, by mistake. No, in our own way we must speak to them. By our own life we must teach them.

In many things. If they refuse, we won't force them, we won't pull out a pistol. The Lord says, “Whoever wishes...”. But we too have an obligation, one that many of us don't take into account. Some book has to reach that person's hands.

A cassette has to get there, something else has to be done, prayer, a Liturgy offered in his name, and so on. That person ought to weigh on us, and we shouldn't sleep carefree while they are living far from God.

And now I come back to what I was telling you, because all that was a parenthesis within the parenthesis. In Ezekiel, chapter three, verse seventeen, it says, in plain words, the following.

'If I,' says God, 'say to the lawless man,' He means concerning the lawless man, 'that he shall surely die,' that he shall be condemned because of the life he leads, 'and you do not speak to him, that he may turn back from his lawless way, he shall die in his sin,' that is, he shall be condemned, 'and from your hand I will require his blood.' You, He says, are the one who will pay for it to Me. I'm not telling you idle talk; this is Ezekiel three, seventeen. And right away an objection springs up on its own. We hear it often, and it may even be said by some of you right now.

'Who's going to listen to you nowadays? What are you supposed to say, what are you supposed to speak about? They don't give it a second thought.' That much, God knows. As if we would say it and they would say the very same thing. And He goes on as follows.

'If you admonish the lawless man.' Admonish, not put on trial. You speak to him with reasoning, so that you can plant good sense in him. To plant sense, that's what the word means, it's a compound word. Let's not go as prosecutors, as though we ourselves were the sanctified ones going off to convict the sinners.

No. If you admonish the lawless man, but he, as the saying goes, pays no heed whatsoever to your admonition, and does not turn back from his lawless path, he will die in his sin. He is headed for Hell.

But you have set your own soul free. That much was in your hands to do. You have set your own soul free. No account will be demanded of you. But if you do nothing and simply stay indifferent, that means you are not grieving together with Christ, you are not sharing His sorrow. And Christ does grieve.

The angel stands there with his head bowed low. You go to the man, you say to him, I feel for you, I grieve together with you over what is happening. But in this case, you are not grieving together with Christ. You stay indifferent. Because this man is the blood of Christ. That blood has been shed. And there is a price paid, blood set on God's table for this man too, and you can't be bothered to have him enlightened, so that he might perhaps turn back and that blood not be wasted, the blood is not thrown away, and for this you are the one who will pay, He says. So we are accomplices, my dear ones, and this ought to grip us and occupy us, and our prayer ought to be unceasing: My Christ, enlighten me as to how I can gladly act for this man who doesn't come to church, who doesn't receive Holy Communion, who doesn't go to Holy Confession, who does this, who I've heard does that. Enlighten me, I beg You, since he is hung around my own neck.

Do you know how many little medallions hang around our neck, souls we are bound to see freed from us before we die? Because if what that man said comes true — 'Woe to you,' he told him, 'if there is a Christ beyond the grave and he asks me to account for these things, woe to you. Twenty-six years you have been here, and only now, when I am dying, you come to tell me? Get out of here' — and he threw him out.

Yes, that is how things are connected, how they are arranged, how they are laid out before us, so that we are left without excuse. So when you go to church, it is not enough for you to go and for me to go, to put in a nice appearance, flash a smile, and then leave. No, no. We must not let people have their eyes put out; we must take care to open their eyes ourselves. Enlighten me, my Christ; put the words in my mouth. Of course, timidity takes hold of us right away: "What, am I a theologian? What can I say? Am I Chrysostom? Who am I, that I should say anything?" Jeremiah said this very thing too.

When our Christ called him to play his part, he said, 'I am only a lad. I am just a brat. How am I to speak to this stiff-necked people of yours?'

A stiff neck — the Jewish neck! Where am I supposed to go? What am I supposed to go and say? "No," God tells him, "don't talk like that. I am with you." And God stretches out His hand and touches his lips. "Behold," He tells him, "I have put My words in your mouth." Moses said the same thing: "How am I supposed to go to Pharaoh," he says, "and do things like that?" And God answers, "Am I not the one who makes the tongues?"

«Am I not the one who makes the mouth? Go over there,» He tells him. «Are you the one doing the work? Put your hand in your bosom, pull it out — leprous. Put it back in again. You're a leper, you say — a sinner; I am the one who will do the work through you.» Has anyone ever asked, has anyone ever said: «My Christ, enlighten me right now. What can I say? Most Holy Theotokos, what can I say at this moment, to be of help?» No. «I put him in his place.» No, that's not a good thing. Did you succeed? Did you do him any good?

We ourselves are nothing. Someone else answered; Someone else opened your mouth. Many times we give an answer—you will have noticed this—and if they tell us, “Say again what you just said; say it again,” I do not know how to repeat it. Why do I not know how to repeat it? Because He said it; that is why I cannot say it again. Someone else spoke through you. That, then, is what you should do. But we also take an interest: at home we keep a little piece of paper with the names of those who need help. We bring them before God every evening and every morning.

In the morning, mind you: 'Remember, O Lord, and through the intercessions of the Saints of the day, and of the Theotokos, and of Katina, and of George, I beg you, and of that child, and of that little young woman, and of that father, and of that nun, and of our nation,' and so on.

Is there a little slip of paper there? Yes, there is. Or there isn't. There is one for the grandchild, because there are exams coming. But for that other person, nothing. It is not that you should stop praying for the grandchild — pray for the grandchild — but know this: for the grandchild you are praying out of natural feeling.

How much would you pray for that other one? You would pray out of love. And how will you pray out of love? See how far the love of mere feeling stands from real love. That little slip you carry to church, the one you took this morning — whose name did you write on it?

Many people do not write any names down; many do not go to church at all. They are indifferent, as though your father has no need of you today, as though your mother expects nothing from you, and as though the neighbor who left no one behind expects nothing from anyone. Is this not an opportunity for you to receive a heavenly reward without labor, simply by writing down five names? Where is this love? Where is the solidarity between the two parts of the one Church, from the Church militant toward the Church triumphant? Where is it? Where? It is there in the Church, right where you are standing.

— where the transubstantiation takes place inside, the changing of the bread and wine into the Body and Blood of Christ — and he says in his mind, and so on: "Remember, Lord, Kostas and George and those others, and the little children up there at the school, and those young girls I see who have taken the wrong road — I beg You"; there, inside his mind, "and those whom each one has in mind, and of all men and of all women."

Whom do you commemorate? Whom do you commemorate? Where is your love for your neighbor? 'Your prayer,' he says, 'you commemorate, yet you have no idea what he is saying at that moment.' Those of you who do not know your letters, he says, and do not send me anything in here to read out, say them now — whatever you have, whatever you hold in your mind.

'Remember my father, my brother, my neighbor, this one, that one, and the other, our Church, the nation, the patriarchates, the Church of America, the Holy Sepulchre, of Sinai; remember, O Lord, the monk.' Do this, yes, and you will see what happens — how heaven comes down here below.

So we cannot have good fruit, neither for ourselves nor for others. It is necessary, then, that we learn these things; it is necessary that we discuss them. Tonight, I think, there have now been twelve hour-long talks on this subject — eleven or twelve, I believe. And there is also a special book that speaks of it, called 'In the Churches Bless God,' with details, beautiful things, reminding and teaching people — patristic, scriptural, ecclesiastical — how they ought to think and how to conduct themselves around this Mystery, the Mystery of love and the Mystery of Mysteries, which is called the Holy Eucharist, and which begins in the Upper Room and continues down through the ages, and it will continue until the end of the ages. Because, you see, even when we leave and depart from here, we will still be within it, if there are people here to present us during the Holy Eucharist.

For in Christ, both the world above and the world below are one. We are in immediate communion with Christ, and they are in immediate communion with Christ. And how much blessing a person can draw out of nothing, when he is always moved by love.

So I would like us to stop here for tonight, and for you to gather up in your minds all that you have heard until today. Many of you take the cassettes on which these talks are recorded and produced here — use them to benefit others too around this subject. In any case, it is the most serious subject of all, because within the Church we are given the chance to meet with Christ, with the Theotokos, with the Saints, with the Angels. And you understand what such an encounter means, how it changes a person — so long as we pay attention, and so long as we truly want it. I pray that from here, from this Inn, our Christ may prepare us for that Kingdom, which I wish for one another and for all. Amen.

Σήμερα το βράδυ με τη χάρη του Κυρίου να συνεχίσουμε ένα μάθημα ακόμη αναφορικά με το σοβαρό αυτό θέμα του εκκλησιασμού.

Ευρισκόμεθα όσοι είμεθα μαζί στο σημείο εκείνο που μιλούσαμε για τη λεγόμενη προσφορά που πηγαίνουμε στην εκκλησία. Τι ευθύνη έχουμε έναντι αυτής, το πώς πρέπει να είναι και το τι πρέπει να κάνει ο άνθρωπος.

Είναι ένα από τα σοβαρότερα θέματα διότι βλέπω πολλές φορές, πολλές ψυχές που για κάποια εορτή και πηγαίνουν κάποια προσφορά σε κάποια ώρα της λειτουργίας που αυτοί νομίζουνε, που ξεμπερδέψανε από τη δουλειά τους, ξέρω εγώ, χωρίς να γνωρίζουν τι αποτελέσματα θα έχει.

Εορτάζει το παιδάκι σου, παραδείγματι, το οποίο πηγαίνει σχολειό την ημέρα εκείνη και εσύ πας μια προσφορά στο όνομά του Και την πηγαίνεις στο Ευαγγέλιο, την πηγαίνεις πιο πίσω, στο πιστεύω και λοιπά.

Τι θα ωφελήσει αυτό, τι έγινε τώρα; Δεν έγινε τίποτα για την ημέρα εκείνη. Εάν ο ιερεύς το κρατήσει το χαρτάκι αυτό και να το μελετήσει κάποια άλλη ημέρα που θα ξαναλειτουργήσει Και αυτά βέβαια για τας Αθήνας που γίνονται συχνότερες λειτουργίες μπορεί και με δύο μέρες και με μια μέρα και με τρεις μέρες.

Εάν αυτό γίνεται σε κάποια κωμόπολη, σε κάποιο χωριό που θα έχει την Κυριακή, την Κυριακή θα συζητηθεί η υπόθεση του παιδιού σου παρότι εόρταζε.

Θέλω λοιπόν να γνωρίζετε ότι εφόσον σκεφτήκατε να πάτε μια προσφορά για το παιδί, διότι το παιδί δεν θα είναι στην Εκκλησία, αυτός είναι ο λόγος, διότι το παιδί δεν θα είναι στην Εκκλησία και θα παρουσιαστεί τώρα δια της προσφοράς στην Εκκλησία.

Εκκλησία. Και οι κοιμημένοι είναι στην εκκλησία. Δεν είναι; Πηγαίνοντας προσφορά, τους φέρνει στην εκκλησία. Οι άρρωστοι είναι στην εκκλησία. Δεν είναι; Πηγαίνοντας προσφορά, τους φέρνει στην εκκλησία. Οι ταξιδεύοντες είναι στην εκκλησία. Δεν είναι; Πηγαίνοντας προσφορά, τους φέρνει στην εκκλησία. Αυτό πρέπει να το ξέρει ο άνθρωπος και πρέπει να ξέρει πότε πρέπει να τους παρουσιάσει στην εκκλησία, ώστε να συμμετάσχουν και αυτοί.

Να πάρουν μέρος στη θυσία, ο σκοπός της προσφοράς είναι να πάρουν μέρος στη θυσία, όχι απλώς να μελετηθεί το όνομά τους, διαβάζεις τρισάγιο, γίνεται μνημόσυνο τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Δεν γίνεται. Γιατί δεν γίνεται; Διότι δεν γίνεται θυσία. Πλην του Σαββάτου και της Κυριακής.

Προηγιασμένες γίνεται μνημόσυνο; Δεν γίνεται. Γιατί δεν γίνεται; Διότι δεν γίνεται θυσία.

Προϋποθέτει θυσία. Για να συζητήσουμε για το πρόσωπο που δεν είναι παρών, είτε εντός του σώματος, είτε εκτός του σώματος, θα πρέπει να έρθει προσφορά.

Ακούστε λοιπόν όσοι δεν ξέρετε πώς γίνεται αυτή η υπόθεση, ώστε να προκύπτει η ωφέλεια ολόκληρη, σωστή. Μην κάνουμε αστεία. Πρώτα πρώτα είπαμε ότι η προσφορά πρέπει να γίνεται σπίτι. Να σταματήσει ο φούρνος. Ένα προσφοράκι μικρό να γίνεται σπίτι.

Να μάθει η κυρά, η κόρη, δεν ξέρω, ο σύζυγος, ο γιος, να κάνει ένα πρόσφορο, για να γίνεται περιποιημένο, σπιτικό, σταρένιο. Όχι τις φούσκες που έχουν εκεί πέρα, που δεν μπορούν να κάνουν τίποτα οι παπάδες· δεν μπορούν να βγάλουν καμιά μερίδα.

Βέβαια είναι και μερικά πράγματα τα οποία δεν μπορούν να τα περιποιηθούμε πολλές φορές Είναι κανένα σπίτι που δεν μπορεί Ξέρω εγώ κάτι Είναι έτσι ο συνδυασμός των ατόμων εκεί Ευχή που δεν μπορούν να φτάσουν. Αν μπορούν σε κάποιο άλλο πρόσωπο που ξέρουν, που θρησκεύει και κάνει δικά του πρόσφορα, να σου κάνει και σένα προσφοράκι μικρό.

Αν μπορείς, κανένα συγγενή, καμιά κυρία, καμιά κόρη που θρησκεύει, ανθρώπους καθαρούς στην ψυχή και στο σώμα, να σου κάνουν.

Δηλαδή εγώ τολμώ να πω ποτέ να μην πάει από το φούρνο στην εκκλησία πρόσφορα. Ποτέ.

Όταν σκέπτομαι ότι μπορεί αυτό να γίνει σώμα Χριστού, ένα πράγμα απεριποίητο τελείως που κόβει απλώς, του βάλει μια σφραγίδα η οποία δεν φαίνεται καθόλου και στο πουλάει για πρόσφορο μέσα σε μια χαρτοσακούλα Δεν μπορεί αυτό το πράγμα να γίνει σώμα Θεού. Δεν πρέπει να γίνει δηλαδή, είναι ασέβεια που να το πούμε δηλαδή.

Και εφόσον ξέρουμε σήμερα τόσα πράγματα, τι δεν μαθαίνει ο άνθρωπος, τι δεν ξέρει ο άνθρωπος σήμερα. Τι δεν ξέρει, όλες τις διαβολές που γίνονται κάθε μέρα, όλα τα νέα, όλες τις μεθόδους μαθαίνει. Ένα πρόσφορο δεν μπορεί να ζυμώσει, αυτό δεν μπορεί, δεν θέλει, δεν αφήνει ο σατανάς να γίνει αυτό το πράγμα.

Δική σας ευθύνη το λοιπόν αυτό, βάλετε το καλά μέσα στο νου σας, όσοι τους 100, τουλάχιστον οι 80 να φτάσουν να κάνουν πρόσφορα δικά τους. Μικρό, δεν είναι ανάγκη να γίνει μεγάλο, να έχει απάνω της σφραγίδα, να μπορεί να κάνει ο παπάς τη δουλειά του.

Λοιπόν ακούστε πως έχει το θέμα αυτό.

Όταν ο ιερέας το πρωί πάει να κάνει την προσκομιδή τη λεγομένη. Την κάνει πρωί-πρωί.

Παλαιότερα η προσκομιδή, η πρόθεση, έκλεινε στα Άγια.

Δεν έκλεινε το πρωί, σκεπάζεται και λοιπά και τελειώνει. Που έπειτα αν θα έρθει κάποιος συμπληρωματικός, ή θα το σκόσις ξεσκεπάσει και θα βάλει από κάτω ο παπάς ακόμη, ή αν δεν το ξεσκεπάσει και βγάλει μερίδα, θα πάρει απλώς το χαρτάκι έτοιμοι, στη Κύριε Γεωργίου, Κωνσταντίνου, Μαργέτας, Νικολάου κλπ.

και δεν θα βγει μερίδα μέσα.

απλώς γίνεται συζήτηση χωρίς να βγει μερίδα μέσα. Παίρνει ρόλο σοβαρό να βγει μερίδα, να πέσει ψίχουλο, ψίχουλο. Και ξύνει ο παπάς, έχει ένα πράγμα και ξύνει και πέφτουν ψιχούλες μέσα. Εκεί πρέπει απαραίτητος να λάβει μέρος το πρόσωπό σου.

Εκείνο που είναι άρρωστο, εκείνο που ταξιδεύει, εκείνο που δεν είναι στην εκκλησία για ευλόγους αιτίας. Πάει σχολείο, πάει γραφείο, πάει ξέρωγω τι. Δηλαδή πρέπει να βγει ψιχούλα. Ο ιερεύς λοιπόν, όταν πάει το πρωί στην εκκλησία, θα πάρει μια προσφορά, τη διαλέξει καλή αυτός.

Και θα την πάει στην πρόθεση εκεί, θα την υψώσει, είναι η Παναγία αυτή. Και θα βγάλει από εκεί τον Αμνό, τον Χριστό. Το υπόλοιπο θα το αφήσει να κοπεί αντίδωρο. Αυτόν τον αντίδωρο, το πρόσφορο από το οποίο ευγήκε ο Χριστός, ο Αμνός.

Αυτό είναι το αντίδωρο, το άλλο είναι ευλογία. Το πρόσφορο που έβγαλε το βόρο είναι η Παναγία. Και μένει το αντίδωρο, η κοιλία της Παναγίας. Γι' αυτό κόβεται ψιλά μικρά κομματάκια. Αυτό το αντίδωρο. Το βάζει αυτό επάνω στο δισκάριο, το Άγιο Δισκάριο.

Είναι ένα δισκάριο και το βάζεις μέσα στη μέση. Παίρνει ένα άλλο πρόσφορο και βγάζει τη μερίδα της Παναγίας. Από ένα πρόσφορο, όπως είπα πάλι, δεν πρέπει ο παπάς να λειτουργεί. Διότι η Παναγία που έβγαλε τον Χριστό δεν γέννησε τον εαυτό της.

Ούτε τους Αγίους, ούτε τους Αγγέλους, ούτε τους πεθαμένους. Γι' αυτό απαραιτήτως χρειάζονται πέντε πρόσφορα. Δεν υπάρχουν πέντε, δύο οπωσδήποτε. Το ένα να βγάλει τον Αμνό και από την άλλη προσφορά να βγάλει τις υπόλοιπες μερίδες.

Θα βγάλει λοιπόν και μια τρίγωνη μερίδα που είναι Μήτηρ Θεού που λέει, είναι Παναγία. Παρέστη η Βασίλισσα εκ δεξιών σου κλπ. θα τη βάλει εκεί. Έπειτα θα βγάλει μια άλλη μερίδα που έχει επάνω κάτι αστεράκια, τα εννέα τάγματα εκεί.

Αγίους, Αγγέλους κλπ. κλπ. και τα τακτοποιήσει. Τα πείτε ανάλογα που λένε. Έπειτα πάμε εμείς στους αρρώστους μας. Πάμε εμείς στους νεκρούς μας. Εγγεγραμμένοι στα δίπτυχα της Εκκλησίας. Ευεργέτες, δωρητές, άλλοι και κοιμημένοι.

Ο ιερεύς ο οποίος παρουσιάζεται ως επικεφαλής υποχρεωμένος όλους αυτούς να τους μελετήσει. Για όλους αυτούς εφόσον κάνει λειτουργία είναι υποχρεωμένος να τους μελετήσει, αν κάνει καλά τη δουλειά του. Αλλιώς θα βγουν κάνα βράδυ και θα πάνε να τον πνίξουν στον ύπνο του.

Είναι πολλοί οι οποίοι δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Όσοι τους πήγαν εκείνες τις ημέρες, εάν έχουν τίποτα δικούς, τους μνημονεύουν. Και έπειτα πάλι κάθονται εκεί πέρα. Προσκομιδή κρατάει 2 και 3 και 4 και 5 ώρες.

Ο ιερέας πρέπει να πάει πολύ γρήγορα το πρωί στην Εκκλησία για να τα προλάβει αυτά τα πράγματα. Διαφορετικά να τα προλαμβάνει. Και θα βγει και στη μία η ώρα. Αν θέλει να κάνει τη δουλειά του σωστά. Να ευεργετήσει όλο αυτό τον κόσμο που θέλει να ευεργετηθεί ο Χριστός.

Χριστός, Χριστός θέλει να τον ευεργετήσει τον κόσμο αυτόν, γι' αυτό έχει την Εκκλησία, γι' αυτό έχει τη Θυσία, γι' αυτό δέχεται, γι' αυτό επενόησε, γι' αυτό και οι πιστοί όσοι ξέρουν φροντίζουν τα ονόματά τους να τα στείλουν σε μοναστήρια που κάνουν καθημερινό λειτουργία και που μελετούν.

Λειτουργούν. Γνωρίζω στο Άγιον Όρος, επί παραδείγματι, τέσσαροι ιερείς, από χιλιάδες ονόματα ο καθένας, σε τέσσερα διαφορετικά παρεκκλήσια, στην ίδια μονή. Καθημερινώς λειτουργούν και μνημονεύουν. Εδώ στη γειτονιά σας, ο παπα-Νικόλας ο Πλανάς είχε σακούλες ολόκληρες. Μέχρι τις δύο η ώρα μνημόνευε. Στην επαρχία που πηγαίνω, πηγαίνω ένα πρωινό να δω και ήταν από δύο ώρες γρηγορότερα ο ιερεύς και έκανε προσκομιδή ακόμη. Ήταν πέντε η ώρα, στις εφτάμιση θα χτυπήσει η καμπάνα, και έκανε προσκομιδή χιλιάδες ανθρώπους. Φέρε υπόψη, μεγαλυτέρα ευεργεσία για έναν κεκοιμημένον δεν υπάρχει από το να τον μνημονεύει στη Θεία Λειτουργία. Όταν τον μνημονεύει, τον διαβάζει, του βγάνει μερίδα. «Μνήσθητι, Κύριε, μνήσθητι, Κύριε, μνήσθητι, Κύριε, Νικολάου, Κατερίνης, μνήσθητι, Κύριε, μνήσθητι, Κύριε, μνήσθητι». Του βγάλει ψιχούλα εκεί. Παίρνει, λοιπόν, τους νεκρούς και τους ζωντανούς στα χαρτάκια. Γι' αυτό και εσείς, όταν κάνετε το χαρτί σας, μην γράφετε ποτέ στο ίδιο χαρτί ζώντες και κεκοιμημένους. Το είπα κι αλλιώς, δύο χαρτάκια: ένα «ζώντες» και ένα, σταυρό στ' άλλο, «κεκοιμημένους». Παίρνει το πρόσφορο, λοιπόν, και βγάζει από εκεί πάλι έναν αμνό. Αμνός είναι το ύψωμα εκείνο που λέει πάνω «Ιησούς Χριστός νικά». Έχει ένα που χρησιμοποιεί για τους νεκρούς και ένα άλλο που το χρησιμοποιεί για τους κεκοιμημένους, για τους ζωντανούς, για τους ασθενείς, για τους ταξιδιώτας, για τους έχοντας ανάγκη, που δεν μπορούν να είναι στην εκκλησία, και αρχίζει τώρα και διαβάζει, το κρατάει.

Το κρατάει αυτό και με το μαχαίρι μέσα εκεί, Νικολάο, Κωνσταντίνου και λοιπά και το τρίβει αυτό. Και πέφτουν οι ψυχούλες του καθενός εκεί μέσα, μπροστά. Όταν τελειώσει τους εκοιμημένους ή τους ζώντας παίρνει την άλλη πόστα τα χαρτιά.

Και απ' εκεί ανοίγει και τα δεφτέρια του και ό,τι έχει εκεί πέρα από τους εκοιμημένους διαβάζει. Όλο αυτόν τον κόσμο τώρα, με τις ψυχούλες αυτές, όλο αυτό, το έχει μπροστά στον Χριστό. Αυτό, μπροστά είναι ο Χριστός εδώ στο μέσον, από εδώ η Παναγία, από εδώ τα τάγματα και λοιπά, μπροστά εδώ είναι όλες οι ψυχούλες των κεκοιμημένων και των ζωντανών, οι οποίοι έχουν λόγους να μην είναι στην Εκκλησία την ημέρα εκείνη.

Το δικό μας το όνομα δεν θα το βάζουμε όταν πάμε στην Εκκλησία, εμείς είμαστε υποχρεωμένοι να προσέλθουμε μόνοι μας στη Θεία Κοινωνία.

Κοινωνία, το δικό σου όνομα δεν θα το βάλεις. Των άλλων που είναι απόντες θα βάλεις, πλήν των αιρετικών και αυτών που αυτοκτόνησαν. Αυτούς δεν τους δέχεται η Εκκλησία, και να τους βάλεις, να τους γράψεις, θα πάει άγγελος να την πάρει τη μερίδα, να την βγάλει από εκεί πέρα. Δεν δέχεται. Απέκοψαν μόνοι τους τη ζωή τους από την Εκκλησία, δεν έχουν ευεργεσία πλέον από την Εκκλησία. Αυτά, λοιπόν, όλα τα πρόσωπα τα οποία απεικονίζονται σε αυτές τις ψιχούλες μικρές, για να φτάσουν

Τα σούνε εκεί, πρέπει να έχουν το χαρτάκι και το πρόσφορο την ώρα που γίνεται τουλάχιστον η θεία προσκομιδή.

Γι' αυτό, ει δυνατόν, πρέπει να πηγαίνει από βραδύς ή λίαν πρωί, λίαν πρωί. Να σταματήσει είναι αδικία για τους ανθρώπους που το πηγαίνουμε το πρόσφορο από τη στιγμή που εσταμάτησε η προσκομιδή. Και επαναλαμβάνω, η προσκομιδή τελειώνει πολύ γρήγορα το πρωί.

Πολλοί δεν το ξέρουν λοιπόν και περνάνε από το φούρνο και το φέρνουν και ζεστό μάλιστα. Το οποίο όχι με μαχαίρι δεν κόβεται, ούτε έτσι να θέλει να το σπάζεις με το χέρι δεν κόβεται. Με πριόνι πρέπει να κοπεί αυτό.

Αν είναι δυνατόν να βγάλεις μερίδα από αυτό. Δεν βγαίνει και να το βάλει να το κάνει τσιμπητό. Και να έχει ένα κοφίνι μπροστά του για να κάνει ο ιερέας να βγάλει μερίδα τσιμπητή του καθενός. Το δεν γίνεται αυτό το πρόσφορο το οποίο φτιάχνουμε εμείς.

Πρέπει να μάθουμε και να βγάλουμε στην άκρη αλεύρι, σιτάρι, να βρούμε από χωριό κλπ. Να έχουμε να κάνουμε τη δουλειά αυτή.

Απαραίτητος. Είναι ευλογημένη η γυναίκα, ευλογημένο το σπίτι που βγαίνει πρόσφορο από το σπίτι. Μεγάλη υπόθεση και πάει στην Εκκλησία. Μεγάλη υπόθεση. Μην ακούτε τι λέει ο κόσμος. Ο σατανάς είναι τεχνίτης και είναι και σαδιστής ταυτόχρονα.

Και θέλει να στερήσει τους ανθρώπους από την ευλογία αυτή.

Έξω από τα Τρίκαλα, σε ένα χωριουδάκι, ήτανε μία ηλικιωμένη κυρία η οποία καθημερινώς έκανε πρόσφορο. Μία στη μία μονή, μία στην άλλη μονή, μία στην ενορία, μία μία μία, καθημερινώς έκανε πρόσφορο. Και πήγε η Παναγία μας η ίδια και της φόρεσε χρυσό δαχτυλίδι.

Λέει, στο πρόσφορο αυτό, για τα χέρια αυτά με φτιάχνουνε. Γιατί όταν φτιάχνεις πρόσφορο φτιάχνεις την Παναγία η οποία θα γεννήσει το Χριστό. Και πήγε τη νύχτα στην Ιερά Μονή του Κορμπόβου της Παναγίας εκεί.

Και φώναζε τη νύχτα και τσάνηξε η Ηγουμένη και λοιπά και τσίπε και τσέδες. Αυτό και αυτό λέγε ρώτησα μου συνεύει τώρα Την ήξεραν ότι ευσεβείται η γυναίκα αυτή. Και ότι είναι η γυναίκα στην περιοχή η οποία έκανε πρόσφορο για όλους αυτούς.

Και εδώ στην Αθήνα υπάρχουν άνθρωποι και γυναίκες που εγώ ξέρω, μία η οποία κάνει τέσσερα-πέντε κάθε Σάββατο. Η άλλη, ο σύζυγός της τα παίρνει με το αυτοκίνητο και πηγαίνει και τα μοιράζει σε ορισμένες εκκλησίες.

Που ξέρει ότι δεν έχουν εκεί πέρα ενδιαφερόμενους ή ενορίτες να κάνουν αυτοί πρόσφορο. Αλλά πηγαίνουν να κοινωνήσουν και να πάρουν αντίδωρο. Πού θα το βρει ο παπάς και τι θα κάνει, αυτοί νομίζουν ότι είναι αμέτοχοι.

Και είναι δουλειά του παπά. Α, δουλειά του παπά. Ναι μεν βέβαια και ο πάτερ πρέπει να ενδιαφερθεί. Ξέρει ότι μισοβδόμαδα έχει μια-δύο εορτές, ξέρω εγώ, ή το Σάββατο, και αν έχει την Κυριακή εκλεκτό πρόσφορο, να το διαλέξει, να το βάλει στην άκρα, να το περιποιηθεί, να το φυλάξει, να κάνει τη δουλειά του. Μπορεί να το κάνει αυτό το πράγμα, να το φροντίσει, γιατί το διοικεῖν ἐστὶ προβλέπειν.

Αλλά όχι μέχρι εκεί· να μη σταματήσει το ενδιαφέρον μας και η υποχρέωσή μας. Είμαστε υποχρεωμένοι και μισθό δεν έχουμε, εφόσον δεν κάνουμε αυτή την προσπάθεια.

Μένουν λοιπόν αυτές οι ψυχούλες εκεί επάνω κοντά στο Χριστό. Δεν έχει γίνει Χριστός ακόμη ο αμνός, είναι τίμια δώρα. Και όταν βγαίνει ο ιερεύς στα Άγια βγαίνουν τα τίμια δώρα.

δώρα. Όμως, σε κάποια στιγμή της λειτουργίας, μετουσιώνεται ο άρτος, ο αμνός.

Ανάληψης της Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Ευαγγελισμός,

Βέβαια γίνεται η μεταβολή αυτή, γίνεται την ώρα που εμείς έξω λέμε το Σε υμνούμεν.

Τότε μέσα ο ιερεύς προσευχόμενος και αγωνιζόμενος παρακαλεί να κατέβει το Πνεύμα το Άγιο και να μεταβάλει τα τίμια δώρα.

Κατάπεμψον Κύριε, λέγει, το Άγιο Πνεύμα να έρθει να μεταβάλει αυτά. Και πράγματι κατέρχεται Πνεύμα Άγιον και μεταβάλλει τον άρτον, τον κάνει σώμα Χριστού. και τον οίνο τον κάνει αίμα Χριστού και πλέον έχουμε τον ίδιο τον Χριστό και το αίμα του Χριστού οι ψυχές παραμένουν εκεί ακόμη, δεν έχουν πάρει μέρος ακόμη έπειτα όταν ο ιερεύς κοινωνήσει αυτός μέσα που λέμε εμείς έξω το κοινωνικό μέσα ο ιερεύς κοινωνεί, παίρνει τον αμνό αυτό που είναι μέσα στη μέση αυτό επάνω λέγει Ιησούς Χριστός νικά, το σφραγίζει, το κόβει στα τέσσερα, τον διαμελίζει και κοινωνεί αυτός και ο διάκονός του το Ιησούς Χριστός

Ο Ιησούς Χριστός το νικά, το ρίχνει μέσα στο Άγιο Ποτήριο που είναι το αίμα και βγαίνει έπειτα έξω να κοινωνήσει εμάς. Το Ιησούς Χριστός θα το κοινωνήσει ο ίδιος ή αυτός ή αυτός και ο Διάκονός του ή άλλοι πολλοί από αυτό.

Το νικά όμως το υπόλοιπο θα κοινωνήσει τους πιστούς έξω. Θα βγει στο μετά φόβου και θα κοινωνήσει τους πιστούς. Όταν γυρίσει μέσα που εμείς έξω θα πούμε είδομεν το φως των αληθινών και λοιπά Τότε παίρνει το Άγιο Δισκάριο με τις ψυχούλες αυτές για τη Μερίδα της Παναγίας, η Μερίδα των Ταγμάτων Και οι μερίδες σε άλλες ψυχούλες πρέπει να μείνουν επάνω στο Άγιο Δισκάριο Κακώς, πολύ κακώς, αμαρτάνουν οι ιερείς οι οποίοι τα ρίχνουν γρηγορότερα μέσα και μας τα κοινωνούν εμάς έξω έπειτα.

Γιατί εφόσον θα πέσουν ψυχές επάνω στον αμνό, είναι αδύνατο να μην μου φάγω κι εγώ από αυτό.

Εγώ δεν ήρθα να κοινωνήσω τις ψυχές των άλλων. Τις ψυχές των άλλων κοινωνήσει ή ο ιερεύς ή ο αρχιερεύς. Στης ο Χριστός.

Εγώ θα κοινωνήσω από τον Χριστό.

Δυστυχώς, το 95% να μην σας πω το 98-99% των ιερέων κάνουν αυτό. Απαραιτήτως θα ρίχνουν μέσα όλα και βγάλουν και κοινωνούν. Και απαραιτήτως κοινωνούν και εμάς με τις μερίδες των άλλων. Κανονικά είναι, θα μείνουν οι μερίδες εκεί επάνω.

Θα κοινωνήσουν τους πιστούς με το υπόλοιπο που μένει, το ΝΙΚΑ, και θα γυρίσουν μέσα. Και θα πάρουν τη μερίδα της Παναγίας να τη ρίξουν μέσα. Θα πάρουν τη μερίδα των Ταγμάτων να τη ρίξουν μέσα. Θα πάρουν τη μία και την άλλη και θα ρίξουν και τα υπόλοιπα μέσα στο αίμα του Χριστού, στο Άγιο Ποτήριο. Και θα πουν: «Και απόπλυνον, Κύριε, τω τιμίω αίματί σου τας αμαρτίας των δούλων σου τούτων». Εκεί μέσα πρέπει να είναι και ο άνθρωπός σου.

Πρέπει να είναι και η ψυχούλα για την οποία έφερες το χαρτί. Αν το έφερες την ώρα που έπρεπε, για να πάρει μέρος. Διαφορετικά δεν θα είναι μέσα αυτός. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά από αυτή τη στιγμή.

Κατάπεμψον, Κύριε, το Πνεύμα Σου το Άγιον εφ' ημάς και επί τα προκείμενα δώρα ταύτα. Και ποίησον τον μεν άρτον τούτον Τίμιον Σώμα του Χριστού Σου, Αμήν. Το δέοντο ποτηρίο τούτο Τίμιον Έμα του Χριστού Σου, Αμήν Μεταβαλών τω Πνεύματί σου τω Αγίω, Αμήν, Αμήν, Αμήν.

ὥστε γενέσθαι τοῖς μεταλαμβάνουσιν εἰς νῆψιν ψυχῆς, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Και εμείς θα μεταλάβουμε, θα πάρουμε όλα αυτά· εμείς μεταλαμβάνουμε αμέσως και εκείνοι μεταλαμβάνουνε εμμέσως.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Ευχαΐτων λέει καλά είναι το φανάρι να πηγαίνει μπροστά, να βλέπεις να περπατάς. Αλλά πολλές φορές και πίσω που έρχεται φωτίζει. Είναι τα μνημόσυνα τα οποία γίνονται. Καλά λέει ο άνθρωπος να πεθάνει σε θέση τέτοια που να μην περιμένει τα μνημόσυνα των ψευταράδων πίσω που θα αφήσει.

Αλλά πολλές φορές λέει και πίσω να έρχονται βοηθάνε. Αυτό δεν ξέρεις τι. Δεν μας το λένε εδώ και οι κληρικοί μας.

Τη δική μας. Δεν βγήκε ένας να πει: «Σταθείτε, κύριε, αυτό, και αφού γίνεται...» Αν θέλουμε, λοιπόν, να ωφελήσουμε, μια και γίνεται ο κόπος, μια και γίνεται η θυσία, γίνεται το έξοδο, το ενδιαφέρον υπάρχει, η αγάπη υπάρχει, μάθετε ότι αυτό πρέπει να γίνεται, ώστε να ωφελήσουμε και αυτούς τους ανθρώπους, για τους οποίους ο Χριστός μας ακόμη ενδιαφέρεται. Όπως εμείς, όταν θα φύγουμε και περάσουμε από εκεί, θα περιμένουμε, κατά τον ίδιον τρόπον, οι δικοί μας.

Ευχή μας, όσοι μείνουν πίσω, να μας μνημονεύουνε στον δέοντα καιρό, ώστε κι εμείς να μεταλαμβάνουμε εμμέσως, διότι είναι άμεσος αγιασμός και έμμεσος αγιασμός. Ο δικός μας ο αγιασμός είναι άμεσος, πηγαίνουμε απευθείας, αυτοί δια αυτού του τρόπου που σας λέγω, μεταλαμβάνουνε εμμέσως.

Μεγαλύτερη ανακούφιση που αισθάνονται οι ψυχές είναι αυτές. Δεν πάνε να δώσεις τα αγαθά σου όλα σε ελεημοσύνη που είναι μεγάλο πράγμα κι αυτή. Και ό,τι άλλο να κάνεις για έναν άνθρωπο που έχει πεθάνει.

Το αίμα όμως του Ιησού Χριστού είναι το υπερπάνω. Και αν θέλει κανείς να καταλάβει πόσο είναι σοβαρό. Σκεφτείτε ότι βγαίνει η μερίδα για την Παναγία μας.

Βγαίνει η μερίδα για την Παναγία μας. Παναγία μας, έχει ανάγκη η Παναγία μας, για δεν είναι Θεός, όσο να την κάνεις Θεός δεν είναι, Σελήνη είναι, Ήλιος δεν είναι, και αν η Παναγία μας έχει ανάγκη, δηλαδή τρόπος του λέγει τώρα έχει ανάγκη, βγάζει εν πάση περιπτώσει η Εκκλησία μας μερίδα για την Παναγία.

Πόσο μάλλον οι δικοί μας οι άλλοι άνθρωποι, οι άρρωστοι, αυτοί που έφυγαν με αμαρτίες και λοιπά, πόση ανάγκη έχουν. Αν της Παναγίας η μερίδα πέφτει μέσα στο αίμα του Χριστού, του δικού μας ανθρώπου δεν πρέπει να πέσει;

Δεν ξέρω, το πιάνετε αυτό το πράγμα, γιατί;

Έτι προσφέρομέν σοι την λογικήν ταύτην λατρείαν. Λέγει ακόμη μέσα μυστικά ο Ιερεύς. Υπέρ προπατόρων, Πατέρων, Πατριαρχών, Προφητών, Ευαγγελιστών, ξέρω εγώ, Εγκρατευτών και παντός πνεύματος δικαίου εν πίστει τετελειωμένου.

Εξαιρέτως δε της Παναγίας Αχράντου. Πιάνετε; Εκτός από αυτού, εξαιρέτως δε δια την Παναγία αυτή η θυσία.

Σκεφτείτε τώρα που θα πάνε τα ποτικά και τα δικά μας οι άλλοι που περιμένουν εκεί πέρα οι άνθρωποι. Και εμείς το πηγαίνουμε το απόγευμα το πρόσφορο στο τέλος. Και μας δίνουν κι ένα πρόσφορο εκεί πέρα, μας δίνουν κι ένα ύψωμα.

Οι πατέρες εκεί μας δίνουν, και πολλές φορές το ύψωμα αυτό είναι αδιάβαστο.

Δεν φτάνουν τα υψώματα, κόβει το τέλος γρήγορα ή τα διπλώνει ή τα δίδει. Αδιάβαστα.

Δεν έχουν διαβαστεί. Ξέρετε πόσα στραβά γίνονται εκ μέρους ημών και των ιερέων μας. Βέβαια είναι και εκείνοι οι οποίοι τα προσέχουν.

Προσέχουν, όταν δεν φτάσει το λεγόμενο αντίδωρο και όταν δεν φτάσουν τα υψώματα, θα κόψεις, αλλά να το δώσεις στον παπά, να το πάρει και να πάει στην πρόθεση, που είναι ο Χριστός, να το ευλογήσει απάνω εκεί. Δεν έπρεπε να στο φέρει, να στο δώσει έξω, όχι να πιάνει από το κοφίνι το μικρό, να κόβει πρόσφορα και να στο δίνει αντίδωρο, εφόσον δεν έχει διαβαστεί καθ' ολοκληρία. Αυτά πρέπει να τα μάθουμε εμείς και, αν οι πατέρες δεν τα ενθυμούνται, το υπενθυμίσουμε όμορφα. «Πάτερ μου, λόγισέ το εκεί πέρα, σε παρακαλώ, αυτό». Ε, είναι μάθημα για όλα τα χρόνια, για να τα προσέχουν. Τι βλέπει αυτός ο Θεός από πάνω; Δεν ξέρω, δεν είμαι εκεί να σας πω. Πάντως, πολλά πράγματα βλέπει. Αν θέλετε, λοιπόν, να βοηθήσετε τους ανθρώπους σας, τους ζωντανούς και τους κεκοιμημένους, κάνετε αυτό. Προσέξετε δε, εάν μπορείτε να παρευρεθείτε οι ίδιοι, ή το παιδί, ή ο αδελφός, ή ο σύζυγος, ή η σύζυγος, στην εκκλησία. «Μη θέλεις, παππούλη; Στείλε, παππούλη, την ευχή σου. Πάμε να παρουσιάσεις». Εορτάζουμε εμείς και παίρνουμε το απόγευμα άδεια από την εργασία.

Αργία από την εργασία, να δεχτούμε. Το πρωί που εορτάζει ο Άγιός σου, εκεί πέρα δεν πηγαίνεις.

Όχι, θα μου δώσεις το πρωί άδεια να πάω στην Εκκλησία μου και, μέχρι το απόλυμα, ποτέ μην έρθει κανένας να μου πει χρόνια πολλά.

Αν θέλεις να είσαι ευλογή από τον Θεό, αν θέλεις να είσαι ευλογή από τον Θεό, τα δικά μας είναι όλα στραβά, όλα στραβά. Πώς είναι δυνατόν λοιπόν να κατεβάσουμε τη Χάρη του Θεού επάνω μας; Δεν είναι δυνατόν.

Ακόμη, με αυτό μαζί προσέξετε το θέμα των παιδιών. Πώς ξέρετε, το 80% των παιδιών σήμερα δεν εκκλησιάζονται. Και δεν εκκλησιάζονται διότι δεν έμαθαν να εκκλησιάζονται. Μητέρες, θα κρυώσει το παιδί, ζέστη στην εκκλησία, θα υποφέρει το παιδί και λοιπά.

Ή το περνάνε για μια στιγμή να ανάψει ένα κερί ή σε κάποιο εξωκλήσι. Αν πάνε κάποια εκδρομή την Κυριακή, και αυτό είναι όλο. Το σοβαρό θέμα του εκκλησιασμού και της Θείας Κοινωνίας δεν το θεωρούν απαραίτητο κατά Κυριακή και εορτή.

Και τότε πώς θα ζήσεις, πόσες ντορβάδες είναι γεμάτοι. Ήθελα λοιπόν λέγω στο σημείο αυτό να πω σε ορισμένους οι οποίοι δεν προσέχουν το θέμα του εκκλησιασμού των παιδιών.

Το παιδί από τα γεννοφάσια θα το πηγαίνει στην εκκλησία. Αλλά εφόσον δεν εκκλησιάζεις σήμερα, πώς θα πας το παιδί στην εκκλησία; Τα καημένα αυτά που γεννιόνται από τέτοιες μανάδες και από τέτοιους γονείς, πώς θα πάνε, θα γίνουν θηριάκια, θα εξελιχθούν σε θηριάκια.

Θα φάνε πρώτα τους γονείς των και έπειτα θα φάνε και τους άλλους απ' έξω. Θυσία είναι εκείνη η οποία παίρνει θηρία και δίνει πρόβατα. Παίρνει κοράκια και δίνει περιστέρια. Μην ακούτε αυτούς που λένε ότι δεν έχει ανάγκη αυτό.

Έχει ανάγκη κι αυτό. Α, τι ξέρει αυτό; Ξέρεις εσύ;

Ξέρεις εσύ και κατά συνέπεια ξέρει. Όλοι ξέρουνε κι όλοι φτιαγμένοι. Μόνη διαφορά είναι ότι στον άνθρωπο μπαίνει και ο διάβολος στη μέση, ο οποίος αντιτάσσεται και δεν τον αφήνει να το κάνει. Ήθελα λοιπόν λέω στο σημείο αυτό να πω σε ορισμένους, οι οποίοι δεν προσέχουν το θέμα του εκκλησιασμού των παιδιών.

Για δείτε, για παράδειγμα, το γουρνάκι: μόλις γεννηθεί και βγει από την κοιλιά της μητέρας του, τρέχει με κλειστά τα μάτια να βρει το στήθος της μάνας, να πιαστεί, να φάει.

Τι να φάει; Ποιος του το 'πε; Ποιο σχολείο πήγαινε αυτό; Πού το 'μαθε; Και το ξέρει και το σημαδεύει πάντοτε. Δεν πρόκειται να το πάρει κανένας το στήθος αυτό, είναι δικό του. Ούτε ποτέ πηγαίνει στο διπλανό να φάει, ας πούμε, απ' το διπλανό, και το δικό του είναι άδειο. Δεν κλέβει. Και εμάς θα μας σιχαίνονται τα γουρούνια, τους κλέφτες. Πού το 'μαθε αυτό; Φτιαγμένο να φάει, εκεί είναι. Περπατάει αμέσως, σηκώνεται, φτιαγμένο. Μόνο στον άνθρωπο υπάρχουν τα παρατράγουδα αυτά. Το κατσίκι γεννάει, κατσίκα γεννάει, προβατίνα, αμέσως θα πάει εκεί πέρα.

Θα πάει εκεί πέρα να φάει.

Γιατί στον άνθρωπο παρεμβάλλεται ο διάβολος τον άνθρωπο. Να μην γίνει αυτό. Πάει το τσιμπάει το παιδί. Άκουσε τον σατανά να ομολογεί. Πάει το τσιμπάει να κλαίει. Και εφόσον νομίζεις το παιδί σου ότι είναι άρρωστο, το τσιμπάει ο σατανάς να μην το πάρεις να πας στην εκκλησία.

Ή, αν πας στην εκκλησία, σου το τσιμπάει μέσα στην εκκλησία να κλαίει, για να βγεις έξω, να αναγκαστείς να φύγεις.

Δεν θέλεις να φύγεις; Τεχνάσματα του διαβόλου αυτά. Βλέπεις τι είναι ο άνθρωπος; Για το γουρούνι δεν πειράζεται ο σατανάς, ούτε για το πρόβατο, ούτε για την κατσίκα. Για τον άνθρωπο όμως πειράζεται. Και ο άνθρωπος πρέπει να ξέρει πώς θα πολιτευτεί. Και υπάρχουνε μανάδες που τα παιδιά δεν τα εκκλησιάζουν. Αλίμονό τους εν ημέρα κρίσεως. Έχουν υποχρέωση να τα εκκλησιάσουν τα παιδιά τους. Και αυτοί να εκκλησιάζονται και τα παιδιά να τα εκκλησιάζουν. Ολόκληρη η Εκκλησία, ολόκληρη η οικογένεια να γίνεται κατ’ οίκον Εκκλησία. Διαφορετικά τι; Τι κι αν το τρέφεις του πουλιού το γάλα; Θα πάρει αύριο την παντόφλα και θα σου γανώσει το κεφάλι, γιατί τρέφεις ένα θηρίο. Αν μες στην Εκκλησία και με τα όπλα τα κατασταλτικά και τα αγιαστικά της Εκκλησίας δεν μπορείς να φτιάξεις άνθρωπο, στο σπίτι θα φτιάξεις άνθρωπο; Δεν γίνεται. Θα γίνει ένα θηρίο και θα είναι κακός και για τον εαυτό του και για το σπίτι και για τους απ’ έξω. Προσέξτε.

Προσέξετε το καλά, όχι να βρέχει, όχι να χιονίζει, δεν πρόκειται να πάθει τίποτα το παιδί. Δέστε το στο νου σας. Μάλιστα σήμερα που υπάρχουν τόσα μέσα. Εγώ είδα μια κυρία η οποία του είχε φορέσει ένα σακούλι και το είχε κλείσει μέχρι εδώ, με ένα φερμουάρ και λοιπά, και το είχε έξω στη βεράντα.

Μόνο το κεφαλάκι του έξω, το είχε έξω στη βεράντα. Λες ότι ήταν καρπούζι να παγώσει. Δεν παθαίνει τίποτα. Γιατί θα πάει στην εκκλησία;

Με θέμα απιστίας, με θέμα απιστίας, άμα την έχουμε ανάγκη την Παναγία θα της φωνάξουμε, έλα Παναγία. Αλλά όταν πρόκειται να κάνουμε στο δικό μας δεν το κάνουμε αυτό το πράγμα, γι' αυτό προσέξετε το. Είναι άλλοι επίσης που δεν τα αφήνουν τα παιδιά να πάνε, κατ' επέκταση το λέω αυτό, να πάνε στο κατηχητικό, μην γίνουν κουτά.

Είναι για τους κουτούς το κατηχητικό, δηλαδή ο Θεός είναι για τους κουτούς, καταλάβατε;

Αν το παιδί που πηγαίνει εκεί και ακούει και δυο λόγια να σε σεβαστεί και δεν σε σέβεται, πόσο μάλλον αυτό που δεν θα ακούσει τίποτα, τι έχεις να τραβήξεις αύριο; Πληρωθείς μάνα και πατέρα με το νόμισμα το ίδιο.

Είναι δίκαιος ο Θεός. Και είναι μεγάλη αμαρτία όταν ο άνθρωπος δεν καταρτίζει το παιδί του, όσο περνάει από το χέρι του. Βέβαια αυτό είναι ελεύθερο. Αύριο θα κάνει ό,τι θέλει. Θέλει το δέχεται και το κρατάει και το ασπάζεται και το ζει και το τακτοποιεί, θέλει το απορρίπτει, ελεύθερο είναι.

Δεν δεσμεύει κανένα με αυτό. Το κήρυγμα πάντοτε αφήνει την ελευθερία του ανθρώπου. Ακούω, δεν μου αρέσει εμένα, πήγαινε στο καλό. Ακούει ο άλλος, του αρέσει, το δέχεται. Δεν εκβιάζει κανέναν. Και εντούτοις υπάρχουν πολλοί οι οποίοι δεν τα στέλνουν στο κατηχητικό τα παιδιά τους, να μην κατηχηθούν.

Δεν τους χρειάζονται αυτά, τους χρειάζονται μόνο τα τεχνικά μέσα και τα άλλα, τα διάφορα. Δεν είναι αυτό το σωστό. Διότι οποιαδήποτε επιστήμη χωρίς Χριστόν είναι ένα εργαλείο στο χέρι του ανθρώπου, ένα δίκοπο μαχαίρι που κόβει από εδώ και από εκεί.

Όταν όμως είναι με Χριστόν είναι χρήσιμο εργαλείο, απαραίτητο, ευλογημένο εργαλείο. Ο Χριστός πάντοτε οδηγεί τον άνθρωπο στα σωστά, σε εκείνα που το συμφέρουν και για τον αιώνα και για τον άλλον. Εδώ, εν αντιθέσει με αυτά που ο κόσμος σερβίρει σήμερα και υιοθετεί Ούτε για αυτόν τον κόσμο, ούτε για τον άλλον Τα παιδιά λοιπόν πρέπει να συμμετάσχουν στην Θεία Κοινωνία Αλλά για να κοινωνήσει το μωρό, το οποίο δεν ξέρει Πρέπει να είναι εις θέση η μάνα Και να κοινωνήσει και η μάνα Βλέπω πολλές μητέρες πολλές φορές Που έρχονται και κοινωνούν το παιδί τους και αυτές δεν κοινωνούν.

Πώς εκοινώνησε λοιπόν το παιδί; Όταν το βάφτισες, ομολόγησε η νονά. Είπε αυτή, αποτάσω με το σατανά. Δεν είπε αποτάσσετε το παιδί, αποτάσσομαι εγώ λέει. Γιατί αναδέχεται, αναλαμβάνει την ευθύνη και ομολογεί ενώπιον του Θεού.

Και ο Θεός λέει, έχει καλώς, για λογαριασμό δικό σου το καθαρίζω το παιδί αυτό. Από μαύρο το κάνω κόκκινο. Από σατανά το κάνω Άγιο, μπορεί να κοινωνεί πλέον, τα Άγια τοις Αγίοις, μάλιστα από εδώ και πέρα Από εδώ όμως και κάτω αρχίζει η ευθύνη της μητέρας, μέχρι εδώ ήταν η νονά Η νονά θα παρουσιαστεί τρεις φορές από δεισιδαιμονία να κοινωνήσει το παιδί, τρεις φορές πρέπει η νονά Γιατί έπειτα δεν πρέπει η νονά, δεν είναι πνευματική μητέρα η νονά, δεν ανέλαβε ευθύνη, δεν έφτιαξε το σατανά Δεν είναι συντάκτη με το Χριστό Πώς, πού είναι ο Νανα τώρα, έσταμάτισε Τέλος πάντων, ας παραδεχτούμε Ότι το παρέδωσες τη κουμπάρα

Βαπτισμένο μυρωμένο Στο Θεό παραδομένο Να το φυλάξεις από φωτιά, από γκρεμό Μέχρι 12 χρονών Στα 12 θα έρθεις να αναλάβεις Και να του πεις του παιδιού αυτού Τι έχεις πει στο Θεό γι' αυτό, για εκείνο Θα έρθεις, δεν θα έρθεις;

Ε, θα το βρεις κρεμασμένο με θάρρος στο λαιμό σου. Θα τα συζητήσουμε, πάμε. Το τι έκανες και τότε θα πάθεις. Θα πρέπει λοιπόν η μητέρα να νηστέψει αυτή, να προσευχηθεί αυτή, να τακτοποιηθεί αυτή και με την πίστη αυτής να κοινωνήσει το παιδί της.

Η μητέρα όμως έχει σκοτώσει τα άλλα τα παιδιά. Τα αποφεύγει τα άλλα τα παιδιά. Πού θα παρουσιαστεί; Γι' αυτό βλέπουμε παιδιά τα οποία κοινωνούν και συχνά κοινωνούν, αλλά αποτελέσματα δεν βλέπουμε. Γιατί δεν βλέπουμε αποτελέσματα;

Γιατί αυτός που ομολογεί πίσω, τόσο που κρατάει στην αγκαλιά, δεν είναι ο καθαρός. Αυτό δεν ξέρει.

Και αν λέγω καθαρίζεται του προπάτορος η αμαρτία μας, καθαρίζεται εξαιτίας της ομολογίας των άλλων. Εδώ όμως δεν το λαμβάνουν υπόψη. Είναι της Αγίας Βαρβάρας για τα παιδιά. Είναι, αλλά για τις μανάδες.

Για τα παιδιά χωρίς μανάδες δεν είναι. Είναι του Αγίου Παγκρατίου, ξέρω εγώ πώς λέει· του Αγίου Στυλιανού είναι για τα παιδιά, κοινωνούν τα παιδιά. Ναι, αλλά η μάνα; Ποιανού χέρια είναι εκείνα που κρατούν το παιδί να πάει να κοινωνήσει;

Χριστός βλέπει εκείνον, δεν βλέπει το παιδάκι που δεν ξέρει. Και τι γίνεται στην περίπτωση αυτή, τι αγαθά προκύπτουν.

Γι' αυτό ο Μέγας Βασίλειος λέει, το καλόν ου καλόν εάν μη καλώς γένηται. Αυτό το καλό λέει δεν είναι καλό εάν δεν γίνει καλός. Και συμβαίνει και βρεις τη θέση του σε αυτό το σημείο που σας ομιλώ αυτή την ώρα.

Κρατήστε τα λοιπόν αυτά που σας λέγω όσο μπορείτε. Και φροντίστε να τα εφαρμόσετε μια και πηγαίνετε στην εκκλησία. Μια και κάνετε κάποια προσπάθεια. Μια και έχετε ακόμη εικονίσματα στο σπίτι. Μια και κάνετε ένα σταυρό, βάζετε λίγο θυμίαμα.

Για να πολλαπλασιαστούν τα οφέλη, διαφορετικά πυκτεύομαι, δέρομαι λέει τον αέρα. Χτυπιέται ο αέρας γροθιές, δεν χτυπιέται. Αυτό κάνουμε εμείς. Κουραζόμεθα, χωρίς κανένα αποτέλεσμα.

Έπειτα από αυτά, θα σας έλεγα και ένα άλλο μέρος το οποίο δεν λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Η υποχρέωση του ανθρώπου δεν είναι μόνον να πάει στην εκκλησία. Βγαίνοντας δηλαδή από την Εκκλησία, ετελείωσε ο προορισμός του; Έχει υποχρέωση και ευθύνη και μετά την Εκκλησία. Δεν σταματάει η υποχρέωσή σου στα εκκλησιαστικά, αλλά και όταν βγεις από την Εκκλησία έχεις λόγο να δώσεις στον Θεό.

Πήγες στην εκκλησία, λέμε, πήγες ένα περιβόλι μέσα. Εκεί μέσα υπάρχουν όλα. Παράδεισος πραγματικός, παράδεισος άλλωστε επαναπίκηπος. Μπήκες στα άνθη αυτά, μπήκες στα αρώματα αυτά, στα γάργαρα νερά αυτά.

Μπήκες σε τι δεν μπήκες, τι δεν άκουσες, τι δεν είδες, τι έλεγες στ' άνθη. Πήρες τίποτα τώρα που θα βγεις έξω; Θα πάρεις καμιά ανθοδέσμη; Έκοψες κανένα γαρίφαλο και για κανέναν άλλον; Έκοψες κάνα τριαντάφυλλο για κανέναν άλλον;

Θα πεις τίποτα από αυτά που άκουσες; Θα πεις τίποτα από αυτά που συζητήσαμε στην εκκλησία; Σε κάποιον άλλον αδιάφορο; Αυτά δυστυχώς ντρέπονται ορισμένοι να ομιλήσουν. Ή δεν το θεωρούν καθήκον να μεταφέρουν σε έναν άλλον κάτι.

Κάποτε άλλοτε που μιλούσαμε ένα άλλο θέμα. Είχα πει κάτι που θα ήθελα να το επιστρατεύσω και πάλι για την επικαιρότητα. Είμαστε συνένοχοι αγαπητοί μου της αμαρτίας των άλλων και της άγνοιας των άλλων, το ξέρετε ότι είμαστε συνένοχοι, θα μας ζητήσει λόγο για λογαριασμό των άλλων και έχουμε υποχρέωση.

Υποχρέωση. Ας σας πω ένα άλλο πρώτα. Πέθαινε ένας μέσα σε μια αυλή, που ήταν καμιά δεκαπενταριά οικογένειες. Μέσα σε αυτή την αυλή με τις οικογένειες ήταν και ένας ο οποίος θρήσκευε χρόνια πολλά. Μια οικογένεια που ο σύζυγος τώρα, ο κύριος δηλαδή, ο προστάτης, πεθαίνει. Δεν θρήσκευε, δεν εκκλησιαζόταν. Στο καφενείο, την εφημερίδα, το τάβλι του, τίποτα άλλο.

Αγία Γραφή

Και τον επεσκέφθηκε και πράγματι κάνα δυο μέρες ζωή είχε. Είχε όμως καρκίνο και είχε τις αισθήσεις του μέχρι την τελευταία στιγμή, και ομιλούσε σαν να μην συμβαίνει τίποτα.

Νόμιζε αυτός τώρα ο θρησκευόμενος ότι είναι ώρα να του μιλήσει κάτι για το Θεό. Του λέει, έχεις τακτοποιήσει, του λέει, την υπόθεσή σου; άνθρωπος είσαι, μπορεί να φύγεις. Ε και άμα φύγω, του λέει, άση μου πράγμα να φύγει ένας άνθρωπος;

Μπορεί να πεθάνει ένας άνθρωπος, και μάλιστα αν είναι ανετοίμαστος. «Τι ετοιμασία, λέει, να κάνω;» «Ε, καλά, λέει, από εκεί που θα πας δεν θα βρεις τίποτα». «Τι θα βρω;» λέει. «Ε, δεν θα βρεις, λέει, τον Χριστό». Λέει από εκεί λοιπά: «Ποιον Χριστό; Δεν πιστεύεις, λέει, ότι υπάρχει Χριστός;» «Γιατί, του λέει, πιστεύεις εσύ ότι υπάρχει;» «Ε, βέβαια, λέει, πιστεύω». «Και πού ήσουν, να του λέει, 26 χρόνια; Εδώ μέσα, στην ίδια αυλή, μένουμε 26 χρόνια. Εγώ πεθαίνω, του λέει, απόψε. 26 χρόνια πού ήσουνα;»

Αλλοίμονό σου, του λέει, αν είναι αλήθεια αυτά που μου λες. Φύγε του λέει από εδώ με σε βλέπω Πού ήσουν να του λέει 26 χρόνια Δεν του είχε πει ποτέ τίποτα.

Θα τον συζητούσε βέβαια. Θα τον κατηγορούσε βέβαια με τον τρόπο το άφηξο. Δεν του είχε πει όμως.

Φύγε, του λέει, και άσε με μόνο μου, αν είναι έτσι που τα λες. Τι σε περιμένει δηλαδή; Είναι βαθύ αυτό που του είπε. Μεγάλη μαχαιριά.

Έχουμε τη γνώμη ότι είμαστε ανεύθυνοι. Δεν μας ετοποθέτησε κακώς η πρόνοια του Θεού μεταξύ και των απίστων, μεταξύ και των αδιαφόρων. Όχι, με τον τρόπο μας πρέπει να τους μιλήσουμε. Με τη ζωή μας πρέπει να τους διδάξουμε.

Πολλά πράγματα. Αν δεν θελήσουνε, δεν θα εκβιάσουμε, δεν θα βγάλουμε το πιστόλι. Κύριος λέει όσοις θέλει Αλλά έχουμε κι εμείς μια υποχρέωση, την οποία πολλοί δεν την λαμβάνουμε υπόψη. Κάποιο βιβλίο πρέπει να φτάσει στα χέρια αυτουνού.

Μια κασέτα πρέπει να φτάσει εκεί, κάτι άλλο πρέπει να γίνει, προσευχή, λειτουργία στο όνομά του και λοιπά. Πρέπει να μας απασχολεί το πρόσωπο αυτό και να μην κοιμόμεθα ξέγνοιαστοι, εφόσον αυτοί ζουν μακριά από το Θεό.

Και έρχομαι σε εκείνο που σας είπα, γιατί αυτό ήταν παρένθεση της παρενθέσεως. Στον Ιεζεκιήλ, στο Γ' κεφάλαιο, στίχος 17, λέγει με απλά λόγια το εξής.

Αν εγώ, λέγει ο Θεός, λέγω στον άνομο, λέγω για τον άνομο, ότι εξάπαντος θέλει αποθάνη, θέλει κολασθή, λόγω της ζωής του τέτοια. Συ δε, δε λαλήσεις εις αυτόν, ή να επιστρέψει εκ της οδού αυτού της ανόμου, αυτός θέλει αποθάνη εν τη αμαρτία αυτού, θα κολασθή δηλαδή, εκ της χειρός σου θέλω ζητήσει το αίμα αυτού, εσύ λέει θα μου την πληρώσεις, δεν σας λέγω αερολογήματα, ο Ιεζεκιήλ Γάμμα 17, αυθόρμητα αμέσως βγαίνει ένστασις, Τον ακούμε πολλές φορές και τώρα μπορεί να λέγεται από μερικούς.

Που σ' ακούνε τώρα, τι να πεις και τι να μιλήσεις. Τα γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια. Αυτό το ξέρω Θεός Ή θα το λέγαμε εμείς και θα το λέγανε κι αυτοί. Και συνεχίζει ως εξής.

Εάν συ νουθετήσεις τον άνομον, Νουθετήσεις, όχι ελέγξεις, του μιλήσεις με επιχειρήματα, να μπορέσεις να του βάλεις νουν, θέτω νουν, είναι σύνθετη η λέξις. Μη πάμε σαν εισαγγελείς, είμαστε εμείς αγιασμένοι και πάμε να ελέγξουμε τους αμαρτωλούς.

Όχι, εάν συ νουθετήσεις τον άνομον, αυτός όμως, κατά το δη λεγόμενον, θα γράψει τη νουθεσία σου στα υποδήματά του. Αυτός δε δεν επιστρέψει εκ της οδού αυτού της ανόμου. Αυτός θέλει αποθάνει εν τη αμαρτία αυτού. Πάει για την κόλαση.

Συ δε ηλευθέρωσες την ψυχή σου. Αυτό περνούσε από το χέρι σου να κάνεις. Εσύ ηλευθέρωσες την ψυχή σου. Δεν θα σου ζητηθεί λόγος εσένα. Εφόσον όμως δεν ενεργείς και αδιαφορείς, πάει να πει ότι δεν συλλυπείσαι τον Χριστό. Ο Χριστός λυπείται.

Ο Άγγελος είναι με κρεμασμένο το κεφάλι του. Στον άνθρωπο πας, του λες, Σε συλλυπούμαι δηλαδή. Λυπούμαι μαζί με σένα για αυτό που συμβαίνει Εν προκειμένω Δεν συλλυπήσε το Χριστό Αδιαφορείς Γιατί είναι αίμα Χριστού αυτός Έχει χυθεί Και υπάρχει αντίκρισμα Αίμα στην τράπεζα του Θεού και για Αυτόν και εσύ δεν ενδιαφέρεσαι να διαφωτιστεί αυτός μήπως επιστρέψει και πάει χαλάλι το αίμα, δεν πάει χαμένο το αίμα και αυτό θα την πληρώσεις εσύ λέει είμαι θα λοιπόν συνένοχη αγαπητή μου και πρέπει να μας συνέχει και να μας απασχολεί και η προσευχή μας πρέπει να είναι αδιάλειπτος Χριστέ μου, φώτισέ με πώς μπορώ εγώ Ευχαρίστως να ενεργήσω για τον άνθρωπον αυτόν που δεν εκκλησιάζεται, που δεν κοινωνεί, που δεν εξομολογείται, που κάνει αυτό, που έμαθα ότι κάνει εκείνο. Φώτισέ με σε παρακαλώ, μια και είναι κρεμασμένος στο λαιμό το δικό μου.

Ξέρετε πόσα μενταγιόν υπάρχουν στο λαιμό μας και έχουμε υποχρέωση να φροντίσουμε να τα βγάλουμε πριν πεθάνουμε διότι αν εφαρμοστεί εκείνο που είπε ο άλλος, αλίμονό σου, του λέει αν υπάρχει Χριστός πέρα από τον τάφο και μου ζητήσει αυτά τα πράγματα αλίμονό σου, 26 χρόνια είσαι εδώ και έρχεσαι τώρα, του λέει, που πεθαίνω να μου τα πεις; Φεύγα από εδώ πέρα και τον πέταξε έξω

Ναι, είναι έτσι συνδεδεμένα τα πράγματα, έτσι τοποθετημένα, έτσι εκτεθειμένα, ώστε είμεθα αναπολόγητοι. Στην Εκκλησία λοιπόν που θα πας, δεν είναι αρκετό να πας κι εγώ να πάω, να κάνουμε το χρυσοδοντάκι και να φύγουμε. Όχι, όχι, να μην τους βγάλουν τα μάτια τους· να φροντίσουμε να τους ανοίξουμε τα μάτια εμείς. Φώτισέ με, Χριστέ μου, βάλε μου. Βέβαια μας πιάνει δειλία αμέσως αμέσως: «Τι, θεολόγος είμαι εγώ; Τι μπορώ να πω εγώ; Χρυσόστομος είμαι εγώ; Τι είμαι εγώ που μπορώ να πω;» Αυτό το είπε και ο Ιερεμίας.

Όταν τον κάλεσε ο Χριστός μας για να παίξει ένα ρόλο, του λέει, Εγώ, του λέει, είμαι μειράκιον. Παλιόπαιδο, λέει, είμαι εγώ. Πού να πω, λες, στο λαό σου αυτόν τον σκληροτράχηλο;

Τράχηλο τον Ιουδαϊκό! Πού να πάω εγώ; Τι να πάω να πω; «Μη», του λέει, «μην το λες αυτό. Εγώ είμαι μαζί σου». Και απλώνει το χέρι του ο Θεός και του πιάνει τα χείλη. «Ιδού», του λέει, «έθεσα τους λόγους μου εντός του στόματός σου». Αυτό είπε και ο Μωυσής: «Εγώ πού να πάω», λέει, «στον Φαραώ, να κάνω τέτοια;» «Εγώ δεν φτιάχνω τις γλώσσες;»

«Εγώ δεν φτιάχνω το στόμα; Πήγαινε», του λέει, «εκεί πέρα. Την κάνεις εσύ τη δουλειά; Βάλε το χέρι στον κόλπο σου, βγάλ' το: λεπρό. Βάλ' το ξανά μέσα. Είσαι λεπρός, του λες, αμαρτωλός· εγώ θα την κάνω διά σου». Ζήτησε κανένας ποτέ, είπε: «Χριστέ μου, φώτισέ με τώρα. Τι μπορώ να πω; Παναγία μου, τι μπορώ να πω αυτή την ώρα, να βοηθήσω;» Όχι. «Τον έβαλα στη θέση του». Όχι, αυτό δεν είναι όμορφο. Πέτυχες; Του έκανες τίποτα;

Δεν είμαστε τίποτα εμείς. Άλλος απάντησε, άλλος σου άνοιξε το στόμα. Πολλές φορές απαντούμε, θα το έχετε προσέξει, και αν μας πούνε, «Ξαναπές τα αυτά που είπες, ξαναπές τα», δεν ξέρω να τα ξαναπώ. Γιατί δεν ξέρω να τα ξαναπώ; Γιατί τα είπε Εκείνος, γι' αυτό δεν ξέρω να τα ξαναπώ. Τα είπε άλλος δι' εσού. Έτσι λοιπόν θα κάνεις. Αλλά ενδιαφερόμεθα εμείς, έχουμε χαρτάκι στο σπίτι με τα ονόματα των ανθρώπων αυτών, οι οποίοι έχουν ανάγκη βοηθείας. Τους φέρνουμε κάθε βράδυ και πρωί.

Πρωί, υπόψη, Μνήσθητι Κύριε και διά των πρεσβειών των Αγίων της ημέρας και της Θεοτόκου και της Κατίνας και του Γιώργου σε παρακαλώ και του παιδιού και της κοπενίτσας εκείνης και του πάτερ εκείνου και της καλογριάς εκείνης και του κράτους μας και τσε.

Υπάρχει χαρτάκι εκεί, υπάρχει. Δεν υπάρχει. Υπάρχει για το εγγονάκι επειδή είσαι εξετάσεις. Αλλά για εκείνο, ώστε να μην προσεύχεσαι για το εγγονάκι, να προσεύχεσαι για το εγγονάκι, αλλά γνώριζε ότι για το εγγονάκι προσεύχεσαι από συναίσθημα.

Πόσο να προσευχηθείς για αυτόν, θα προσευχηθείς από αγάπη. Και πώς θα προσευχηθείς από αγάπη; Πόσο απέχει η αγάπη του συναισθήματος. Το χαρτάκι που πας στην εκκλησία, που πήγες το πρωί, ποιον έγραψες;

Πολλοί δεν γράφουν, πολλοί δεν πάνε καθόλου, αδιαφορούν, ώστε δεν έχει ανάγκη σήμερα ο πατέρας σου, δεν περιμένει τίποτα η μάνα σου, δεν περιμένει τίποτα ο γείτονας που δεν άφησε κανέναν πίσω, τίποτα κανείς. Δεν είναι μια ευκαιρία για σένα να πάρεις μισθό χωρίς να δουλέψεις, διότι θα γράψεις πέντε πράγματα μόνον. Πού η αγάπη αυτή; Πού η αλληλεγγύη της μιας Εκκλησίας προς την άλλη, της στρατευομένης στην θριαμβεύουσα; Πού; Πού; Μες στην εκκλησία, εκεί που στέκεσαι.

που γίνεται μέσα η μετουσίωση και λέει κατά νουν και λοιπά: «Μνήσθητι του Κώστα και του Γιώργου και εκείνων, Κύριε, και εκεί τα παιδάκια πάνω στο σχολείο, εκεί τις κοπελίτσες που τις βλέπω έτσι και έχουν πάρει τον στραβό δρόμο, σε παρακαλώ», μέσα εκεί στον νου, «και ὧν ἕκαστος κατὰ διάνοιαν ἔχει, καὶ πάντων καὶ πασῶν».

Ποιον μνημονεύεις, ποιον μνημονεύεις; Πού είναι η αγάπη σου προς τον συνάνθρωπο; Ευχή σου, λέει, μνημονεύεις, δεν ξέρεις τίποτα τι λέει εκείνη τη στιγμή. Όσοι δεν ξέρετε γράμματα, λέει, και δεν μου στείλτε τίποτα εδώ να διαβάσω μέσα εδώ, πείτε τα τώρα ό,τι έχετε, ό,τι έχετε στη διάνοιά σας.

Μνήσθου πατέρα μου, του αδερφού μου, του γειτονά μου, του τάδε, του τάδε, του τάδε, της εκκλησίας μας, του κράτους, των πατριαρχείων, της εκκλησίας Αμερικής, Παναγίου Τάφου, του Συνάκη, μισθή κύριε το μοναχό Κάνουμε το αυτό, ναι, να δεις τι γίνεται, πώς κατεβαίνει ο ουρανός κάτω.

Δεν μπορεί να έχουμε λοιπόν αγαθά αποτελέσματα Ούτε για λογαριασμό μας, ούτε για τους άλλους Είναι ανάγκη λοιπόν αυτά να τα μάθουμε Είναι ανάγκη να τα συζητήσουμε Έγιναν απόψε νομίζω 12 ομιλίες ωριαίες για το θέμα αυτό Ή 11 ή 12 νομίζω θα είναι Και υπάρχει και ένα ειδικό βιβλίο το οποίο αναφέρει, μες, λέγεται Εν εκκλησίαις ευλογείτε τον Θεόν Με λεπτομέρειες όμορφα πράγματα που υπενθυμίζει και διδάσκει τους ανθρώπους Πατερικός, Γραφικός, Εκκλησιαστικός Πώς πρέπει να σκέπτονται και πώς να πολιτεύονται γύρω από το μυστήριο αυτό της αγάπης των μυστηρίων Που λέγεται Θεία Ευχαριστία Το οποίο ξεκινάει από το Υπερώον και συνεχίζει διαμέσου των αιώνων και θα συνεχίσει μέχρι συντελείας των αιώνων. Γιατί βλέπετε, και να φύγουμε εμείς να πάμε από εκεί, πάλιν μέσα θα είμαστε αν θα υπάρχουν άνθρωποι από εδώ να μας παρουσιάζουν κατά την Θεία Ευχαριστία.

Διότι εν Χριστώ και η Άνω και η Κάτω ήμεθα ένα. Εμείς επικοινωνούμε αμέσως με τον Χριστό, αυτοί επικοινωνούν αμέσως με τον Χριστό. Αλλά που πολλή ευλογία μπορεί να πάρει ο άνθρωπος εκ του μηδενός, από αγάπη πάντοτε κινούμενος.

Θα ήθελα λοιπόν να μείνουμε μέχρι εδώ απόψε το βράδυ και συνοψίσετε αυτά όλα μέσα στο νου σας που ακούσατε μέχρι σήμερα. Πολλοί παίρνετε και τις κασέτες που γράφουν οι ομιλίες αυτές Και εκδίδονται εδώ πέρα Και ωφελήσετε και άλλους γύρω από το θέμα αυτό Πάντως είναι το σοβαρότερο θέμα Διότι μέσα στην Εκκλησία δίνεται η ευκαιρία να συναντούμεθα με τον Χριστό Με την Θεοτόκο, με τους Αγίους, με τους Αγγέλους Και καταλαβαίνετε μια συντυχία τέτοια Τι πάει να πει, πώς τον άνθρωπο τον αλλάζει Αρκεί να προσέχουμε και αρκεί να το θέλουμε Εύχομαι από εδώ ο Χριστός μας, από το Πανδοχείο αυτό να μας ετοιμάσει για τη Βασιλεία εκείνη, την οποίαν εύχομαι εις αλλήλους και εις πάντας. Αμήν